Στέργια Κάββαλου: Η οικογένεια είναι το αόρατο νήμα που συνδέει όλα μου τα βιβλία

Highlights

Η Στέργια Κάββαλου είναι η μαμά της Μάντης, που φέτος πάει στην Ε’ δημοτικού. Γράφει βιβλία για παιδιά και για μεγάλους. Ποίηση, θέατρο, διήγημα. Είναι, επίσης, μεταφράστρια γιατί λατρεύει τα γαλλικά και κάπως έπρεπε, όπως λέει χαρακτηριστικά, να τα έχει κοντά της απ’ όταν επέστρεψε από τη Λυών, όπου έκανε μεταπτυχιακές σπουδές. Συναντηθήκαμε με αφορμή την κυκλοφορία από τις Εκδόσεις Καστανιώτη, τεσσάρων πρωτότυπων μικρών βιβλίων, εικονογραφημένων από τη Missy Merida, που μιλούν για την οικογένεια: το παιδί, τους φροντιστές του, και όλα τα «μπορεί» που χωρούν μέσα τους.

Έχεις μια μακρά πορεία στη λογοτεχνία και στην ποίηση. Όμως, όταν έγινες μητέρα, στράφηκες και στο παιδικό βιβλίο, με μεγάλη επιτυχία. Πόσο επηρέασε η κόρη σου και η ανατροφή της τη συγγραφική σου πορεία;

Η αλήθεια είναι ότι ξεκίνησα το 2010 με μια συλλογή διηγημάτων. Μάρτιο βγήκε, φαντάσου, και Ιούνιο του ίδιου χρόνου κυκλοφόρησε το πρώτο μου παιδικό, Η Κόκκινη Πινέζα. Νιώθω, δηλαδή, ότι κάπως πάνε παράλληλα οι κυκλοφορίες. Συνεχίζω να γράφω για ενήλικους, αλλά το φως πάει πιο πολύ στα παιδιά. Σίγουρα τα ερεθίσματα και η ανάγκη να μιλήσω στις μικρότερες ηλικίες είναι μεγάλη απ’ όταν έγινα μαμά. Άλλαξε και η προοπτική…

Πρόσφατα κυκλοφόρησαν από τις Εκδόσεις Καστανιώτη τέσσερα παιδικά βιβλία πολύ μικρού μεγέθους, που φωτίζουν τη σχέση των παιδιών με τους φροντιστές τους. «Η μαμά μου μπορεί…», «Ο μπαμπάς μου μπορεί…», «Η γιαγιά μου μπορεί…», «Ο παππούς μου μπορεί…». Απευθύνονται σε παιδιά από την κούνια! Πώς δημιουργήθηκε στο μυαλό σου αυτή η ιδέα για όλα τα «μπορεί» των ενηλίκων που το μικρό παιδί θαυμάζει;

Τι ωραίο αυτό που είπες… Των ενηλίκων που το παιδί θαυμάζει. Όντως είναι οι πιο κοντινοί του κι ίσως είναι και οι ήρωές του. Η Μάντη έφτιαξε ένα τραγουδάκι, που το έλεγε το βράδυ. Πήγαινε κάπως έτσι «η μαμά μου μπορεί να βάλει το καρφί», –ξέρει ότι αλλάζω συνεχώς πίνακες στο σπίτι– «η μαμά μου μπορεί να κάνει μετάφραση, να με αγκαλιάζει» κ.λπ. Βρήκε τα λόγια, τη μελωδία, και έγινε το τραγούδι μας. Στην ουσία, η δημιουργός είναι εκείνη. Εγώ το «άνοιξα», πρόσθεσα πράγματα, το έκανα concept, συμπεριέλαβα και τα άλλα μέλη και προχωρήσαμε.

Τα «μπορεί» του κάθε φροντιστή δεν είναι πάντοτε τα αναμενόμενα από το ενήλικο κοινό. Το παιδικό βλέμμα θαυμάζει με διαφορετικό τρόπο την καθημερινότητα των γονιών και των παππούδων του. Πώς επέλεξες τις «υπερδυνάμεις» του κάθε προσώπου; Πόσο επηρεάστηκες από τη δική σου οικογένεια;

Επηρεάστηκα πάρα πολύ. Και τα παιδικά βιβλία μπορούν να είναι αυτοβιογραφικά. Είναι η δική μου οικογένεια, όμως με όλα της τα μπορεί, τα power μπορεί, τα μπορεί που απλώς συμβαίνουν, τα αστεία τους μπορεί, όλα. Είχα γράψει περισσότερα, αλλά κάπως το μοντάραμε και είπαμε να κρατήσουμε ένα μικρότερο μέγεθος που όμως να είναι συμπεριληπτικό τόσο στο κείμενο όσο στην εικονογράφηση.

Πάμε στην εικονογράφηση, λοιπόν! Κάθε μαμά και κάθε μπαμπάς, κάθε γιαγιά και κάθε παππούς, μα και κάθε παιδί, διαφέρουν από σελίδα σε σελίδα. Πώς συνεργάστηκες με την Έλενα Καρανικολού, aka Missy Merida, ώστε να ζωντανέψει κάθε πρωταγωνίστρια και κάθε πρωταγωνιστής; Ποιες ήταν οι κατευθυντήριες που της έδωσες;

Είμαι πάρα πολύ χαρούμενη για αυτή τη γνωριμία και τη συνεργασία μας. Συνεννοούμαστε εύκολα με την Έλενα, χωρίς πολλές εξηγήσεις. Στην πορεία δημιουργήθηκε η ανάγκη να υπάρχουν πολλά πρόσωπα, να δοθεί ορατότητα σε διαφορετικούς μπαμπάδες, μαμάδες, γιαγιάδες, παππούδες. Ήταν μια πολύ γόνιμη και ζωντανή συνεργασία, γιατί το αποτέλεσμα προέκυψε με φυσικότητα, μέσα από τη δημιουργική ανάγκη.

Πώς θα πρότεινες να διαβαστούν αυτά τα βιβλία;

Να διαβαστούν από τους μεγάλους, δεν απευθύνονται μόνο στα μικρά… Να διαβαστούν χαμηλόφωνα, δυνατά, σε παιδικές χαρές, σε αγκαλιές, στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, στην αναμονή του ιατρού. Βοηθάει και το μέγεθός τους!

Αλήθεια, γιατί επιλέξατε αυτό το φορμά, μικρού μεγέθους και ολιγοσέλιδο; Το αγαπώ πολύ, αλλά σπάνια το συναντάμε… Θεωρείς ότι πέτυχε εκδοτικά;

Δεν ήταν αυτό το αρχικό πλάνο. Υπήρξαν κάποιες ανατροπές που μας οδήγησαν εκεί – και τελικά θα πω ευτυχώς. Είναι ακόμα νωρίς, ώστε να μπορώ να μιλήσω για επιτυχία αλλά εύχομαι να αγαπηθούν…

Μια και ο κοινός άξονας της σειράς είναι η οικογένεια, θα ήθελα το σχόλιό σου για την οικογένεια στη σύγχρονη Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι πλέον συναντάμε κάθε τύπο οικογένειας, παρατηρώ μια φοβική και συνάμα επιθετική στάση για κάθε διαφορετική από την «παραδοσιακή» οικογενειακή συνθήκη. Είσαι αισιόδοξη για ένα μέλλον που αποδέχεται και χωράει κάθε άνθρωπο; Με προβληματίζει το μένος μερίδας γονέων, αλλά και εκπαιδευτικών.

Αχ, η οικογένεια. Το αόρατο νήμα που συνδέει όλα μου τα βιβλία. Είναι μεγάλο ατού να μεγαλώνεις σε μια οικογένεια που σε αποδέχεται και μεγάλο τραύμα να μεγαλώνεις σε μια οικογένεια που σε πνίγει, που δεν σε ξέρει, που σε περιορίζει. Σήμερα, όλοι έχουμε έναν ανεξέλεγκτο θυμό και θέλουμε να τα βάλουμε όλα σε κουτάκια μπας και τα ταχτοποιήσουμε πιο γρήγορα. Ας γίνει και η ελληνική οικογένεια ασφαλές καταφύγιο, ας γίνει το σχολικό περιβάλλον λιγότερο επικριτικό, ας δώσουμε χώρο στην ευγένεια μπας και φτάσουμε δειλά δειλά στην αποδοχή.

Τέλος, ως μαμά μιας προέφηβης, τι είναι αυτό που σε απασχολεί και σε αγχώνει περισσότερο σχετικά με τη σχολική, και όχι μόνο, καθημερινότητά της;

Περίμενε από τον Ιούλιο να ανοίξουν τα σχολεία. Μιλάμε για φοβερή λαχτάρα… Οπότε τώρα, παρά το πρόγραμμα που εμένα που αγχώνει, η ίδια πετάει! Μου αρέσει που βρίσκει τη φωνή της, που έχει το δικό της στιλ, με νοιάζει να έχει φίλους, παρέα, να νιώθει ότι η δασκάλα είναι σύμμαχός της, να ανακαλύπτει τις μουσικές της, να έχει χρόνο να ζωγραφίζει, να διαβάζει τα δικά της. Με τρομάζει το πόσο ρομποτική έχει γίνει η καθημερινότητα αλλά χαίρομαι που εκείνη δεν τη βιώνει έτσι. Όσο για τις αλλαγές της προεφηβείας, είναι εδώ και προσπαθώ να είμαι κοντά της, να εξηγώ και κάπως να τα περνάμε σαν μεταβάσεις και όχι σαν μια πίστα τρομακτική και άγνωστη.

Δείτε όλα τα βιβλία της Στέργιας Κάββαλου στην προσωπική της ιστοσελίδα εδώ.
Η Στέργια Κάββαλου γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1982 στην Αθήνα. Είναι ποιήτρια, πεζογράφος, συγγραφέας παιδικών βιβλίων και μεταφράστρια. Σπούδασε γαλλική γλώσσα και φιλολογία, λογοτεχνική μετάφραση και πολιτιστική διαχείριση.