Highlights
- Οι ορμονικές αλλαγές της εφηβείας και η κληρονομική προδιάθεση συμβάλλουν στην εμφάνιση ακμής.
- Το δέρμα χρειάζεται ήπιο καθαρισμό, κατάλληλα προϊόντα περιποίησης και προστασία από τον ήλιο.
- Πιέζοντας τα σπυράκια, αυξάνουμε τον κίνδυνο να μείνουν ουλές και σκουρόχρωμες κηλίδες.
- Η αγωγή χρειάζεται συνέπεια και χρόνο: η πρώτη βελτίωση συχνά φαίνεται σε 6–8 εβδομάδες.
- Η επίμονη ή επώδυνη ακμή χρειάζεται δερματολόγο, όπως και η ακμή που δυσκολεύει την καθημερινότητα του παιδιού.
Η εφηβική ακμή είναι τόσο συχνή, που τείνει να θεωρείται φυσιολογικό κομμάτι της εφηβείας. Περίπου το 85% των ανθρώπων ηλικίας 12–24 ετών εμφανίζουν κάποια μορφή ακμής, έστω και ήπια. Η ακμή συνήθως εμφανίζεται στην έναρξη της εφηβείας και στα κορίτσια νωρίτερα από τα αγόρια. Συχνά υποχωρεί μεγαλώνοντας, όμως σε ορισμένους ανθρώπους επιμένει και μετά τα 30 ή τα 40, ιδιαίτερα στις γυναίκες.
Τι είναι η ακμή και τι την προκαλεί;
Η ακμή είναι μια φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος, που παίρνει διάφορες μορφές. Καταρχάς, μπορεί να εμφανιστεί με τη μορφή μαύρων και λευκών στιγμάτων, που ονομάζονται φαγέσωρες. Ωστόσο, η ακμή μπορεί να συνοδεύεται και από σπυράκια με ή χωρίς πύον, καθώς και από βαθύτερες, επώδυνες βλάβες, όπως οζίδια και κύστεις. Ο συχνότερος τύπος είναι η λεγόμενη «κοινή ακμή», που εμφανίζεται στο πρόσωπο, στον λαιμό, στους ώμους, στην πλάτη και στο στήθος.
Οι έφηβοι παρουσιάζουν ακμή λόγω των ορμονικών αλλαγών της εφηβείας, ενώ ρόλο παίζει και η κληρονομική προδιάθεση. Οι σμηγματογόνοι αδένες συνδέονται με τους θύλακες των τριχών και παράγουν σμήγμα, μια λιπαρή ουσία που βοηθά στην προστασία του δέρματος από την ξηρότητα. Στην εφηβεία, οι ορμόνες προκαλούν την αύξηση της παραγωγής σμήγματος. Όταν το σμήγμα και τα νεκρά κύτταρα φράζουν τους θύλακες, ευνοείται ο πολλαπλασιασμός βακτηρίων που φυσιολογικά ζουν στο δέρμα και η ανάπτυξη φλεγμονής.
Πώς αντιμετωπίζεται η εφηβική ακμή;
Για την καθημερινή φροντίδα του δέρματος, πλένουμε το πρόσωπό μας –έως δύο φορές την ημέρα και μετά από έντονη εφίδρωση– με ήπιο καθαριστικό και χλιαρό νερό, κάνοντας απαλές κινήσεις.
Αν βάφουμε το πρόσωπο ή χρησιμοποιούμε αντηλιακό και ενυδατική κρέμα, προτιμάμε μη φαγεσωρογόνα (non-comedogenic) προϊόντα, που δεν ευνοούν την απόφραξη των πόρων. Αφαιρούμε το μακιγιάζ πριν από τον βραδινό ύπνο.
Αποφεύγουμε την ηλιοθεραπεία και το σολάριουμ, καθώς ενδέχεται να επιδεινώσουν την ακμή. Επιπλέον, ορισμένα φάρμακα για την αντιμετώπισή της αυξάνουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο. Όταν βγαίνουμε έξω, προστατευόμαστε με σκιά, κατάλληλα ρούχα και αντηλιακό ευρέος φάσματος, με δείκτη προστασίας τουλάχιστον SPF 30.
Είναι επίσης πολύ σημαντικό να μην πειράζουμε τα σπυράκια, διότι έτσι μπορεί να επιδεινώσουμε τη φλεγμονή, να καθυστερήσουμε την επούλωση και να αυξήσουμε την πιθανότητα να μείνουν ουλές ή σκουρόχρωμες κηλίδες.
Σε αρκετές περιπτώσεις, τα απλά μέτρα φροντίδας δεν αρκούν και αυτό είναι αναμενόμενο. Για παράδειγμα, ορισμένα κορίτσια, ακόμη κι όταν ακολουθούν την αγωγή τους, μπορεί να βλέπουν επιδείνωση λίγες μέρες πριν από την περίοδο. Οι προεμμηνορρυσιακές εξάρσεις της ακμής συνδέονται με τις ορμονικές διακυμάνσεις του κύκλου.
Πότε χρειάζεται δερματολόγος για την ακμή
Συμβουλευόμαστε δερματολόγο όταν η ακμή επιμένει, προκαλεί βαθιές ή επώδυνες βλάβες, αφήνει ουλές ή επηρεάζει τη διάθεση και την καθημερινότητα. Ανάλογα με την περίπτωση, ο/η γιατρός μπορεί να συστήσει τοπική αγωγή ή φάρμακα από το στόμα και να καθορίσει την απαραίτητη παρακολούθηση. Η έγκαιρη αντιμετώπιση περιορίζει τον κίνδυνο επιδείνωσης και δημιουργίας ουλών.
Τι χρειάζεται να προσέχουν οι έφηβοι και οι έφηβες που ακολουθούν αγωγή για την ακμή;
Να ακολουθούν τις ιατρικές οδηγίες. Η λανθασμένη χρήση της αγωγής μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες, ανάλογα με το φάρμακο.
Να έχουν υπομονή. Συχνά χρειάζονται 6–8 εβδομάδες για να φανεί βελτίωση. Η αρχική αγωγή συνήθως επανεκτιμάται στις 12 εβδομάδες, οπότε ο/η γιατρός αποφασίζει αν θα συνεχιστεί ή θα τροποποιηθεί. Δίνουμε χρόνο σε κάθε θεραπεία για να αποδώσει.
Να είναι συνεπείς. Η συχνή διακοπή και επανέναρξη της αγωγής μπορεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητά της. Ακολουθούμε το θεραπευτικό μας πρόγραμμα με τη συχνότητα και για όσο διάστημα έχει ορίσει ο/η γιατρός. Αν εμφανιστεί ερεθισμός ή άλλη ανεπιθύμητη ενέργεια, επικοινωνούμε με τον/τη γιατρό για οδηγίες.
Να παίρνουν αποκλειστικά την προσωπική τους αγωγή. Οι γιατροί δίνουν το φάρμακο που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο ασθενή. Ένα φάρμακο κατάλληλο για τον φίλο ή τη φίλη μας ενδέχεται να μην είναι κατάλληλο για εμάς και να επιδεινώσει την ακμή ή να προκαλέσει παρενέργειες.
Να μην το παρακάνουν. Το έντονο τρίψιμο ερεθίζει το δέρμα. Η υπερβολική ποσότητα τοπικών φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα και απολέπιση. Χρησιμοποιούμε κάθε φάρμακο στην ποσότητα και στη συχνότητα που μας έχει συστηθεί, καθώς μεγαλύτερες δόσεις μπορεί να αυξήσουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες.
Να ζητούν βοήθεια όταν η ακμή τούς δυσκολεύει. Η ακμή μπορεί να επηρεάζει την αυτοπεποίθηση, τη διάθεση και τις σχέσεις ενός εφήβου ή μιας έφηβης, ακόμη κι όταν φαίνεται ήπια. Αν ντρεπόμαστε για την εμφάνισή μας, ή δεχόμαστε κοροϊδίες, μιλάμε σε έναν ενήλικο που εμπιστευόμαστε. Η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει, ενώ η στήριξη από την οικογένεια και το σχολείο έχει ιδιαίτερη σημασία όταν αντιμετωπίζουμε προσβλητικά σχόλια.





