Highlights
- Η μισαναπηρική πρόταση Αυτιά για «ευρωπαϊκά χωριά» για παιδιά με αναπηρία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από φορείς του αναπηρικού κινήματος και κάθε λογικό άνθρωπο.
- Οι οργανώσεις βλέπουν πίσω από τη διατύπωση περί «πύλης» και «παράδοσης» την επιστροφή σε λογικές ιδρυματισμού.
- Η παρουσία γονέα μέσα σε μια κλειστή δομή δεν αναιρεί τον διαχωρισμό του παιδιού από την κοινότητα.
- Οι φορείς ζητούν υποστηριζόμενη διαβίωση μέσα στις πόλεις, προσωπική βοήθεια και δημόσιες υπηρεσίες στην κοινότητα.
- Η απάντηση Αυτιά περί «αναζήτησης χρημάτων» αναδεικνύει το πρόβλημα μιας πολιτικής που διαβάζει τα δικαιώματα μόνο μέσα από κονδύλια.
Αντιδράσεις προκάλεσε η ερώτηση του ευρωβουλευτή Γιώργου Αυτιά προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για χρηματοδότηση «πρότυπων κοινωνικών κέντρων» για παιδιά με αναπηρία και τους γονείς τους. Με άλλα λόγια πρότεινε ευρωπαϊκά χωριά για παιδιά με αναπηρία, όπου, σύμφωνα με τη διατύπωση του ίδιου, ο γονέας δεν θα «παραδίδει το παιδί στην πύλη», αλλά θα μπορεί να ζει μαζί του ως εργαζόμενος, εθελοντής ή φροντιστής.
Η ορολογία περί «πύλης» και «παράδοσης» ανασύρει μνήμες μιας Ελλάδας που παλεύουμε δεκαετίες να αφήσουμε πίσω: εκείνης του ιδρυματισμού και της απόκρυψης κάθε διαφορετικότητας πίσω από ψηλούς φράχτες και μέσα σε κλειστά οικήματα, έστω και αν φέρει ευρωπαϊκό περιτύλιγμα. Ο μισαναπηρισμός σε όλο του το μεγαλείο από τον πρώτο σε σταυρούς ευρωβουλευτή της Ελλάδας.
Ευρωπαϊκά χωριά για παιδιά με αναπηρία: Μια νέα μορφή αποκλεισμού
Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ μίλησε για επιστροφή, «με νέο περίβλημα», στις λογικές της ιδρυματικής φροντίδας. Η Ε.Σ.Α.μεΑ. αντέδρασε ακόμη εντονότερα, χαρακτηρίζοντας τις προτάσεις απαράδεκτες και αντίθετες με τη δικαιωματική προσέγγιση, τη Σύμβαση του ΟΗΕ και τον ν. 4074/2012. Κάνει λόγο για κλειστές δομές που απομακρύνουν τα άτομα με αναπηρία από την υπόλοιπη ζωή της πόλης, ακόμη κι αν οι γονείς βρίσκονται δίπλα τους.
Το πρόβλημα δεν είναι αν ο γονέας βρίσκεται κοντά. Το πρόβλημα είναι ότι το παιδί και αργότερα ο ενήλικος με αναπηρία οργανώνουν τη ζωή τους έξω από τον κοινό κοινωνικό χώρο. Η παρουσία του γονέα ως «εργαζόμενου» ή «εθελοντή» μέσα σε μια κλειστή δομή δεν αναιρεί τον εγκλεισμό. Αντίθετα, θεσμοποιεί την εξάρτηση και ακυρώνει το δικαίωμα του παιδιού στην αυτονομία και της οικογένειας στην κοινωνική ένταξη.
Τι ζητά το αναπηρικό κίνημα;
Οι φορείς δεν αρνούνται ότι οι γονείς φοβούνται τι θα απογίνουν τα παιδιά τους όταν οι ίδιοι δεν θα μπορούν πια να τα φροντίζουν. Εξηγούν, όμως, ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένας χωριστός τόπος ζωής, ειδικά φτιαγμένος για ανθρώπους με αναπηρία. Ζητούν στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης μέσα στις πόλεις, προσωπική βοήθεια, υπηρεσίες στους δήμους και σταθερή δημόσια μέριμνα, ώστε ο άνθρωπος με αναπηρία να μη χρειάζεται να φύγει από τη γειτονιά του για να λάβει φροντίδα. Άλλωστε, η ουσία της συμπερίληψης βρίσκεται στο δικαίωμα να ζεις ανάμεσα στους άλλους, στη γειτονιά σου, με τις κατάλληλες υποδομές και όχι να εξορίζεσαι σε «χωριά» πρόνοιας.
Νυν υπέρ πόρων ο αγών του
Μετά τις αντιδράσεις, ο Γιώργος Αυτιάς απάντησε, χρησιμοποιώντας τον φτηνό λαϊκισμό που ανέκαθεν διέπει τον λόγο του, ότι στόχος του ήταν να αναζητήσει ευρωπαϊκά κονδύλια, έπειτα από αιτήματα γονέων, και όχι να εισηγηθεί ο ίδιος συγκεκριμένο μοντέλο διαβίωσης. «Εγώ έπρεπε να βρω λεφτά», είπε, προσθέτοντας ότι οι φορείς κάνουν καλά και ασκούν κριτική, αφού «το ξέρουν καλύτερα».
Η παραδοχή «εγώ έπρεπε να βρω λεφτά» αναδεικνύει την επικίνδυνη πολιτική ρηχότητα της εποχής και του ανθρώπου. Η απορρόφηση κονδυλίων προηγείται του επιστημονικού και κοινωνικού σχεδιασμού. Κάποιοι αντιλαμβάνονται τα ανθρώπινα δικαιώματα ως χρήματα προς διαχείριση – με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ταυτόχρονα, κάποιοι ρατσιστές κατέχουν θέσεις εξουσίας. Ο συνδυασμός των παραπάνω στοιχείων δεν μπορεί παρά να είναι καταστροφικός.
Η πολιτική πρόνοιας δεν μπορεί να ασκείται με όρους «αναζήτησης πόρων» στο κενό από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν το θέμα, ακόμα κι αν ζουν με τη φενάκη ότι η εκλογή τους συνεπάγεται ικανότηες και γνώσης που στ’ αλήθεια δεν κατάχουν. Όταν η ανάγκη των γονέων για το «μετά» εργαλειοποιείται για να αναστηθούν μοντέλα διαχωρισμού, μόνο για κοινωνική οπισθοδρόμηση μπορούμε να μιλάμε. Α, και για χυδαιότητα.
Γκέτο φτιαγμένα με καλές προθέσεις
Η Ευρώπη της συμπερίληψης χρηματοδοτεί την αποϊδρυματοποίηση και την ανεξάρτητη διαβίωση. Η Ελλάδα ως συνήθως υστερεί, αλλά έχει να επιδείξει τις προτάσεις Αυτιά, που ξερνάει μισαναπηρικό λόγο και ονειρεύεται γκέτο, πάντα με «καλές προθέσεις».
Αφού, τελικά, παραδέχτηκε ότι οι φορείς «τα ξέρουν καλύτερα», τότε η μόνη έντιμη (λέμε, τώρα) πολιτική στάση είναι η συγγνώμη και η άμεση και ενεργή ευθυγράμμιση με τις διεκδικήσεις τους για μια ζωή με ορατότητα μέσα στην ευρύτερη κοινότητα και όχι μακριά από αυτήν. Όλα τα υπόλοιπα, να ‘χαμε να λέγαμε.
