Η ρινορραγία, δηλαδή η αιμορραγία από τη μύτη, είναι πολύ συχνή στα παιδιά και τις περισσότερες φορές δεν σημαίνει κάτι σοβαρό. Συνήθως, όταν η ανοίγει η μύτη του παιδιού προκαλεί πανικό στους γονείς, χωρίς να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.

Το αίμα που τρέχει φαίνεται πολύ, το παιδί τρομάζει, ο ενήλικος βιάζεται να κάνει κάτι, θυμάται τις δικές του εμπειρίες και… κάπου εκεί ξεκινά το λάθος: σχεδόν αντανακλαστικά, το κεφάλι πάει προς τα πίσω, το παιδί ξαπλώνει ή μπαίνει βαμβάκι στη μύτη.

Καλύτερα όχι. Αν ανοίξει η μύτη του παιδιού, το πρώτο που χρειάζεται είναι ψυχραιμία. Το δεύτερο είναι σωστή στάση σώματος. Γι’ αυτό έχει σημασία να ξέρουμε τα βασικά και να τα εφαρμόζουμε χωρίς πανικό.

Πώς σταματάμε τη ρινορραγία;

Βάλτε το παιδί να καθίσει όρθιο και γείρετε ελαφρά το κεφάλι του προς τα μπροστά. Όχι πίσω. Αν γείρει το κεφάλι προς τα πίσω, το αίμα μπορεί να κατέβει στον λαιμό, να του προκαλέσει αναγούλα, εμετό ή βήχα.

Με ένα χαρτομάντιλο ή μια καθαρή πετσέτα, πιέστε με τον αντίχειρα και τον δείκτη το μαλακό μέρος της μύτης, ακριβώς κάτω από το κόκαλο. Κρατήστε σταθερή πίεση για δέκα λεπτά. Μην αφήνετε κάθε λίγο τα δάχτυλά σας για να δείτε αν σταμάτησε η αιμορραγία, γιατί έτσι ίσως σπάσει ο μικρός θρόμβος που αρχίζει να σχηματίζεται.

Αν το παιδί είναι αρκετά μεγάλο, μπορεί να κρατήσει μόνο του τη μύτη του, με τη δική σας καθοδήγηση. Αν είναι μικρότερο, καθίστε δίπλα του ή πάρτε το αγκαλιά και βοηθήστε το να μείνει ήρεμο. Μπορείτε να του μιλήσετε, να του διαβάσετε κάτι, να του αποσπάσετε την προσοχή. Όχι όμως να το ξαπλώσετε.

Αν μετά τα δέκα λεπτά η μύτη συνεχίζει να ματώνει, επαναλάβετε την πίεση για άλλα δέκα λεπτά. Μια κρύα κομπρέσα πάνω στη ράχη της μύτης μπορεί επίσης να βοηθήσει, χωρίς όμως να αντικαθιστά την πίεση.

Τι να μην κάνετε

• Μη γέρνετε το κεφάλι του παιδιού προς τα πίσω.
• Μην το βάζετε να ξαπλώσει.
• Μην του βάζετε βαμβάκι ή γάζα βαθιά μέσα στη μύτη. Όταν τα αφαιρέσετε, μπορεί να σπάσετε τον θρόμβο και η αιμορραγία να ξαναρχίσει.
• Μην το αφήνετε να φυσήξει δυνατά τη μύτη του αμέσως μετά.
• Μην πανικοβάλλεστε μπροστά του. Το παιδί ήδη βλέπει αίμα, που πιθανόν το τρομάζει. Δεν χρειάζεται να δει και τον ενήλικο να χάνει τον έλεγχο.

Γιατί ματώνει η μύτη των παιδιών

Το εσωτερικό της μύτης έχει πολλά μικρά αγγεία, τα οποία σπάνε εύκολα. Στα παιδιά αυτό συμβαίνει συχνά, ειδικά όταν ο αέρας είναι ξηρός, όταν έχουν συνάχι, αλλεργίες, ιγμορίτιδα ή όταν βάζουν τα δάχτυλα στη μύτη. Οι πιο συχνές αιτίες είναι απλές:

• ξηρός αέρας στο σπίτι, κυρίως τον χειμώνα,
• κρυολόγημα ή αλλεργική ρινίτιδα,
• έντονο φύσημα της μύτης,
• σκάλισμα της μύτης,
• μικροτραυματισμός στο παιχνίδι,
• ξένο σώμα στη μύτη, κυρίως στα μικρότερα παιδιά.

Σπανιότερα, οι συχνές αιμορραγίες μπορεί να σχετίζονται με διαταραχές πήξης του αίματος,  ανατομικά προβλήματα στη μύτη ή κάποια χρόνια πάθηση. Αυτές όμως δεν είναι οι συνηθισμένες περιπτώσεις.

Η ρινορραγία προτιμάει τα αγόρια

Στις παιδιατρικές μελέτες η ρινορραγία καταγράφεται συχνότερα στα αγόρια. Σε μεγάλη αμερικανική ανάλυση, τα αγόρια ήταν 73% και τα κορίτσια 27% των παιδιών που εξετάστηκαν για νέο επεισόδιο ρινορραγίας, σε εξωτερικά παιδικά ιατρεία. Η μέση ηλικία ήταν 5,95 έτη, ενώ η μεγαλύτερη συχνότητα καταγράφηκε στις ηλικίες 3-5 ετών.

Άλλες παιδιατρικές σειρές δίνουν μικρότερη, αλλά πάλι σαφή, υπεροχή των αγοριών: 53,2% αγόρια έναντι 46,8% κοριτσιών σε μία μελέτη και 69,08% αγόρια έναντι 30,92% κοριτσιών σε άλλη. Η αιτία αυτής της διαφοράς δεν έχει τεκμηριωθεί με βεβαιότητα. Πιθανότερα σχετίζεται με μικροτραυματισμούς, έντονο παιχνίδι και τοπικό ερεθισμό της μύτης, όχι με κάποιον αποδεδειγμένο βιολογικό μηχανισμό.

Πώς μειώνουμε τις συχνές αιμορραγίες

Αν το παιδί αιμορραγεί συχνά από τη μύτη, εξετάζουμε καταρχάς το περιβάλλον του.

• Τοποθετούμε υγραντήρα στο δωμάτιο, αν ο αέρας στο σπίτι είναι ξηρός, ειδικά τον χειμώνα.
• Προσέχουμε τα νύχια του παιδιού. Προτιμάμε να είναι κομμένα κοντά, ώστε να μην τραυματίζει εύκολα το εσωτερικό της μύτης, αν συνηθίζει να τη σκαλίζει.
• Προσπαθούμε να το πείσουμε να μη βάζει το δάχτυλο στη μύτη. Δύσκολη αποστολή. Δεν του φωνάζουμε, αλλά με ήρεμες επαναλήψεις τού εξηγούμε γιατί αυτή η συνήθεια είναι βλαβερή.
• Αποφεύγουμε τον καπνό του τσιγάρου, γιατί ερεθίζει τους βλεννογόνους.
• Φροντίζουμε να χρησιμοποιεί κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό αν αθλείται.
• Επισκεπτόμαστε παιδίατρο, παιδο-αλλεργιολόγο και παιδο-ΩΡΛ, για τυχόν αλλεργίες.
• Χρησιμοποιούμε φυσιολογικό ορό ή ενυδατική αλοιφή για το εσωτερικό της μύτης, μόνο αν το συστήσει ο γιατρός.

Πότε χρειάζεται παιδίατρος

Αν η αιμορραγία δεν σταματά εύκολα ή αν οι ρινορραγίες είναι συχνές, ο παιδίατρος θα εξετάσει το εσωτερικό της μύτης με ειδικό φως, ώστε να δει την προέλευση του αίματος. Αν έχει προηγηθεί χτύπημα, θα εκτιμήσει αν υπάρχει κάταγμα στη μύτη ή άλλος τραυματισμός.

Αν χρειαστεί, θα χρησιμοποιήσει ειδικό φάρμακο ή θα καυτηριάσει το σημείο που ματώνει. Σε πιο επίμονες περιπτώσεις μπορεί να τοποθετηθεί ειδική γάζα στη μύτη, αλλά αυτό είναι σπάνιο στα παιδιά.

Επίσης, ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν το παιδί έχει χτυπήσει στο κεφάλι (εξ ου και άνοιξε η μύτη του), αν  είναι χλομό, αφύσικα ιδρωμένο, αφυδατωμένο, αδύναμο ή ζαλισμένο, αν αιμορραγεί και από το στόμα, αν κάνει εμετό με ξεραμένο, σαν κατακάθι καφέ, αίμα, αν δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή αν υπάρχει υποψία ότι έχει βάλει κάτι μέσα στη μύτη του. Τέλος, συμβουλευτείτε τον παιδίατρο αν, παράλληλα με τις επίμονες ρινορραγίες, το παιδί μελανιάζει εύκολα ή αν ματώνουν συχνά τα ούλα του.