10 απλοί κανόνες για τις πρώτες εβδομάδες με νεογέννητο

Highlights

Οι πρώτες ημέρες με νεογέννητο στο σπίτι ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, οι πρώτες εβδομάδες, ακόμη και οι πρώτοι μήνες, είναι διάστημα προσαρμογής για όλη την οικογένεια. Είναι μέρες τρυφερές, κουραστικές, πρωτόγνωρες και διόλου εύκολες. Το βρέφος χρειάζεται φροντίδα, ηρεμία, ύπνο, τροφή, καθαρό περιβάλλον και παρακολούθηση από τον/την παιδίατρο. Οι γονείς, από την άλλη, έχουν επίσης ανάγκη από ξεκούραση, ιδίως η λεχώνα. Χρειάζονται, επίσης, χρόνο για να βρουν τους καινούργιους τους ρυθμούς, να γνωρίσουν το μωρό τους και τις συνήθειές του και να προστατεύσουν ξεκάθαρα και χωρίς ενοχές τα όρια του σπιτιού τους.

Οι επόμενοι κανόνες δεν αντικαθιστούν τις οδηγίες του/της παιδιάτρου. Αποτελούν, όμως, μια καλή βάση για τις πρώτες εβδομάδες, όταν το νεογέννητο είναι ακόμη ευάλωτο, ενώ η οικογένεια, κατάκοπη, προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της.

Μην επιτρέπετε τις πολλές επισκέψεις

Οι πρώτες εβδομάδες με νεογέννητο είναι σημαντικές και απαραίτητες για να εγκλιματιστεί όλη η οικογένεια με το μωρό, είτε πρόκειται για γονείς και νεογέννητο είτε για γονείς, αδέλφια και νεογέννητο. Πρόκειται για διάστημα με εμπειρίες πρωτόγνωρες, συχνά δε και δύσκολες. Επιπλέον, υπάρχει μια σοβαρή ιατρική παράμετρος: τα νεογέννητα είναι ευάλωτα σε ιώσεις και λοιμώξεις, γι’ αυτό είναι ασφαλές να μην έρχονται σε επαφή με πολύ κόσμο – ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες.

Συνεπώς, έχετε αρκετούς λόγους για να βάλετε «φρένο» στις επισκέψεις συγγενών και φίλων, στον βαθμό που θέλετε να προστατεύσετε και το νεογέννητο μωρό σας, αλλά και τη σχέση σας, τους ρυθμούς και το πρόγραμμά σας, που πιθανόν χτίζετε ημέρα με την ημέρα και με πολύ κόπο μαζί του.

Μην ντραπείτε να αρνηθείτε ευγενικά κάποια επίσκεψη ή να την αναβάλετε για άλλο διάστημα – χωρίς ενοχές. Επίσης, μην ντραπείτε να υπενθυμίσετε σε φίλους ή συγγενείς ότι, πριν έρθουν στο σπίτι σας, πρέπει να είναι απολύτως καλά, χωρίς πυρετό, συνάχι, βήχα, πονόλαιμο ή υποψία ίωσης. Αν υπάρχει αμφιβολία, η επίσκεψη μπορεί να περιμένει.

Προτιμήστε να δέχεστε τους ανθρώπους που εσείς θέλετε και με τους οποίους νιώθετε άνετα. Όχι εκείνους που «πρέπει» να περάσουν, όχι εκείνους που θα σας κουράσουν, όχι εκείνους που θα χρειαστεί να φροντίσετε εσείς ενώ ακόμη αναρρώνετε.

Μην πιάνετε το μωρό με βρώμικα χέρια

Είναι ο πιο βασικός κανόνας υγιεινής και θα σας ακολουθεί για αρκετά χρόνια στη φροντίδα του παιδιού και στον διαρκή αγώνα σας για περιορισμό των ιώσεων. Το μωρό, ιδίως μέχρι την ηλικία των τριών μηνών, είναι εξαιρετικά ευαίσθητο και μπορεί να κινδυνέψει από μία ίωση που ο μπαμπάς, η μαμά, το μεγάλο αδελφάκι ή ένας επισκέπτης περνάει ελαφρά.

Το κύριο όπλο για την αντιμετώπιση των μικροβίων είναι η καθαριότητα. Πλένοντας και απολυμαίνοντας καλά τα χέρια σας πριν πάρετε αγκαλιά το μωρό, πριν και μετά την αλλαγή της πάνας, πριν ετοιμάσετε το γάλα του, πριν το ταΐσετε και κάθε φορά που επιστρέφετε από έξω, απομακρύνετε τα μικρόβια και μειώνετε σημαντικά τις πιθανότητες να κολλήσει κάτι το βρέφος. Το ίδιο πρέπει να ζητάτε από όποιον πρόκειται να πλησιάσει το μωρό. Είναι στοιχειώδης προφύλαξη.

Μην το φιλάτε στο πρόσωπο και στα χεράκια

Είναι προφανές και απόλυτα κατανοητό ότι θέλετε να φιλάτε το μωράκι σας συνέχεια και παντού. Όμως, καλό είναι να ελέγχετε την επιθυμία σας, ιδίως τις πρώτες εβδομάδες. Όσο κι αν το θέλετε, αποφύγετε τα φιλιά στα μαγουλάκια, στη μυτούλα, στα βλέφαρα, στο πιγουνάκι και στα χεράκια του. Το μωρό βάζει συχνά τα χέρια του στο στόμα και μαζί μπορεί να μεταφέρει ό,τι έχει μείνει πάνω τους.

Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τους επισκέπτες. Κανείς δεν χρειάζεται να φιλήσει ένα νεογέννητο για να του δείξει αγάπη. Μπορεί να το δει, να χαρεί, να σταθεί κοντά σας, αλλά όχι να ακουμπά το πρόσωπό του στο πρόσωπο του μωρού ούτε να το φιλά.

Μην πηγαίνετε σε μέρη με πολυκοσμία

Όσο σημαντικό είναι να προστατεύετε το μωράκι μέσα στο σπίτι, κρατώντας μακριά τις πολλές επισκέψεις, εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγετε τους χώρους με πολύ κόσμο. Τα εμπορικά κέντρα, τα εστιατόρια, τα καφέ και οι κλειστοί χώροι με έντονο συγχρωτισμό και φασαρία δεν είναι οι καλύτερες επιλογές ούτε για τη βόλτα του μωρού ούτε για τη δική σας τις πρώτες εβδομάδες.

Ο συγχρωτισμός σε τέτοια κλειστά μέρη αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης σε ιώσεις που πιθανότατα δεν θα έχουν καμία σοβαρή επίπτωση σε έναν ενήλικο, αλλά μπορεί να ταλαιπωρήσουν ή και να θέσουν σε κίνδυνο ένα νεογέννητο. Οι δε θόρυβοι μπορεί να το τρομάξουν και να το αναστατώσουν. Αν χρειαστεί να κάνετε κάποια απαραίτητη έξοδο, προτιμήστε ώρες χωρίς πολύ κόσμο και, όπου είναι δυνατόν, ανοιχτούς χώρους.

Ναι στον καθαρό αέρα και στους περιπάτους

Οι έξοδοι από το σπίτι με το μωρό μπορεί να αποδειχθούν απολαυστικές, υπό την προϋπόθεση ότι έχετε οργανωθεί καλά και έχετε επιλέξει τα σωστά μέρη. Όσο λάθος επιλογή είναι να βρίσκεται το μωρό σε μέρη με πάρα πολύ κόσμο, άλλο τόσο λανθασμένη είναι η απόφαση να μένετε 24 ώρες το 24ωρο και 7 μέρες την εβδομάδα κλεισμένοι στο σπίτι, αν η λεχώνα και το μωρό είναι καλά και ο παιδίατρος δεν έχει δώσει διαφορετική οδηγία.

Κανείς δεν θα σας απαγορεύσει να πάτε με το νεογέννητο μια ήσυχη, όμορφη βόλτα. Ο καθαρός αέρας είναι αναζωογονητικός και για τους μεγάλους και για το μωρό. Προτιμήστε ανοιχτούς χώρους, ώρες με σχετική ησυχία και διαδρομές που επιτρέπουν τη γρήγορη επιστροφή στο σπίτι, αν το μωρό κουραστεί, πεινάσει ή νιώσετε εσείς  ότι δεν αντέχετε άλλο.

Καλό είναι οι πρώτες έξοδοι να μην κρατούν πολλή ώρα, ιδίως στην αρχή. Φροντίστε επίσης να ντύσετε σωστά το μωρό, χωρίς υπερβολές. Όσο πιο μικρό είναι τόσο δυσκολότερα ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματός του, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να το φορτώνετε με ρούχα. Ένας πρακτικός κανόνας είναι να φορά ένα στρώμα ρούχου περισσότερο από εσάς, εκτός αν ο παιδίατρος σας έχει πει κάτι διαφορετικό.

Ναι στον ασφαλή ύπνο

Ο ύπνος του νεογέννητου χρειάζεται ασφάλεια. Το μωρό πρέπει να κοιμάται ανάσκελα, σε κάθε ύπνο, ημέρα και νύχτα, σε σταθερή, επίπεδη επιφάνεια, χωρίς μαξιλάρια, κουβέρτες που μπορεί να καλύψουν το πρόσωπό του, πάντες, φωλιές, λούτρινα ή άλλα μαλακά αντικείμενα γύρω του. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει ύπνο ανάσκελα, σε σταθερή μη επικλινή επιφάνεια, χωρίς μαλακά σκεπάσματα και χωρίς υπερθέρμανση.

Το ασφαλέστερο είναι το μωρό να κοιμάται στο ίδιο δωμάτιο με τους γονείς, αλλά όχι στο ίδιο κρεβάτι, τουλάχιστον τους πρώτους μήνες. Ιδίως τις νύχτες που είστε εξαντλημένοι, προσέξτε να μην αποκοιμηθείτε με το μωρό σε καναπέ, πολυθρόνα ή άλλη μαλακή επιφάνεια. Είναι από τις περιπτώσεις όπου η κούραση των γονιών μπορεί, χωρίς να το θέλουν, να δημιουργήσει πραγματικό κίνδυνο.

Ναι στο καθαρό, ασφαλές περιβάλλον

Τις πρώτες μέρες μετά τον τοκετό δεν έχετε ούτε την όρεξη ούτε την ενέργεια να ασχοληθείτε με τις δουλειές του σπιτιού. Είναι όμως σημαντικό ο χώρος όπου κοιμάται και περνάει τις περισσότερες ώρες της ημέρας το μωρό να είναι καθαρός και να αερίζεται τακτικά. Αν δεν μπορείτε να αντεπεξέλθετε, ζητήστε βοήθεια από κάποιον άνθρωπο του περιβάλλοντός σας ή από επαγγελματία.

Δεν χρειάζεται αποστείρωση του σπιτιού ούτε πανικός με κάθε επιφάνεια. Καμία υπερβολή δεν βοηθάει. Αρκεί η κοινή λογική: καθαρά χέρια, καθαρό μέρος αλλαγής πάνας, καθαρά σεντόνια, τακτικός αερισμός και συχνός καθαρισμός στα σημεία που αγγίζουν πολλοί, όπως πόμολα, διακόπτες, επιφάνειες κουζίνας και μπάνιου. Για τη δική του υγιεινή, το μωρό πρέπει να έχει τις προσωπικές του πετσέτες και όχι πετσέτες που χρησιμοποιούν άλλα μέλη της οικογένειας, ακόμα κι αν είναι καλά πλυμένες.

Εξίσου σημαντικό είναι η καθαρή ατμόσφαιρα στο σπίτι. Όχι κάπνισμα μέσα, όχι κάπνισμα στο μπαλκόνι με ανοιχτή πόρτα, όχι άτμισμα δίπλα στο μωρό. Το ίδιο ισχύει και για το τζάκι. Αναμφίβολα δημιουργεί ευχάριστο και ζεστό περιβάλλον, ενώ σε αρκετά σπίτια αποτελεί τρόπο θέρμανσης. Ωστόσο, ο καπνός από την καύση ξύλων επιβαρύνει τον αέρα και μπορεί να ερεθίσει το αναπνευστικό σύστημα, ιδίως στα βρέφη και στα μικρά παιδιά. Η έκθεση σε σωματίδια από καπνό ξύλου μπορεί να επιδεινώσει αναπνευστικά προβλήματα και να αυξήσει την ευαλωτότητα σε λοιμώξεις του αναπνευστικού.

Ναι στη σωστή θερμοκρασία, όχι στην υπερβολική ζέστη

Η θερμοκρασία στο δωμάτιο του μωρού πρέπει να είναι σταθερή και ευχάριστη, χωρίς μεγάλες διακυμάνσεις. Η υπερβολική ζέστη και το υπερβολικό ντύσιμο μπορούν να προκαλέσουν δυσφορία στο μωρό και να αυξήσουν τον κίνδυνο υπερθέρμανσης.

Το καλοκαίρι, προτιμήστε ελαφριά, άνετα, βαμβακερά ρούχα, αποφύγετε συνθετικά υφάσματα που κρατούν τη ζέστη και μην του φοράτε σκούφο ή πολλά ρούχα μέσα στο σπίτι.Στη βόλτα χρειάζεται σκιά, καπέλο με γείσο και προστασία από τον ήλιο, όχι όμως σκέπασμα πάνω από το καρότσι που κόβει τον αέρα και μπορεί να ανεβάσει επικίνδυνα τη θερμοκρασία.

Για να δείτε αν ζεσταίνεται, ελέγξτε τον αυχένα ή το στήθος του, όχι τα χέρια και τα πόδια, που συχνά είναι πιο δροσερά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το μωρό κρυώνει.Καλύτερη ένδειξη δίνουν ο αυχένας, το στήθος και η συνολική του εικόνα: αν ιδρώνει, αν είναι αναψοκοκκινισμένο, αν δείχνει ανήσυχο ή πολύ νωθρό.

Ναι στα εμβόλια και στην προστασία από σοβαρές νόσους

Η τήρηση του προγράμματος εμβολιασμού είναι από τα πιο σημαντικά όπλα που έχουν στα χέρια τους οι ειδικοί και οι γονείς για να θωρακίζουν τα παιδιά από σοβαρές ασθένειες. Ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του/της παιδιάτρου σας και το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων.

Η προστασία του μωρού δεν εξαρτάται μόνο τα εμβόλια που θα κάνει το ίδιο όταν έρθει η ώρα τους. Εξαρτάται και τους ενηλίκους που βρίσκονται γύρω του. Γονείς, αδέλφια, γιαγιάδες, παππούδες, μπέιμπι σίτερ και όσοι φροντίζουν συχνά το μωρό χρειάζεται να είναι ενημερωμένοι εμβολιαστικά, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους, ώστε να υπάρχει ένας κύκλος προστασίας γύρω του.

Μη χάνετε χρόνο όταν κάτι σας ανησυχεί

Οι γονείς συχνά διστάζουν να τηλεφωνήσουν στον παιδίατρο, ιδίως αν πρόκειται για το πρώτο τους μωρό και φοβούνται μήπως φανούν υπερβολικοί. Στις πρώτες εβδομάδες, όμως, η υπερβολική προσοχή είναι προτιμότερη από την καθυστέρηση.

Αν το μωρό είναι κάτω των τριών μηνών και κάνει πυρετό, δηλαδή θερμοκρασία 38°C ή υψηλότερη, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι σε μωρό τριών μηνών ή μικρότερο, θερμοκρασία 38°C ή παραπάνω χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο, ακόμη κι αν δεν υπάρχουν άλλα συμπτώματα. Προσωπικά, θεωρώ ότι ακόμα και τα δέκατα πρέπει να αναφερθούν.

Το ίδιο ισχύει αν το μωρό δεν τρώει καλά, είναι ασυνήθιστα νωθρό, δυσκολεύεται να αναπνεύσει, έχει μελανή χροιά, δεν βρέχει πολλές πάνες, δεν ξυπνά εύκολα ή σας φαίνεται «κάπως», με τρόπο που δεν μπορείτε να εξηγήσετε. Κανείς δεν ξέρει το μωρό καλύτερα από τον άνθρωπο που το φροντίζει καθημερινά. Αν κάτι σας ανησυχεί, τηλεφωνήστε στον/στην ιατρό που το παρακολουθεί.

Ναι στη γονεϊκή αυτοφροντίδα

Όποιος φροντίζει ένα νεογέννητο έχει και ο ίδιος ανάγκη φροντίδας. Η λεχώνα, ιδίως μετά τον τοκετό, χρειάζεται χρόνο για να αναρρώσει, να φάει, να κοιμηθεί όσο γίνεται, να παραγάγει γάλα. Χρειάζεται ακόμα να μπορεί να ζητήσει βοήθεια και να μη φορτωθεί επισκέψεις, δουλειές και κοινωνικές υποχρεώσεις. Το ίδιο ισχύει και για τον άλλο γονέα, που συχνά προσπαθεί να κρατήσει όλο το σπίτι όρθιο, ενώ και ο ίδιος είναι άυπνος, αγχωμένος και πιθανόν εργαζόμενος.

Αν έχετε γεννήσει πρόσφατα, πρέπει να τρώτε καλά, να ξεκουράζεστε όσο μπορείτε και να αποφεύγετε τις επαφές με ασθενείς. Εξίσου σημαντικό είναι να απαιτείτε το ίδιο από όσους φροντίζουν ή σας βοηθούν με το μωρό. Είτε πρόκειται για τη μαμά, την πεθερά, τον πατέρα, την μπέιμπι σίτερ ή τον κολλητό σας, να είστε σαφείς και αυστηροί στα θέματα υγιεινής.

Το μωρό χρειάζεται ανθρώπους όσο γίνεται πιο υγιείς, προσεκτικούς και διαθέσιμους. Θυμηθείτε ότι οι γονείς δεν έχετε να αποδείξετε τίποτα και σε κανέναν. Χρειάζεται απλώς να προστατεύσετε το μωρό σας, τους εαυτούς σας και το σπίτι σας, μέχρι να προσαρμοστείτε σε νέους ρυθμούς.