Highlights
- Η καλοκαιρινή βαρεμάρα δεν είναι πρόβλημα που χρειάζεται άμεση λύση. Είναι θεμελιώδης ανάγκη των παιδιών.
- Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο χωρίς πρόγραμμα, οθόνες και έτοιμες απαντήσεις από τους ενηλίκους, για να αναπτύξουν δημιουργικότητα, φαντασία και αυτογνωσία.
- Η γκρίνια μπροστά στον κενό χρόνο είναι συχνά το πρώτο στάδιο πριν αρχίσει η αυτενέργεια.
- Όταν η οθόνη δίνεται χωρίς όρια με το πρώτο παράπονο, η βαρεμάρα ακυρώνεται πριν γίνει δημιουργική διαδικασία.
- Το ζητούμενο δεν είναι να μη βαριούνται ποτέ τα παιδιά, αλλά να μπορούν να μείνουν λίγο με τον εαυτό τους.
Τα σχολεία έκλεισαν, πράγμα που σημαίνει ότι ξεκίνησαν οι πρώτες ημέρες της καλοκαιρινής βαρεμάρας. Δυστυχώς, εκείνη η ευχάριστη θερινή ραστώνη με την οποία μεγάλωσαν οι προηγούμενες γενιές μοιάζει ανέφικτη για τα περισσότερα παιδιά. Η καλοκαιρινή βαρεμάρα τους εκδηλώνεται ως θορυβώδης, επαναλαμβανόμενη γκρίνια που εκτυλίσσεται ακριβώς δίπλα μας και ζητάει άμεση λύση.
Κάποιες φορές, η έλλειψη της δεξιότητας της αναμονής μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε μικρή (ή μεγαλύτερη) οικογενειακή κρίση, ιδίως όταν οι φωνές δυναμώνουν. Βλέπετε, υπάρχει μια εύκολη λύση που βρίσκεται ήδη κυριολεκτικά στο χέρι.
Ένα παιδί που έχει μάθει να ζει λαμβάνοντας διαρκώς εξωτερικά ερεθίσματα δεν θα δεχτεί εύκολα το κενό στον χρόνο του. Θα γκρινιάξει, θα παζαρέψει, μπορεί και να ξεσπάσει. Εκεί χρειάζεται ψυχραιμία: αναγνωρίζουμε τη δυσκολία του, αλλά δεν δίνουμε οθόνη.
Η καλοκαιρινή βαρεμάρα είναι για τα περισσότερα παιδιά η μοναδική παύση που έχει απομείνει στη ζωή τους σήμερα. Χωρίς αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, χωρίς επόμενο επεισόδιο, χωρίς δραστηριότητες οργανωμένες από κάποιον ενήλικο. Μόνο ελεύθερος χρόνος. Το παιδί καλείται να αποφασίσει μόνο του πώς θα τον διαχειριστεί.
Οι έρευνες για τον ελεύθερο χρόνο, χωρίς δομημένες δραστηριότητες ή οθόνες, δείχνουν σταθερά ότι μέσα από τη βαρεμάρα τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να κατευθύνουν μόνα τους τον εαυτό τους: να σκεφτούν τι μπορούν να κάνουν, να καταλάβουν τι τους αρέσει, να βρουν τρόπους απασχόλησης και δημιουργίας μόνα τους, χωρίς να τους προσφέρει “λύσεις” κάποιος άλλος.
Καμία εφαρμογή, καμία οθόνη, αλλά και καμία κατασκήνωση και πρόγραμμα δραστηριοτήτων δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως αυτή τη διαδικασία.
Το δύσκολο είναι ότι η βαρεμάρα έχει πια μια πολύ εύκολη διέξοδο. Οι συσκευές βρίσκουν πεδίο δόξης λαμπρό ακριβώς στον ελεύθερο χρόνο μας. Με το που δημιουργείται λίγο κενό, μια οθόνη γεμάτη περιεχόμενο είναι έτοιμη να το γεμίσει, να το πλημμυρίσει, να καταπιεί κάθε στιγμή με τον εαυτό.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που βαριέται πρέπει να μείνει να κοιτάζει τον τοίχο για να «χτίσει χαρακτήρα». Σημαίνει όμως ότι, όταν το κινητό ή το tablet δίνεται με το πρώτο παράπονο, η στιγμή της βαρεμάρας ακυρώνεται πριν προλάβει να γίνει κάτι άλλο.
Στην πράξη, αυτό που βοηθά είναι να κρατηθούν τα όρια με ηρεμία. Το «βρες κάτι να κάνεις» είναι μία πλήρης απάντηση. Δεν χρειάζεται να ακολουθήσει κατάλογος προτάσεων. Δεν χρειάζεται να φορτωθεί ο γονιός ενοχές, επειδή το απόγευμα είναι ήσυχο και δεν έχει πρόγραμμα.
Η πρώτη αμηχανία συνήθως οδηγεί σε γκρίνια. Όμως, η δημιουργικότητα δεν εμφανίζεται αμέσως, αλλά αφού η γκρίνια φτάσει κάπου και ξεθυμάνει. Αν δείξετε λίγη υπομονή, θα δείτε σύντομα πως το παιδί θα αρχίσει να κινείται: θα βγάλει ένα παιχνίδι από το ντουλάπι, θα κατεβάσει ένα βιβλίο από τη βιβλιοθήκη, θα πιάσει χαρτιά και μολύβια… Σιγά σιγά, οι ιδέες θα προκύπτουν αυθόρμητα, επειδή δεν πήρε τη θέση τους μια έτοιμη, περιοριστική για την ανάπτυξη του παιδιού, λύση.
Ο στόχος δεν είναι ένα παιδί που δεν βαριέται ποτέ. Ο στόχος είναι ένα παιδί που μπορεί να μείνει με τον εαυτό του χωρίς να ψάξει αμέσως την οθόνη. Αυτό μαθαίνεται στην πράξη, καθώς η πλήξη του το οδηγεί στην εξεύρεση λύσεων. Την επόμενη φορά που θα ακούσετε «βαριέμαι», ένα απλό «ωραία» αρκεί. Μετά, κάνετε λίγο πίσω και παρακολουθήστε τι θα συμβεί μέσα στα επόμενα 30 λεπτά.
