Λίγο πριν από το τέλος του 2025, επιλέγουμε εικονογραφημένες ιστορίες Ελλήνων δημιουργών για παιδιά από 2 έως 6 ετών. Τρυφερές, αστείες, εκπαιδευτικές και πάνω από όλα διασκεδαστικές ιστορίες που θα ομορφύνουν και θα βελτιώσουν την οικογενειακή καθημερινότητά σας!
Τα στιχάκια της καληνύχτας, Εκδόσεις Άμμος, 2+
Κείμενο: Μαριανίνα Κριεζή, εικονογράφηση:Έλενα Κουτσουκανίδου
Όταν η μαμά γελάει, αχ, το σπίτι τραγουδάει. Οι εκδόσεις ΑΜΜΟΣ παρουσιάζουν με μεγάλη χαρά «Τα στιχάκια της καληνύχτας», σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή που κυκλοφορούν για πρώτη φορά. Ένα τρυφερό παιδικό εικονογραφημένο βιβλίο για καληνύχτα και όνειρα γλυκά, με μαγικούς, εικονοπλαστικούς στίχους με ομοιοκαταληξία, που λειτουργούν ως νανουρίσματα, μα και ως αφορμές παιχνιδιού και συζήτησης.
Η Μαριανίνα, ατόφυα ποιήτρια διηλικιακών κειμένων, πλένει τη σκονισμένη πόλη, ξεπλένει τη μουτζούρα όλη κι απλώνει όλα τ’ αστεράκια με ασημένια μανταλάκια! Και άλλα πολλά, αστεία και σοβαρά, μα πάντα γλυκά σαν ώριμο σταφύλι, που περιμένουν να τα ανακαλύψουμε όλοι μαζί, γονείς και παιδιά, λίγο πριν αποκοιμηθούμε, παρακολουθώντας σαν όνειρο μιαν άλλη οικογένεια: τη μικρή Εριφύλη, τη μαμά και τον μπαμπά, και τη γιαγιά της, τη Μαρίνα, που ομορφαίνουν την Αθήνα προσδίδοντάς της, με την αρωγή της εικονογράφου, στοιχεία του απόλυτου παιδικού κόσμου, αυτού της Λιλιπούπολης, που χωράει κάθε γενιά.
Είναι μπλιαχ, είναι ίου, είναι γιάμι!, Sweet Serendipities, 2+
Κείμενο: Μαρίνα Πλούμπη, εικονογράφηση: Κωνσταντία Σελήσιου
Δυο αδέλφια με ίωση, θερμόμετρα σε ετοιμότητα, χαρτομάντιλα και παιχνίδια σκόρπια στο πάτωμα. Ένας μπαμπάς και μια μαμά με το αντιπυρετικό στο χέρι και ένας σκύλος με πολλή όρεξη και παράξενα γευστικά γούστα…
«Είναι μπλιαχ!» φωνάζει η Ηρώ.
«Είναι ίου!» παραπονιέται ο Μελέτης.
«Είναι γιάμι!» ξετρελαίνεται ο Σμαρτ.
Μα τι είναι, τελικά, αυτό το φάρμακο; Μια ιστορία γεμάτη χιούμορ για να δεις το σιρόπι σου… αλλιώς! Ένα παιδικό βιβλίο για το πώς θα καταφέρουμε να πιουν οι μικροί ασθενείς το φάρμακό τους εύκολα, χωρίς κλάματα και γκρίνια και… κρυφτοκυνηγητό στο σπίτι. Το μυστικό είναι να συνειδητοποιήσουν ότι αυτό είναι απαραίτητο!
Η λήψη σιροπιού, μια δύσκολη και καθόλου ευχάριστη διαδικασία για πολλά παιδάκια, αφορά την υγεία τους και δεν μπορεί να είναι αντικείμενο καβγάδων ή διαπραγματεύσεων. Η ιστορία της Μαρίνας είναι ένα ιδανικό εργαλείο για να το συνειδητοποιήσουν, διασκεδάζοντας με όσα διαδραματίζονται. Συστήνεται το βιβλίο να διαβαστεί ΠΡΩΤΑ όταν τα παιδιά είναι υγιή, ώστε να επανέρχεται ως υπενθύμιση κάθε φορά που αρρωσταίνουν – ακόμα κι αν πίνουν το σιρόπι τους θα βρουν δεκάδες άλλες αστείες λεπτομέρειες να ταυτιστούν.
Τι θα μάθω στο αδερφάκι μου, Εκδόσεις Διόπτρα, 3+
Κείμενο: Χριστίνα Κωνσταντουδάκη, εικονογράφηση: Ρένια Μεταλληνού
Ένα κοριτσάκι που λατρεύει τη μαμά της και τη ζεστή φωλιά της αγκαλιάς της μαθαίνει ότι εκεί μέσα μπορεί να χωρέσει τουλάχιστον άλλο ένα παιδί. Διότι στην κοιλιά της μαμάς μεγαλώνει ένα καινούργιο μωρό, που σύντομα θα βγει για να βρει κι αυτό θέση στον κόρφο της.
Το αδερφάκι της έρχεται και η μικρή φοβάται ότι η αγάπη της μαμάς της θα μειωθεί. Όμως, εκείνη της εξηγεί ότι ισχύει ακριβώς το αντίστροφο. Όσο μεγαλώνει η αγκαλιά-φωλιά της, τόσο μεγαλώνει και η αγάπη της – μια συνθήκη που δύσκολα αντιλαμβάνεται ένα παιδί, αποδίδεται με τόση ουσία και απλότητα, που γίνεται κατανοητή. Εντωμεταξύ εκείνη, η μεγάλη του αδελφή, θα έχει τόσα πολλά να του μάθει.
Όταν τελικά τα δυο αδέλφια συναντιούνται, η πρωτότοκη προσαρμόζεται εύκολα στη νέα συνθήκη και αρχίζει να σκέφτεται όλα εκείνα τα ωραία που μπορεί να δείξει στον αδελφό της, καθώς εκείνος θα μεγαλώνει. Ήρθε η ώρα να διώξει τα όποια ψήγματα ζήλιας και να αναλάβει με ενθουσιασμό την ευθύνη της εκπαίδευσής του και την προστασία του.
Μεντόρισσα και οδηγός ταυτόχρονα, μπορεί να τον μάθει να σφυρίζει, να βάζει παπούτσια ή να κάνει ποδήλατο. Να βρίσκει καλές κρυψώνες και να τρώει το καταπληκτικό σουφλέ σοκολάτας της μαμάς. Να παίζει με τον μπαμπά, μα κυρίως να βρίσκει και εκείνος καταφύγιο στην ευρύχωρη και μαλακή μητρική αγκαλιά, που πάντα είναι εκεί για να προστατεύσει τα παιδιά της, γεμάτη από αγάπη άνευ όρων.
Μια τρυφερή ιστορία για την ομορφιά της αδελφικής σχέσης, με ανακουφιστική εικονογράφηση που βοηθάει στη μετατροπή του δύσκολου συναισθήματος σε επιθυμία και θετική πρόθεση, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που αντιλαμβάνεται τη μεγάλη αλλαγή που φέρνει το νέο μέλος στην οικογένεια. Ένα πολύτιμο εργαλείο ψυχοσυναισθηματικής διαχείρισης και καλλιέργειας ενσυναίσθησης και υπομονής για τα παιδιά που πρόκειται να αποκτήσουν αδελφάκι, μα και για κάθε παιδί.
Δεν-Aκούι, Εκδόσεις Memento, 3+
Κείμενο: Στέλλα Ανδρικοπούλου, εικονογράφηση: Πετρούλα Κρίγκου
Στο παράξενο χωριό Δενακούι οι κάτοικοι έχουν μικροσκοπικά αυτιά και τεράστια στόματα – κάτι που αποτυπώνει υπέροχα η γκροτέσκα εικονογράφηση. Από τις πρώτες κιόλας εικόνες της Πετρούλας Κρίγκου, το σώμα των ηρώων λειτουργεί ως μεταφορά μιας κοινωνίας που φτύνει λόγια μεγάλα, άχρηστα, άσχημα, δυνατά και θορυβώδη, χωρίς να αφήνει χώρο για τη φωνή των άλλων.
Ευτυχώς για αυτούς, λίγο έξω από το χωριό κατοικεί ο Ακούι, ένα παράξενο πλάσμα που είναι κυριολεκτικά «όλο αφτιά». Το στόμα του, πάλι, είναι μικροσκοπικό, σχεδόν ανύπαρκτο! Οι εγωκεντρικοί κάτοικοι του χωριού τον έχουν απόλυτη ανάγκη. Είναι ο μοναδικός που μπορεί να τους ακούσει. Όμως, ο Ακούι μια μέρα αρρωσταίνει. Πόσον θόρυβο να αντέξει, ο καημένος; Οι Δενακουίτες πλέον δεν βρίσκουν αφτιά για να ακουστούν και… χάνουν τον έλεγχο.
Χάρη στη ζωντανή αφήγηση της Στέλλας Ανδρικοπούλου και στην πολύχρωμη εικονογράφηση της Πετρούλας Κρίγκου, που ακολουθεί την εξέλιξη και τη μεταμόρφωση των κατοίκων, ξεδιπλώνεται μια ιστορία γεμάτη φαντασία και χιούμορ για τη δύναμη της ακρόασης και της αληθινής επικοινωνίας. Σαν μια αλληγορία για τον σημερινό κόσμο, όπου πολλοί άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται –και δεν είναι ικανοί– να ακούσουν, παρόλα αυτά φωνάζουν και απαιτούν να ακουστούν.
Το βιβλίο είναι γραμμένο σε ρίμα, που προσωπικά αγαπώ πολύ, αλλά σπάνια συναντώ σε παιδικά βιβλία. Το έμμετρο κείμενο έχει ρυθμό που γοητεύει τα παιδιά, βοηθάει στην εύκολη απομνημόνευση και προσφέρεται για μεγαλόφωνη ανάγνωση και ζωντανή αφήγηση. Μετά, αξίζει να αναρωτηθούμε παρέα πόσο διαφορετικός θα ήταν ο κόσμος μας αν χρησιμοποιούσαμε περισσότερο τα αφτιά και λιγότερο το στόμα μας.
Δε ζηλεύω/Δε λέω κακές λέξεις, Εκδόσεις Ψυχογιός, 3+
Κείμενο: Μαριλίτα Χατζημποντόζη, εικονογράφηση: Γιώργος Σγουρός
Δυο βιβλία καθημερινής συμπεριφοράς, που έρχονται να συμπληρώσουν τη σειρά με πρωταγωνιστή τον Λέανδρο, ένα μικρό παρορμητικό λιονταράκι που, μέσα από τις περιπέτειες της καθημερινότητάς του, μαθαίνει να αναγνωρίζει τις αρνητικές συμπεριφορές και τα δύσκολα συναισθήματα και εν τέλει να αυτορρυθμίζεται, έχοντας κατανοήσει τι ακριβώς του έχει συμβεί. Ιδανικοί του καθοδηγητές, οι αγαπημένοι του ενήλικοι, όπως η οικογένειά του και η δασκάλα του.
Στο πρώτο βιβλίο, ο Λέανδρος ζηλεύει πολύ και πολλούς. Νιώθει πως οι άλλοι είναι πάντα σε καλύτερη θέση από τον ίδιο και υποφέρει. Θέλει τα παπούτσια τους, τα ταξίδια τους, την ταχύτητά τους, την απόδοσή τους. Ώσπου μια μέρα θα έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με το ίδιο το κίτρινο τερατάκι της ζήλιας! Τι είναι αυτό; Πώς θα καταφέρει να το αποχωριστεί και να νιώσει μια και καλή χαρούμενος με όλα όσα έχει; Είναι δυνατόν να ζηλεύουν τον ίδιο οι συμμαθητές του; Σε κάθε περίπτωση, όταν φεύγει η ζήλια, τη θέση της την παίρνουν η ξεγνοιασιά και μια μεγάλη ευτυχία.
Στο δεύτερο βιβλίο, ο Λέανδρος ξεστομίζει για πρώτη φορά μια κακή λέξη. Και έπειτα κι άλλη, κι άλλη, κι άλλη… Αλήθεια, τι σημαίνει κακή λέξη και γιατί όλοι γύρω του νιώθουν λυπημένοι; Πώς θα καταλάβει πως υπάρχουν λέξεις που χαμογελούν και λέξεις που πληγώνουν; Πώς θα σταματήσει τελικά να λέει τις κακές λέξεις; Το μυστικό βρίσκεται στις λέξεις που χαμογελούν. Ποιες είναι αυτές; Η απάντηση στο παραμύθι! Για τη σειρά, υπάρχουν δραστηριότητες και εκπαιδευτικό υλικό.
Ο Ρόκο είναι μάγος, Εκδόσεις Διόπτρα, 3+
Κείμενο: Μαρία Ρουσάκη, εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια
Ο Ρόκο είναι μάγος! Εξαφανίζει όσα πράγματα δεν του αρέσουν και τον κάνουν να μουτρώνει… Ακόμα και την οικογένειά του! Αρνείται να κάνει όσα του υποδεικνύουν. Κι έτσι, ΠΑΦ, πάει η μαμά και ο μπαμπάς και η γιαγιά και ο παππούς. Και το μωρό, αυτό γιατί είναι ενοχλητικό. Η αδελφή του, που ακόμα παραμένει ορατή, κάνει στον Ρόκο μια απλή ερώτηση. «Δεν θες κανέναν πια;»
Τότε εκείνος αρχίζει να θυμάται τις όμορφες στιγμές που έχει περάσει με τους «εξαφανισμένους» και όσα δεν τον ενοχλούσαν. Κάπως έτσι κάνει ξανά τα μαγικά του και στο πρόσωπό του εμφανίζεται ένα χαμόγελο… Αποφασίζει, λοιπόν, να δοκιμάσει όσα τον κάνουν να μουτρώνει – ως και με το μωρό βρίσκεται να παίζει. Και, όλως παραδόξως, τα απολαμβάνει!
Το τρίτο βιβλίο της σειράς Τάμι & Ρόκο, που παρουσιάζει ιστορίες με χιούμορ και φαντασία για τους διαφορετικούς ρόλους που υποδύονται τα παιδιά στα παιχνίδια τους, αποτυπώνοντας έτσι τις σκέψεις, τα «θέλω» τους και τη δεκτικότητα στην αλλαγή.
Το μόνο παιδί, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 4+
Κείμενο: Μαρία Λυκάρτση, εικονογράφηση: Ζαφούκο Γιαμαμότο
Ένα παιδί με μεγάλη αισθητηριακή επίγνωση και ενσυνείδητη αντίληψη, που αναγνωρίζει εύκολα γεύσεις, ήχους, χρώματα, μυρωδιές, παρατηρώντας γύρω του. Ένα παιδί που δεν κάνει ορθογραφικά λάθη, αγαπάει τη σιωπή και σχεδόν ποτέ δεν χάνεται στον δρόμο. Ένα παιδί που αποκοιμιέται χωρίς προβλήματα, γεμάτο ασφάλεια. Ένα παιδί με τόση ενσυναίσθηση που καμιά φορά ξέρει πώς νιώθουν και οι γύρω του. Ένα παιδί που δεν διστάζει να υποστηρίζει τους αδύναμους. Ένα παιδί μετρημένο στα λόγια και ουσιαστικό στις πράξεις, που «διαβάζει» τη φύση και τις εποχές και απολαμβάνει λεπτομέρειες που κανείς άλλος δεν αντιλαμβάνεται.
Το μόνο παιδί που τα μπορεί όλα αυτά. Το μόνο παιδί που δεν θα μείνει ποτέ μόνο του. Το μόνο παιδί. Ποιες, άραγε, ξεχωριστές δυνάμεις να διαθέτει; Πώς κατορθώνει το ακατόρθωτο; Είναι παιδί-θαύμα σε μια εποχή όπου οι αισθήσεις αμβλύνονται; Η απάντηση εκπλήσσει τον αναγνώστη, μολονότι είναι απλή και θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη. Μια αλληγορική ιστορία για όσα αφήνει πίσω του ο άνθρωπος, δίχως να το καταλαβαίνει, καθώς οι κοινωνίες εξελίσσονται τεχνολογικά. Και για το κόστος κάθε τέτοιας απώλειας.
Μια υπενθύμιση για το τι σημαίνει ζωή, για το πώς αυτή είναι οργανικά συνδεδεμένη με το (φθειρόμενο) φυσικό περιβάλλον και για τις βαθιές συνέπειες της ρήξης ανθρώπου-φύσης, που επιλέγουμε να παραβλέπουμε. Ένας προβληματισμός πάνω σε ένα δυστοπικό μέλλον που βρίσκεται πολύ κοντά μας ή (για τους πιο απαισιόδοξους) ένα οξυδερκές βλέμμα πάνω στην παρούσα δυστοπία, όπου ζούμε, συνήθως εν τη αγνοία μας. Ένα ποιητικό, αινιγματικό κείμενο, γεμάτο εικόνες, που θα μιλήσουν κατευθείαν στην καρδιά μικρών και μεγάλων αναγνωστών!
Το παγκάκι της αγκαλιάς, Εκδόσεις Καστανιώτη, 4+
Κείμενο: Στέργια Κάββαλου, εικονογράφηση: Γιώτα Κοκκόση
Ένα παλιό ξύλινο παγκάκι έξω από το προνήπιο γίνεται ο αγαπημένος τόπος συνάντησης μιας κόρης με την αγαπημένη της μαμά. Εκεί αγκαλιάζονται μετά το σχόλασμα, εκεί λένε τα νέα τους και μοιράζονται τις πρώτες τους σκέψεις από τη μέρα που πέρασε η καθεμιά τους. Εκεί αποφορτίζονται από το πρωινό τους – το σχολείο και τη δουλειά.
Κάθε που βρέχει, και η μαμά μεταφέρει το τελετουργικό της αγκαλιάς και του μοιράσματος στο σπίτι, η μικρή απογοητεύεται. Η μαμά λέει ότι είναι το ίδιο, μα στο δικό της μυαλουδάκι δεν είναι. Όταν επιστρέφει στο σπίτι του, το κοριτσάκι έχει να κάνει χίλια άλλα πράγματα και όχι να μιλήσει για το σχολείο. Αυτό γίνεται μόνο στο ξύλινο παγκάκι και όχι στην οικιακή ρουτίνα. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζει.
Γιατί υπάρχει η βροχή, μα υπάρχουν και χειρότερα: Μια μέρα η μικρή βλέπει να κάθονται άλλοι στο «παγκάκι τους» και θυμώνει. Είναι δικό της, είναι το παγκάκι της αγκαλιάς με τη μαμά της! Η συναισθηματική της έξαρση μετά τη ματαίωσή της είναι τόσο μεγάλη, που κατευθύνεται προς τα δυο άγνωστά της αγόρια για να τα διώξει. Η μαμά τούς ζητάει συγγνώμη και την απομακρύνει. Ήρθε η ώρα να της εξηγήσει, με τρυφερότητα και ενσυναίσθηση, τι σημαίνει δημόσιος χώρος και γιατί είναι απαραίτητος σε όλους.
Μα κυρίως ήρθε η ώρα να καταλάβει η μικρή πως ο μόνος σταθερός τόπος για τις πολύτιμες μικρές στιγμές αγάπης είναι η καρδιά. Ένα αστείο περιστατικό γίνεται η αφορμή ώστε να φύγει η ένταση και η στενοχώρια και τη θέση τους να πάρει η κατανόηση. Όπως, άλλωστε, λέει η μαμά, το σημαντικό είναι να βρίσκουμε μέσα στη μέρα μερικά λεπτά μόνο για εμάς, για να κάνουμε αγκαλιές και να λέμε τα νέα μας. Αυτό μην το ξεχάσετε ποτέ!
Σπίτια, Εκδόσεις Μικρή Σελήνη, 4+
Κείμενο: Έλλη Πεταλά, εικονογράφηση: Στέλλα Δημητρακοπούλου
Τα σπίτια δεν είναι απλώς κτίρια, μα κάτι πολύ περισσότερο. Είναι σώματα, καταφύγια, μυρωδιές, μνήμες, το μεσημεριανό μας χουζούρι, τα κατοικίδιά μας, οι φίλοι μας και τα παιχνίδια μας. Σπίτια είναι η φαντασία, η ευτυχία, η οικογένεια, το φως, η ελπίδα, η αποδοχή, τα γέλια και οι όμορφες στιγμές, όπως μια αγκαλιά κάτω από τ’ αστέρια. Ένα ποιητικό εικονοβιβλίο, που μας ταξιδεύει σε δεκάδες σπίτια ανόμοια και ξεχωριστά: Μικρά και μεγάλα, αληθινά ή ονειρικά, φυσικά ή συμβολικά, καινούργια ή παλιά, κατοικίες ανθρώπων, ζώων και ονείρων, στη στεριά, στη θάλασσα, στον ουρανό, στο μυαλό και στην ψυχή μας· παντού.
Διαφορετικά και μοναδικά, όλα τα σπίτια έχουν ορισμένα κάποια κοινά χαρακτηριστικά: Από την ελάχιστη μυρμηγκότρυπα κάτω στο χώμα έως το σύμπαν ολάκερο, με τροχιά προς το άπειρο, είναι φωλιές ζεστές και τρυφερές, τόποι που προσφέρουν σωματική και ψυχική βολή και ασφάλεια στους κατοίκους τους, χώροι γεμάτοι άνευ όρων αγάπη και θαλπωρή μέσα στους οποίους χτίζονται ταυτότητες και ανθούν δεσμοί ζωής.
Το λιτό κείμενο, με λέξεις όμορφες, διαλεγμένες μια μια, και οι ζωντανές εικόνες, με ποικιλία τεχνοτροπιών, δημιουργούν ένα ποιητικό εικονοβιβλίο, που διαβάζεται και ξαναδιαβάζεται. Μπορούμε να επιστρέφουμε στις σελίδες του κάθε φορά που ζητάμε μια ανακουφιστική αφήγηση ή ένα καταφύγιο ηρεμίας – το κείμενο μεταμορφώνεται μαγικά και το ίδιο σε φιλόξενο σπιτικό, που χωρά και αγκαλιάζει όποιον το ανοίξει στην ολότητά του.
Ιστορίες γεμάτες φως, Penny’s light seminar, 4+
Κείμενο: Πέννυ Χατζηευστρατίου-Μιχελινάκη, εικονογράφηση: Μυρτώ Δεληβοριά
Ο Φώτης μοιραζόταν με τον παππού του την αγάπη για τα ταξίδια και τις ιστορίες. Άκουγε με πάθος τις περιπέτειες του παππού και γοητευόταν από τα εντυπωσιακά φαινόμενα φωτός που είχε δει στη ζωή του. Μαγευόταν και από τους μύθους που του διηγούνταν ο παππούς, και έτσι βυθιζόταν στο σέλας των ονείρων αλλά και στη δική του φαντασία. Γι’ αυτό και απογοητεύτηκε όταν αρρώστησε και δεν ταξίδεψε να τον δει την Πρωτοχρονιά. Ώσπου ο παππούς τού αποκάλυψε, μέσα από την τηλεφωνική τους συνομιλία, την πιο φωτεινή αλήθεια. Άλλωστε, υπάρχει καλύτερο φάρμακο από τις ιστορίες; Ο Φώτης, πάντως, ετοίμασε αμέσως τη δική του.
Το βιβλίο πραγματεύεται τον εντυπωσιακό κόσμο του φυσικού φωτός, μέσα από επιστημονικά δεδομένα, αλλά και μυθολογικές αφηγήσεις – Το παραμύθι και η αλήθεια δεν είναι εχθροί. Είναι δύο φίλοι καλοί, λέει ο παππούς – και εμπλουτίζει τις παιδικές γνώσεις, ταξιδεύοντας τους αναγνώστες σε κόσμους μαγικούς και πάνω από όλα φωτεινούς, όπως το Βόρειο Σέλας. Επιπλέον, η συγγραφέας ρίχνει φως στην τρυφερή σχέση που χτίζουν παππούς και εγγονός, αλλά και στη σημασία της προφορικής αφήγησης, ως τρόπου σύνδεσης, αλλά και διαφύλαξης των παραδόσεων. Οι Ιστορίες γεμάτες φως αποτελούν συνέχεια του βιβλίου Το πρώτο όνειρο του Φώτη. Ένα ταξίδι στο φως.
Η δρ Πέννυ Χατζηευστρατίου-Μιχελινάκη έχει σπουδάσει και ασχοληθεί επί σειρά ετών με τον επαγγελματικό φωτισμό, ενώ εργάζεται εδώ και πολλά χρόνια με παιδιά, σχεδιάζοντας και υλοποιώντας εκπαιδευτικά προγράμματα και διαδραστικά εργαστήρια με βασικό εργαλείο το φως. Τα τελευταία χρόνια μετουσίωσε τις ακαδημαϊκές γνώσεις της στα παιδικά εικονογραφημένα βιβλία της.
Κινητή γιορτή. Ένας περίπατος στη Λαϊκή Αγορά του Τέτση, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 4+
Κείμενο: Αργυρώ Πιπίνη, εικονογράφηση: Αχιλλέας Ραζής.
Ελάτε να σας δείξω τη χώρα μου, μια χώρα κινητή, χρωματιστή, μια χώρα ευτυχίας, καλεί η φωνή του Σπύρου, που ακούγεται πίσω από τον πάγκο με τα φρούτα. Τα πρόσωπα της εμβληματικής «Λαϊκής Αγοράς» του Παναγιώτη Τέτση μάς διηγούνται ιστορίες – τις ιστορίες τους. Αυτές που γεννήθηκαν στη φαντασία της Αργυρώς Πιπίνη, καθώς ο πίνακας τη γοήτευσε από την πρώτη φορά που τον είδε. Τη «ρούφηξε αμέσως», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.
Άνθρωποι και μυρωδιές, χυμοί, αγκαλιές και φωνές τραγουδιστές: Η ποίηση της ταπεινής και συνάμα μεγαλειώδους καθημερινότητας μιας πολύχρωμης λαϊκής αγοράς, σαν να καλούσαν τη συγγραφέα να συνδιαλλαγεί μαζί τους, καθώς θα περιφερόταν ανάμεσά τους με τα φτερά της φαντασίας της. Έτσι, η Αργυρώ έγραψε για τα παιδιά τις ιστορίες του Σπύρου, του Μανώλη, της Αγνής, της γιαγιάς, του μωρού χωρίς όνομα και του σκύλου Ντικ, καθώς η ζωή προέλαυνε χρωματιστή, θορυβώδης και γενναιόδωρη μέσα στον καμβά, σαν μια μεγαλειώδης κινητή γιορτή – πόσο εύστοχη, συμπυκνωμένη περιγραφή της αυθεντικής «Λαϊκής Αγοράς».
Ο ζωγράφος Αχιλλέας Ραζής, συνομιλώντας με τις λέξεις, απότισε σπουδαίο hommage προς έναν καλλιτέχνη που τον συγκινεί βαθιά και έναν πίνακα που τον εμπνέει. Δεν προσπάθησε να μιμηθεί την πινελιά του Τέτση, αλλά κράτησε την ουσία: την παρατήρηση με στοργή, την αξία του ταπεινού, την ποίηση που μπορεί να αποδοθεί από το καθημερινό. Ο δε τρόπος που μας οδηγεί από τη δική του λαϊκή αγορά στον πρωτότυπο πίνακα που περιλαμβάνεται στο βιβλίο είναι απολαυστικά ευφυής, γεμάτη χρώματα και ζωή, όπως όλη η εικονογράφηση. Ένα βιβλίο που γιορτάζει τη ζωντάνια της καθημερινότητας, τη χαρά της απλότητας, τη φύση και την ανθρώπινη επαφή.
Η «Λαϊκή αγορά» του Παναγιώτη Τέτση εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου.
Η Περ αποφασίζει. Η μαγεία της διαφορετικότητας, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 4+
Κείμενο: Μαριέττα Κόντου, εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος
Η Περ είναι ένα γενναίο κορίτσι με ανοιχτό μυαλό και απέραντη φαντασία! Θαυμάζει την οικογένειά της, που είναι μοναδική και στέκεται πάντα δίπλα της. Της αρέσουν οι βόλτες, τα μαγικά, οι κατασκευές και οι λύσεις στα προβλήματα. Δεν της αρέσει να την αποκαλούν «κουτσομπόλα» και «κλαψιάρα» απλά επειδή είναι κορίτσι. Ούτε της αρέσει να φοράει μόνο ροζ ή κόκκινα και να παίζει με κοριτσίστικα παιχνίδια μόνο και μόνο επειδή οι άλλοι της λένε ότι αυτά πρέπει να προτιμάει.
Η Περ πιστεύει ότι όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το φύλο τους, έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν τι θα φορούν και πώς θα παίζουν, το ίδιο και οι φίλοι της, οι Ντο, Ρεμί, Φα, Σολ, Λα και Σι, που είναι ξεχωριστοί και διαφορετικοί, ο καθένας με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Κι έτσι μας δείχνει ότι τα στερεότυπα δεν χρειάζεται να καθορίζουν ποιοι είμαστε. Εμείς φτιάχνουμε τη λίστα με όσα μας αρέσουν και όσα όχι, ακόμα κι αν οι προτιμήσεις μας μοιάζουν σε κάποιους παράξενες.
Μια ιστορία γεμάτη χιούμορ και αλήθειες για την ελευθερία της έκφρασης και της επιλογής και τον σεβασμό της διαφορετικότητας ως αναφαίρετο δικαίωμα της πολύτιμης παιδικής ηλικίας. Χρειαζόμαστε παιδιά ασφαλή, χαρούμενα, ευτυχισμένα, με δικαίωμα στην επιλογή και στο όνειρο. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει παράρτημα με σημείωμα για γονείς και εκπαιδευτικούς, καθώς και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Θες να παίξουμε, Sweet Serendipities, 4+
Κείμενο: Μαρίνα Πλούμπη, εικονογράφηση: Κωνσταντίνα Αρχοντάκη
Το εικονοβιβλίο Θες να παίξουμε; μεταδίδει σημαντικά μηνύματα για την αξία της αποδοχής μέσω της συμπερίληψης, της διαφορετικότητας, της αλληλεγγύης και της συνεργασίας μέσω του παιχνιδιού μεταξύ των παιδιών.
Τόπος δράσης είναι μια συμπεριληπτική και προσβάσιμη παιδική χαρά, όπου όλα τα παιδιά συνυπάρχουν και παίζουν μαζί αβίαστα και αρμονικά. Άλλοτε το ένα δίπλα στο άλλο κι άλλοτε μαζί, ανάλογα με την επιθυμία και την ανάγκη τους.
Σκοπός του είναι να δείξει ότι όλα τα παιδιά, με αναπηρία ή χωρίς, έχουν το νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στο παιχνίδι και στην πρόσβαση στο δημόσιο χώρο. Τα παιδιά είναι που μας δείχνουν τον δρόμο και καλούν τους ενήλικους να βρουν τρόπους να εξαλείψουν τα αρχιτεκτονικά και κοινωνικά εμπόδια (προκαταλήψεις και στερεότυπα), ώστε να καταστεί δυνατή η συνύπαρξη σε ένα πλαίσιο ισότητας.
Το ντροπαλό βιβλίο, εκδόσεις Πατάκη, 4+
Κείμενο: Μισέλ Φάις, εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη
Ντροπαλούς ανθρώπους έχετε σίγουρα συναντήσει. Ντροπαλά βιβλία, άραγε, έχετε πιάσει ποτέ στα χέρια σας; Έχετε δει ποτέ βιβλίο να κρύβεται πίσω από άλλα βιβλία σε βιβλιοθήκες; Να τρυπώνει ανάμεσα σε πουλόβερ, σε κάλτσες και σκουφιά;
Να μπαίνει στον φούρνο, με κίνδυνο να ψηθεί σαν μπιφτέκι ή στο ψυγείο, με κίνδυνο να παγώσει σαν παγωτό; Να χώνεται πίσω από γλάστρες, καναπέδες και ντουλάπες; Να γλιστράει σε χαραμάδες, να πέφτει μόνο του μέσα στη σακούλα των σκουπιδιών; Να γίνεται αόρατο ή να μουντζουρώνει τις ζωγραφιές του.
Αυτά και άλλα απίθανα πράγματα σκαρφίζονται τα ντροπαλά βιβλία για να μην τα καταπιεί η ντροπή τους ― πελώρια σαν εξαφανισμένος δεινόσαυρος. Μα παράξενο συναίσθημα που είναι η ντροπή. Κάθε ντροπαλό βιβλίο θέλει να παραμένει απαρατήρητο. Επίσης, η ντροπή είναι μαγική, καθώς τα βιβλία που ντρέπονται κρύβονται με τρόπους αλλόκοτους.
Μέχρι να βρεθεί το χέρι, οποιοδήποτε χέρι, που θα τα ξεφυλλίσει, θα τα χαϊδέψει, θα τα μυρίσει, θα τα διαβάσει, το χέρι που θα λύσει τα μάγια της ντροπής… Τότε, και μόνο τότε, τα ντροπαλά βιβλία καταλαβαίνουν ότι τους λείπουν οι αναγνώστες και η φροντίδα τους. Τότε, και μόνο τότε, αν ξέρουμε πώς να τους φερθούμε, γίνονται απλά βιβλία.
Ο Μισέλ Φάις, στο δεύτερο παιδικό βιβλίο του μετά Το περίεργο μαξιλάρι, γαργαλάει πάλι με την πένα του τη φαντασία τους, με την αρωγή της καθαρής και πάντοτε εμπνευσμένης εικονογράφησης της Ντανιέλας Σταματιάδη. Οι δημιουργοί βάζουν στο επίκεντρο της αφήγησης ένα μάλλον δυσάρεστο συναίσθημα, που βασανίζει πολλά παιδιά και μεγάλους, την ντροπή.
Έπειτα, την κόβουν και το ράβουν στα μέτρα προσωποποιημένων βιβλίων, διαφορετικών μεταξύ τους, που έχουν ένα κοινό γνώρισμα: η ντροπή τους τα οδηγεί να σκαρφιστούν μεταμορφώσεις, κρυψώνες και παράξενες ιδέες προκειμένου να παραμείνουν απαρατήρητα. Το αποτέλεσμα είναι μια απολαυστική, πρωτότυπη, αλληγορική ιστορία για την εσωστρέφεια, που διασκεδάζει και ανακουφίζει. Ιδανικό για παιδιά με κοινωνική συστολή ή χαμηλή αυτοεκτίμηση. Η αποδοχή και η ζεστή επικοινωνία, το κατάλληλο χάδι από τα κατάλληλα χέρια, ίσως είναι αυτό που τους λείπει.
Ο άνθρωπος και η κουκουβάγια, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 5+
Κείμενο: Μάνος Μπονάνος, εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη
Στα δάση της Μασαχουσέτης, κάπου εκατόν ογδόντα χρόνια πριν, ένας ασυμβίβαστος άνθρωπος συναντά μια μικρή κουκουβάγια. Εκείνος (απεικονίζεται κυρίως στις αριστερές σελίδες), κατοικεί μόνος στη φύση αναζητώντας την ουσία της ζωής, προσπαθώντας να μάθει όσα έχει να του διδάξει. Εκείνη (απεικονίζεται κυρίως στις δεξιές σελίδες), είναι ένα απλό πουλί, που ζει όμορφα στο φυσικό του περιβάλλον. Οι δυο τους μονολογούν παράλληλα.
Ο άνθρωπος παίρνει στην καλύβα του την κουκουβάγια, που δεν αντιστέκεται, και της φτιάχνει ένα πρόχειρο κλουβί. Τα δύο πλάσματα αλληλοπαρατηρούνται διεξοδικά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Εξετάζουν και μετρούν το ένα το άλλο, συνομιλούν σιωπηρά και καταφέρνουν να συνδεθούν, χάρη στη σοφία και τη μοναδικότητά τους. Ύστερα, συνεχίζουν το καθένα τον δρόμο του, αλλαγμένα επί το βέλτιστον χάρη στην αλληλεπίδρασή τους.
Εμπνευσμένος από τα ημερολόγια-οικολογικά μανιφέστα του φιλοσόφου, φυσιοδίφη, συγγραφέα και ποιητή Χένρι Ντέιβιντ Θορώ, ο Μάνος Μπονάνος μάς ταξιδεύει ως τη λίμνη του δάσους Ουόλντεν, όπου ο συγγραφέας πέρασε μέρος της ζωής του, απομονωμένος από τον πολιτισμό, αφουγκραζόμενος τη Φύση και τα μυστικά της, προκειμένου να την κατανοήσει.
Η αριστοτεχνική εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη συνομιλεί με το λιτό και ποιητικό κείμενο, που φυτεύει στα παιδιά τον σπόρο μιας ουσιαστικής περιβαλλοντικής συνείδησης και υπενθυμίζει ότι είμαστε μέλη αλληλοεξαρτώμενων οικοσυστημάτων – κάτι που συχνά ξεχνάμε. Σαν το φυσικό περιβάλλον να μας καλεί πίσω στην αγκαλιά του, για ηρεμία, σύνδεση και κατανόηση του κόσμου γύρω μας.
Έπειτα από σχεδόν ενάμιση αιώνα, το έργο του Θορώ εξακολουθεί να συγκινεί και να προβληματίζει, αφού επισημαίνει, σχεδόν προφητικά, τις αρνητικές συνέπειες της απομάκρυνσης του ανθρώπου από το περιβάλλον. Η ιστορία του ανθρώπου και της κουκουβάγιας, λιτή μα ξεκάθαρη και γοητευτική, μας συστήνει μια διαφορετική προσέγγιση της φύσης.
Καθεμία από τις «Ιστορίες από έναν καλύτερο κόσμο», όπου ανήκει αυτό το παραμύθι, είναι εμπνευσμένη από μία αληθινή ή επινοημένη ιστορία, που φωτίζει ένα συναίσθημα ή μια ιδέα. Σε έναν κόσμο που φαντάζει γκρίζος και όπου οι άνθρωποι έχουμε αρχίσει να πιστεύουμε πως τα κάνουμε όλα λάθος, οι ιστορίες της σειράς ξεπετάγονται σαν ολόδροσα βλαστάρια δείχνοντάς μας την ελπίδα – και πως η ομορφιά και το θαύμα του κόσμου παραμένουν παντού ακόμα γύρω μας, αρκεί να αφήσουμε τις αισθήσεις μας και την καρδιά μας να τα αναζητήσουν.
Το μόνο ταξίδι της ζωής του, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 6+
Κείμενο: Γεώργιος Βιζυηνός, απόδοση για παιδιά: Κώστας Πούλος, εικονογράφηση: Θέντα Μιμηλάκη
Ταξίδι! Τι πιο όμορφο; Να πας σε μέρη μακρινά, στη χώρα που ψήνει ο ήλιος το ψωμί, να δεις τους Σκυλοκέφαλους, να μιλήσεις με τη Γοργόνα, την αδερφή του Μεγαλέξαντρου και μετά στη μάγισσα που μαρμαρώνει τους ανθρώπους κι ύστερα, με μια μαγική σταγόνα, τους ξεμαρμαρώνει.
Πάνω απ’ όλα όμως πρέπει να πας στην Πόλη να γίνεις ραφτόπουλο να σε δει η βασιλοπούλα και αμέσως να σε ερωτευτεί και να μετακομίσεις, επιτέλους, στο παλάτι! Αυτές και άλλες πολλές ιστορίες αφηγείται στον μικρό πρωταγωνιστή ο πολυταξιδεμένος παππούς του.
Το παιδί γίνεται πράγματι ραφτόπουλο στην Πόλη, μα δεν συναντά καμιά βασιλοπούλα, παρά μόνο σκληρή δουλειά. Όταν επιστρέφει στον άρρωστο πλέον παππού, εκείνος ρωτά για τη νέα ζωή του και συνεχίζει να του αφηγείται θρύλους για άγνωστα μαγικά μέρη και παράξενα πλάσματα. Όμως, μια έκπληξη περιμένει το αγόρι, πριν ο παππούς του ξεκινήσει για το τελευταίο ταξίδι της ζωής του. Το μόνο ταξίδι της ζωής του, μια και άλλοι ταξίδεψαν στη θέση του και απλώς του μετέφεραν τις ιστορίες τους. Εκείνος, όμως, κατάφερε να τις κάνει τόσο δικές του, ώστε ήταν σαν να έζησε βίον πολυταξιδεμένο.
Ο Κώστας Πούλος αποδίδει με όμορφη, παραμυθιακή γλώσσα, το κλασικό διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού, διατηρώντας το ύφος του, και η Θέντα Μιμηλάκη το εικονογραφεί μοναδικά, οπτικοποιώντας τα φανταστικά ταξίδια του παππού και καθιστώντας το πιο προσιτό προς τα παιδιά, μολονότι πραγματεύεται και τον θάνατο – το τελευταίο ταξίδι όλων μας από τη Γη προς το άγνωστο.
Το βιβλίο ανήκει στη σειρά Τα Ελληνικά, που περιλαμβάνει διασκευές κλασικών έργων της ελληνικής λογοτεχνίας, σε εικονογραφήσεις σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών, και αποτελεί την ιδανική ευκαιρία να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με διαχρονικά κείμενα της πολιτισμικής μας παράδοσης.
