Highlights
- Η Μαρία Καραμάνη μιλά για το βρεφικό θέατρο και την παράσταση «Άτα Άτα Χρώματα».
- Η Πλιτς και η Πλατς επιστρέφουν με μουσική, παραδοσιακά παιδικά τραγούδια και παιχνίδια με τα χρώματα.
- Οι επαναλήψεις και οι παύσεις δίνουν στα παιδιά χρόνο να παρατηρήσουν και να αντιδράσουν.
- Οι αυθόρμητες αντιδράσεις των μωρών επηρεάζουν το παίξιμο των ηθοποιών.
- Οι γονείς κάθονται μαζί με τα παιδιά τους, τραγουδούν και συμμετέχουν στο παιχνίδι.
Η Μαρία Καραμάνη και η ομάδα του Baby Theater παρουσιάζουν το «Άτα Άτα Χρώματα», μια παράσταση για βρέφη από έξι μηνών έως παιδιά δύο ετών. Η Πλιτς και η Πλατς, οι δύο φίλες που γνωρίσαμε στο «Φίλοι, Φύλλα μες στο Δάσος», επιστρέφουν με μια καινούργια περιπέτεια σε ένα φανταστικό χρωματοπεριβόλι. Φρούτα, λαχανικά, ζωάκια και παραδοσιακά παιδικά τραγούδια δίνουν αφορμές για παιχνίδι, με τους γονείς να κάθονται σε κύκλο μαζί με τα παιδιά τους και να συμμετέχουν στην παράσταση.
Πώς σχεδιάζεται, όμως, μια παράσταση για ένα κοινό τόσο μικρής ηλικίας; Τι παρακολουθεί ένα μωρό έξι μηνών και τι ένα παιδί που έχει ήδη αρχίσει να περπατά και θέλει να αγγίζει ό,τι βλέπει; Στο θέατρο για βρέφη, οι ηθοποιοί καλούνται να προσέχουν διαρκώς τις αντιδράσεις των θεατών τους και να προσαρμόζουν ανάλογα το παίξιμό τους. Η μουσική, η κίνηση, οι επαναλήψεις και οι παύσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία, όπως και ο χρόνος που χρειάζεται κάθε παιδί για να εξοικειωθεί με όσα συμβαίνουν γύρω του.
Συζητήσαμε με τη Μαρία Καραμάνη για την ενασχόλησή της με το θέατρο για βρέφη, τη νέα παράσταση και τη συνεργασία της με την παιδαγωγό Φωτεινή Καραγρηγόρη. Η ίδια περιγράφει όσα μαθαίνει από τους μικρούς θεατές και εξηγεί πώς συμμετέχουν οι γονείς σε αυτή την πρώτη γνωριμία με το θέατρο.
Μαρία, θέλω να ξεκινήσουμε από εσένα. Πώς προέκυψε η ενασχόλησή σου με το βρεφικό θέατρο και τι ήταν αυτό που σε έκανε να στραφείς σε ένα τόσο ιδιαίτερο κοινό;
Αυτό που με γοήτευσε στο βρεφικό θέατρο ήταν η σκέψη ότι η τέχνη μπορεί να συναντήσει τον άνθρωπο από τους πρώτους κιόλας μήνες της ζωής του. Πριν ακόμη μιλήσει, πριν μπορέσει να κατανοήσει μια ιστορία με τον τρόπο που την κατανοούμε εμείς, ένα παιδί έχει ήδη έναν ολόκληρο κόσμο μέσα του. Παρατηρεί, αισθάνεται, ανακαλύπτει, επικοινωνεί.
Η δική μου σχέση με τη θεατροπαιδαγωγική με έκανε να αντιμετωπίζω πάντα το θέατρο ως κάτι πολύ περισσότερο από μια παράσταση. Είναι ένας τόπος συνάντησης, έκφρασης και παιχνιδιού. Στο Baby Theater βρήκα έναν τρόπο να συνδυάσω όλα αυτά που αγαπώ.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που με συγκινεί ιδιαίτερα. Το βρεφικό θέατρο δεν απευθύνεται μόνο στα μωρά. Απευθύνεται και στους γονείς τους, που βρίσκονται σε μια πολύ όμορφη αλλά συχνά απαιτητική περίοδο της ζωής τους. Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι τους προσφέρουμε μια μικρή έξοδο από την καθημερινότητα, μια ευκαιρία να χαρούν κάτι μαζί με το παιδί τους.
Τι ακριβώς είναι το θέατρο για βρέφη; Τι μπορεί να αντιληφθεί ένα μωρό έξι ή οκτώ μηνών από μια θεατρική παράσταση;
Νομίζω πως το πρώτο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να αφήσουμε για λίγο στην άκρη τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι ενήλικοι έχουμε μάθει να παρακολουθούμε θέατρο.
Ένα μωρό δεν χρειάζεται να καταλάβει την αρχή, τη μέση και το τέλος μιας ιστορίας για να βιώσει μια καλλιτεχνική εμπειρία. Η δική του γλώσσα είναι οι αισθήσεις. Είναι ένας ήχος που του τραβά την προσοχή, ένα χρώμα που το εντυπωσιάζει, μια κίνηση που το κάνει να χαμογελάσει, μια μελωδία που το ηρεμεί.
Το βρεφικό θέατρο δεν απαιτεί από το παιδί να προσαρμοστεί στους κανόνες του. Αντίθετα, προσαρμόζεται εκείνο στον τρόπο με τον οποίο το παιδί ανακαλύπτει τον κόσμο.
Και αυτό είναι για μένα το πιο όμορφο στοιχείο του. Δεν ζητάμε από τα μωρά να γίνουν μικροί ενήλικοι θεατές. Τα προσκαλούμε να είναι ακριβώς αυτό που είναι: παιδιά γεμάτα περιέργεια, αυθορμητισμό και διάθεση για εξερεύνηση.
Πέρυσι γνωρίσαμε την Πλιτς και την Πλατς στο «Φίλοι, Φύλλα μες στο Δάσος». Πώς προέκυψε η ιδέα της καινούργιας ιστορίας;
Η Πλιτς και η Πλατς είναι δύο ηρωίδες που αγαπώ πολύ, γιατί κουβαλούν κάτι από την ανεμελιά και την περιέργεια της παιδικής ηλικίας. Είναι δύο φίλες που θέλουν διαρκώς να ανακαλύπτουν τον κόσμο και κάθε τους περιπέτεια είναι μια αφορμή για παιχνίδι.
Μετά το περσινό μας ταξίδι στο δάσος, με τα φύλλα, τους ήχους της φύσης και τις μικρές εκπλήξεις του, θέλαμε να συνεχίσουμε αυτή τη διαδρομή. Έτσι γεννήθηκε το «Άτα Άτα Χρώματα», ένας περίπατος σε ένα φανταστικό χρωματοπεριβόλι, γεμάτο φρούτα, λαχανικά, ζωάκια, μουσικές και χρώματα.
Αυτό που κράτησα περισσότερο από την προηγούμενη παράσταση ήταν οι αντιδράσεις των παιδιών. Συνειδητοποίησα ακόμη πιο έντονα πόση δύναμη μπορεί να έχει κάτι πολύ απλό. Ένα φύλλο που κινείται, ένας γνώριμος ήχος, ένα αντικείμενο που εμφανίζεται ξαφνικά μπορούν να γεννήσουν τεράστια περιέργεια.
Έτσι, στη νέα παράσταση προσπαθήσαμε να κρατήσουμε αυτή την απλότητα και να της δώσουμε καινούργια χρώματα. Γιατί τελικά, για ένα μικρό παιδί, ακόμη και το πιο καθημερινό πράγμα μπορεί να κρύβει μια ολόκληρη περιπέτεια.
Η παράσταση απευθύνεται σε παιδιά από έξι μηνών έως δύο ετών. Πώς προσαρμόζεις τη θεατρική αφήγηση στις διαφορετικές ανάγκες τους;
Αυτή είναι ίσως μία από τις μεγαλύτερες δημιουργικές προκλήσεις του βρεφικού θεάτρου. Ένα μωρό έξι μηνών και ένα παιδί δύο ετών βρίσκονται σε πολύ διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Το ένα μπορεί να παρακολουθεί κυρίως με το βλέμμα και την ακοή του, ενώ το άλλο μπορεί να θέλει να σηκωθεί, να κινηθεί, να αγγίξει και να συμμετάσχει ενεργά.
Γι’ αυτό δεν σχεδιάζουμε μια παράσταση που απαιτεί από όλα τα παιδιά την ίδια ανταπόκριση. Δημιουργούμε διαφορετικές δυνατότητες συμμετοχής.
Δίνουμε μεγάλη σημασία στον ρυθμό, στις επαναλήψεις, στις εναλλαγές της έντασης και στις μικρές παύσεις. Θέλουμε να υπάρχει χρόνος για να παρατηρήσει το παιδί, να επεξεργαστεί αυτό που συμβαίνει και να αντιδράσει με τον δικό του τρόπο.
Το σημαντικότερο είναι να μη νιώσει κανένα παιδί ότι πρέπει να κάνει κάτι συγκεκριμένο. Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος συμμετοχής. Ακόμη κι ένα μωρό που κάθεται ήσυχα στην αγκαλιά του γονέα του και παρατηρεί, είναι απόλυτα παρόν στην εμπειρία.
Στο «Άτα Άτα Χρώματα» πρωταγωνιστούν η μουσική, τα παραδοσιακά παιδικά τραγούδια, τα χρώματα και το παιχνίδι. Πώς επιλέγεις και συνδυάζεις όλα αυτά τα ερεθίσματα;
Για μένα η μουσική, το χρώμα και η κίνηση δεν είναι απλώς όμορφα στοιχεία που προσθέτουμε σε μια παράσταση. Είναι ουσιαστικά κομμάτια της ίδιας της θεατρικής γλώσσας.
Τα παραδοσιακά παιδικά τραγούδια έχουν μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μου. Είναι μελωδίες που ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά. Πολλές φορές οι γονείς τις αναγνωρίζουν, αρχίζουν αυθόρμητα να τις τραγουδούν και δημιουργείται μια πολύ τρυφερή στιγμή ανάμεσα στους ίδιους και στα παιδιά τους.
Παράλληλα, προσπαθούμε να υπάρχει ισορροπία. Δεν θέλουμε να κατακλύσουμε τα παιδιά με ερεθίσματα. Θέλουμε κάθε ήχος, κάθε χρώμα και κάθε κίνηση να έχει τον δικό του χώρο και χρόνο.
Σε αυτή τη διαδικασία η συνεργασία με τη Φωτεινή Καραγρηγόρη που έχει την παιδαγωγική επιμέλεια της παράστασης, υπήρξε πολύτιμη. Η παιδαγωγική της γνώση μάς βοήθησε να προσεγγίσουμε με μεγαλύτερη φροντίδα τις ανάγκες αυτής της ηλικίας και να συνδυάσουμε την καλλιτεχνική μας πρόθεση με μια ουσιαστική κατανόηση του βρεφικού κόσμου.
Στόχος μας δεν είναι να μάθουν τα παιδιά τα χρώματα μέσα σε 45 λεπτά. Είναι να τα συναντήσουν μέσα από μια εμπειρία γεμάτη χαρά, φαντασία και ανακάλυψη.
Πώς ανταποκρίνεσαι στις αυθόρμητες και συχνά απρόβλεπτες αντιδράσεις των μικρών θεατών σου και τι έχεις μάθει από αυτές;
Νομίζω πως τα βρέφη είναι από τους πιο ειλικρινείς θεατές που μπορεί να συναντήσει ένας ηθοποιός. Δεν θα προσποιηθούν ότι τους αρέσει κάτι από ευγένεια, ούτε θα χειροκροτήσουν επειδή έτσι συνηθίζεται.
Αν κάτι τους κινήσει το ενδιαφέρον, θα το δείξουν. Αν θελήσουν να πλησιάσουν, θα προσπαθήσουν να το κάνουν. Αν κάτι τα ξαφνιάσει, θα αντιδράσουν αμέσως. Και αυτή η αμεσότητα είναι πραγματικά υπέροχη.
Φυσικά, απαιτεί από εμάς μεγάλη εγρήγορση. Πρέπει να είμαστε διαρκώς παρούσες, να παρατηρούμε, να ακούμε και να μπορούμε να προσαρμοστούμε σε όσα συμβαίνουν εκείνη τη στιγμή.
Έχω μάθει όμως κάτι πολύ σημαντικό από αυτά τα παιδιά: ότι δεν χρειάζεται να ελέγχουμε τα πάντα για να συμβεί κάτι όμορφο. Μερικές από τις πιο μαγικές στιγμές μιας παράστασης γεννιούνται ακριβώς εκεί που δεν τις περιμένεις.
Για παράδειγμα, στην τελευταία παράσταση, ένα κοριτσάκι ξάπλωσε στο πάτωμα, ξεκουραζόταν και μας παρακολουθούσε από κει. Ξάπλωσα κ εγώ απέναντι της για λίγο και συνέχισα έτσι την παράσταση. Η σύνδεση της ομάδας σε αυτό το γλυκό συμβάν ήταν τόσο μαγική και συγκινητική…
Ίσως αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα δώρα του βρεφικού θεάτρου σε εμάς τους ηθοποιούς. Μας θυμίζει να παίζουμε πραγματικά, να παραμένουμε ανοιχτοί στο απρόβλεπτο και να μη χάνουμε τη χαρά της στιγμής.
Στην παράσταση οι γονείς κάθονται μαζί με τα παιδιά τους, σε κύκλο, και συμμετέχουν ενεργά. Τι παρατηρείς στη μεταξύ τους επικοινωνία;
Αυτές είναι από τις στιγμές που με συγκινούν περισσότερο. Βλέπω γονείς να παρατηρούν τα παιδιά τους με έναν διαφορετικό τρόπο, να ανακαλύπτουν τις αντιδράσεις τους, να χαμογελούν με τον ενθουσιασμό τους.
Πολλές φορές ένας γονέας αρχίζει να τραγουδά ένα γνώριμο τραγούδι και το μωρό του στρέφεται προς το μέρος του. Άλλες φορές ανταλλάσσουν ένα βλέμμα, ένα γέλιο, μια αγκαλιά. Είναι μικρές στιγμές, αλλά έχουν μεγάλη συναισθηματική αξία.
Στην καθημερινότητα οι γονείς έχουν τόσα πράγματα να φροντίσουν, τόσες υποχρεώσεις και τόση κούραση, που συχνά ο χρόνος κυλά χωρίς να το καταλαβαίνουν.
Στο θέατρο δημιουργούμε μια μικρή παύση από όλα αυτά. Για 45 λεπτά δεν χρειάζεται να κάνουν κάτι άλλο παρά να είναι μαζί με το παιδί τους, να παίξουν, να τραγουδήσουν, να μοιραστούν μια εμπειρία.
Και μου αρέσει πολύ η σκέψη ότι ίσως αυτή η πρώτη θεατρική ανάμνηση να ανήκει περισσότερο στον γονέα παρά στο ίδιο το μωρό. Γιατί μπορεί το παιδί να μη θυμάται αργότερα την παράσταση, αλλά ο γονέας θα θυμάται το βλέμμα του, το γέλιο του, εκείνη τη στιγμή που ανακάλυψαν κάτι μαζί.
Ποια πιστεύεις ότι είναι η θέση της τέχνης στη βρεφική ηλικία και τι μπορεί να προσφέρει στα παιδιά αυτή η πρώτη επαφή με το θέατρο;
Πιστεύω βαθιά ότι η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια και δεν χρειάζεται να περιμένουμε να μεγαλώσει ένα παιδί για να του ανοίξουμε την πόρτα της.
Συχνά αντιμετωπίζουμε την τέχνη ως κάτι που πρέπει να κατανοήσουμε, να αναλύσουμε ή να μάθουμε. Όμως πριν από όλα αυτά, η τέχνη είναι κάτι που αισθανόμαστε. Και τα μικρά παιδιά είναι εξαιρετικά ανοιχτά σε αυτή τη διάσταση.
Δεν θεωρώ ότι χρειάζεται να γεμίζουμε το πρόγραμμα ενός μωρού με δραστηριότητες ή να επιδιώκουμε συνεχώς να του προσφέρουμε περισσότερα ερεθίσματα. Τα παιδιά έχουν ανάγκη και από ηρεμία, ελεύθερο παιχνίδι, απλές καθημερινές στιγμές.
Το θέατρο έρχεται να προσθέσει μια διαφορετική εμπειρία. Μια συνάντηση με τη μουσική, τη φαντασία, την κίνηση, με άλλους ανθρώπους, αλλά και με τον ίδιο τον γονέα μέσα σε ένα διαφορετικό περιβάλλον.
Θα ήθελα η πρώτη επαφή ενός παιδιού με το θέατρο να είναι συνδεδεμένη με τη χαρά και την ελευθερία. Και αν μέσα από αυτή την πρώτη συνάντηση φυτευτεί ένας μικρός σπόρος αγάπης για το θέατρο και την τέχνη, τότε για μένα έχουμε πετύχει κάτι πραγματικά σπουδαίο.
Ταυτότητα Παράστασης | Πληροφορίες και εισιτήρια
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Μαρία Καραμάνη
Ηθοποιοί: Μαρία Μανόνα – Μαρία Καραμάνη
Μουσική: Σωτήρης Κούλης- Μαρία Καραμάνη
Σκηνογραφία: Μαρία Αλανιάδη
Φωτισμοί -Τεχνική επιμέλεια: Δημήτρης Δορκοφίκης
Παιδαγωγική συμβολή : Φωτεινή Καραγρηγόρη – Lemonhood
Επιμέλεια παραγωγής: ΜΠΛΕ ΑΜΚΕ 2Ο26
Απαραίτητη κράτηση θέσεων: TicketServices.gr
https://www.ticketservices.gr/event/ata-ata-xrwmata-theatro-eler/?lang=el
Θέατρο: ΕΛΕΡ Ελένη Ερήμου, Φρυνίχου 10 Αθήνα, 10558 (Σταθμός Μετρό Ακρόπολη)
Πληροφορίες: 6906060927
Έναρξη παραστάσεων: Από 3 Οκτωβρίου και κάθε Σάββατο στις 11.00 πμ & 12.00 μ.μ.
Διάρκεια: 45΄
Ηλικίες: 6 μηνών έως 2 ετών









