Τι ξέρουμε πράγματι σήμερα, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία, για τη βία κατά των γυναικών στην Ελλάδα; Τα δεδομένα δεν είναι πλήρη. Είναι όμως αρκετά για να δώσουν μια καθαρή εικόνα: η έμφυλη και η ενδοοικογενειακή βία δυστυχώς δεν φαίνεται να μειώνονται, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Αυτό που αλλάζει είναι η ορατότητα, η αναφορά των περιστατικών και η πίεση προς τους θεσμούς για προληπτικά μέτρα – αυτά ευτυχώς αυξάνονται.
Το κείμενο που ακολουθεί συγκεντρώνει τα πιο πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία από την Ελλάδα και τα νεότερα ευρωπαϊκά δεδομένα που περιλαμβάνουν τη χώρα, και επιχειρεί μια καθαρή, περιγραφική εικόνα της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας σήμερα. Στόχος είναι να συγκεντρώσουμε τι γνωρίζουμε τεκμηριωμένα και να εντοπίσουμε πού εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά κενά καταγραφής.
Η 5η Ετήσια Έκθεση για τη Βία κατά των Γυναικών της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΓΓΙAΔ), που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2024, είναι η τελευταία επίσημη συγκεντρωτική αποτύπωση για τη χώρα. Βασίζεται κυρίως σε στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. και του Δικτύου Κοινωνικών Δομών (Συμβουλευτικά Κέντρα, Ξενώνες, Γραμμή SOS 15900) και αφορά την περίοδο από το 2013 μέχρι το φθινόπωρο του 2024.
Τα βασικά σημεία:
-
Εκτίναξη των καταγγελιών για ενδοοικογενειακή βία. Το 2013 καταγράφηκαν 1.818 γυναίκες-θύματα ενδοοικογενειακής βίας στην ΕΛ.ΑΣ.· το 2023 ο αριθμός αυτός έφτασε τις 9.886. Πρόκειται για αύξηση 443,78% μέσα σε μία δεκαετία.
-
Προσφυγή στις δομές. Σύμφωνα με συνοπτική παρουσίαση της έκθεσης, 4.656 γυναίκες-θύματα έμφυλης βίας απευθύνθηκαν το 2023 στα Συμβουλευτικά Κέντρα της ΓΓΙAΔ, ενώ η Γραμμή SOS 15900 εξυπηρέτησε 5.796 περιστατικά.
Τα διαθέσιμα στοιχεία των τελευταίων ετών για τη Γραμμή SOS και τις δομές δείχνουν συνεχιζόμενη αυξητική τάση. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η βία «αυξάνεται». Είναι σαφές ότι ολοένα και περισσότερες γυναίκες βρίσκουν τον δρόμο προς τις αρχές και τις δομές. Δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε το γεγονός ότι η έμφυλη βία υπάρχει, και πλέον καταγράφεται σε μεγάλη κλίμακα.
Δυστυχώς, δεν υπάρχει ενιαία, εθνική, δημόσια και συνεχώς ενημερωνόμενη βάση δεδομένων που να συνδέει καταγγελίες στην ΕΛ.ΑΣ., προσφυγή στη Γραμμή SOS 15900, προσφυγή σε Συμβουλευτικά Κέντρα και ξενώνες, στοιχεία από Εισαγγελίες και Δικαστήρια, καθώς και δεδομένα από φορείς παιδικής προστασίας.
2025: Λίγα, αλλά αποκαλυπτικά στοιχεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη που δόθηκαν σήμερα στη δημοσιότητα, στο πρώτο δεκάμηνο του 2025 έχουν καταγραφεί περίπου 19.350 υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας και έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 12.150 συλλήψεις κακοποιητών, όταν σε όλο το 2024 οι υποθέσεις ήταν 18.598 και οι συλλήψεις 11.334.
Πρακτικά, η ΕΛ.ΑΣ. διαχειρίζεται περίπου 60 περιστατικά και προχωρά σε 45 συλλήψεις ημερησίως για ενδοοικογενειακή βία. Την ίδια στιγμή, οι κλήσεις στην Άμεση Δράση έχουν αυξηθεί από 27.000 το 2024 σε 30.500 ήδη μέσα στο 2025. Αξίζει να σημειωθεί ότι η χρήση της εφαρμογής panic button καταγράφει άνοδο άνω του 50% στο αντίστοιχο δεκάμηνο, με εκατοντάδες γυναίκες να την εγκαθιστούν κάθε χρόνο και περίπου 90 ενεργοποιήσεις κάθε μήνα.
Θεσσαλονίκη: 1.150 καταγγελίες, 901 συλλήψεις μέσα στο 2025
Σε εκδήλωση με τίτλο «Μαζί Σπάμε τη Σιωπή: 13 πόλεις, ένα μέτωπο κατά της ενδοοικογενειακής βίας», ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη δήλωσε ότι μόνο στη Θεσσαλονίκη, μέσα στο 2025 και μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, καταγράφηκαν 1.150 καταγγελίες ενδοοικογενειακής βίας και 901 συλλήψεις για τα συγκεκριμένα αδικήματα.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι σε περισσότερες από 7 στις 10 υποθέσεις που φτάνουν στην αστυνομία, υπάρχει και σύλληψη. Επομένως, η καταγγελλόμενη ενδοοικογενειακή βία συνήθως αφορά σοβαρές ή επαναλαμβανόμενες πράξεις βίας που εμπίπτουν στο αυτόφωρο.
Από την πλευρά της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, σε πρόσφατη παρουσίαση για το ίδιο θέμα, καταγράφηκαν για το διάστημα από τον Ιανουάριο έως και τον Οκτώβριο του 2025 1.586 υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας, με σαφή υπεροχή των γυναικών ως θυμάτων και των ανδρών ως δραστών. Με άλλα λόγια, η ενδοοικογενειακή βία έχει σαφές έμφυλο αποτύπωμα, ακόμη και αν ο νόμος παραμένει τυπικά ουδέτερος ως προς το φύλο των εμπλεκόμενων.
Παιδιά και μητέρες: Στοιχεία από «Το Χαμόγελο του Παιδιού»
Στη συνέντευξη Τύπου του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού» στις 19 Νοεμβρίου 2025, με θέμα τη σεξουαλική κακοποίηση και την κακοποίηση-παραμέληση παιδιών, παρουσιάστηκαν ανησυχητικά δεδομένα για το τελευταίο δεκάμηνο, μεταξύ των οποίων 65% αύξηση αναφορών στη Γραμμή και στην πλατφόρμα αναφορών στο πρώτο δεκάμηνο του 2025, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα της προηγούμενης χρονιάς.
Παρουσιάστηκε, επίσης, σημαντική αύξηση στις περιπτώσεις όπου τα παιδιά βιώνουν βία μέσα στο σπίτι, είτε ως άμεσοι στόχοι είτε ως μάρτυρες βίας προς τη μητέρα. Ο οργανισμός επισημαίνει ότι η σεξουαλική κακοποίηση παραμένει «καλά κρυμμένο μυστικό», με πολλά περιστατικά να έρχονται στο φως αργά και αποσπασματικά.
Ταυτόχρονα, η Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και άλλοι φορείς μιλούν για εκατοντάδες μητέρες και παιδιά που ζητούν στήριξη μετά από ενδοοικογενειακή βία, είτε μέσα από τα Συμβουλευτικά Κέντρα είτε μέσα από ξενώνες φιλοξενίας. Όταν αυξάνεται η ορατότητα της βίας κατά των γυναικών, αποκαλύπτεται μαζί και η βία κατά των παιδιών.
Η ευρωπαϊκή εικόνα: Μία στις τρεις γυναίκες
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το βασικό σημείο αναφοράς είναι η νέα EU Gender-based Violence Survey, η μεγαλύτερη έρευνα που έχει γίνει μέχρι σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη βία κατά των γυναικών, με σχεδόν 115.000 συμμετέχουσες σε όλα τα κράτη-μέλη. Τα βασικά ευρήματα δημοσιεύτηκαν τον Νοέμβριο του 2024 και αποκαλύπτουν ότι:
-
1 στις 3 γυναίκες στην ΕΕ έχει βιώσει σωματική ή/και σεξουαλική βία από τα 15 της χρόνια και μετά.
-
1 στις 5 γυναίκες έχει υποστεί παρενοχλητική παρακολούθηση (stalking).
-
1 στις 2 γυναίκες αναφέρει ότι έχει βιώσει τουλάχιστον μια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης (στον χώρο εργασίας, στον δημόσιο χώρο ή/και διαδικτυακά).
Οι ερευνητές επισημαίνουν κάτι κρίσιμο: Μόνο το 14% των γυναικών που έχουν υποστεί σοβαρή βία από σύντροφο δηλώνει ότι απευθύνθηκε στην αστυνομία. Η υποκαταγραφή είναι τεράστια. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση: σε αρκετούς δείκτες κινείται γύρω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σε ορισμένους υψηλότερα, σε άλλους χαμηλότερα. Σε κάθε περίπτωση, δεν ανήκει στις χώρες με «χαμηλή» καταγεγραμμένη βία.
Τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα μέχρι σήμερα δείχνουν σταθερά τέσσερα πράγματα: την πολύ μεγάλη αύξηση των καταγγελιών για ενδοοικογενειακή βία την τελευταία δεκαετία, την καθαρή έμφυλη διάσταση των περισσότερων περιστατικών, τη στενή σύνδεση της βίας κατά των γυναικών με τη βία κατά των παιδιών και την απουσία μιας συνεκτικής, ενιαίας εθνικής βάσης δεδομένων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα δεν διαφοροποιείται από τη γενική εικόνα, με μια στις τρεις γυναίκες να έχει υποστεί βία στη διάρκεια της ζωής της.
Η συνέπεια στη συλλογή και δημοσίευση των δεδομένων, η διασύνδεση των αστυνομικών, κοινωνικών και υγειονομικών υπηρεσιών και η ενίσχυση των δομών που ήδη λειτουργούν αποτελούν προϋποθέσεις για σοβαρή πολιτική στον τομέα της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας. Χωρίς αυτά, κάθε δημόσια συζήτηση θα στηρίζεται σε αποσπασματικές εικόνες, χωρίς καθολική γνώση της πραγματικής κλίμακας του προβλήματος, με βάση την οποία θα μπορούν να διαμορφώνονται πολιτικές που θα προλαμβάνουν και θα αντιμετωπίζουν τα περιστατικά.
