Πότε θα περπατήσει το παιδί μου; Οι νέοι γονείς το ρωτάμε σχεδόν πάντα. Και είναι λογικό, καθώς τα πρώτα βήματα του μωρού, δηλαδή το περπάτημα, δεν είναι ένα απλό αναπτυξιακό ορόσημο, αλλά μια μεγάλη αλλαγή στην καθημερινότητα της οικογένειας.
Αυτό που χρειάζεται να κρατήσουμε από την αρχή είναι ότι υπάρχει μεγάλο φυσιολογικό εύρος σχετικά με το πότε θα περπατήσει ένα παιδί. Κάποια παιδιά βαδίζουν πριν χρονίσουν και άλλα λίγο μετά τα πρώτα τους γενέθλια. Κάποια παιδιά κάνουν λίγα αυτόνομα βήματα γύρω στους 15 μήνες, ενώ άλλα κατακτούν πιο καθαρά το αυτόνομο περπάτημα, χωρίς να κρατιούνται, κοντά στους 18 μήνες.
Το σημαντικό είναι ότι κανείς δεν μας κυνηγάει. Δεν υπάρχει κάτι που πρέπει να προλάβουμε. Δεν ορίζεται μια συγκεκριμένη ηλικία υποχρεωτικής βάδισης στον γενικό βρεφικό πληθυσμό. Δεν υπάρχει λόγος να αγχωνόμαστε. Κάθε παιδί έχει τον προσωπικό του ρυθμό, ενώ επηρεάζεται και από το περιβάλλον της ανάπτυξής του.
Δεν χρειάζεται να το πιέσουμε. Συχνά, ως γονείς, μπαίνουμε άθελά μας σε συγκρίσεις και αυτό φέρνει πίεση. Βιαζόμαστε να περπατήσει νωρίς το καμάρι μας και μπορεί να το ζορίζουμε ή να το εξαντλούμε να προσπαθήσει, να το αγχώνουμε και να το ματαιώνουμε, χωρίς λόγο.
Η ουσία είναι ότι, αν βλέπουμε μια σταθερή πορεία προόδου, δηλαδή να δυναμώνει, να ισορροπεί και κυρίως να πειραματίζεται, δεν χρειάζεται να αγχωνόμαστε για την ακριβή μέρα που θα περπατήσει.
Πώς χτίζεται το περπάτημα
Το περπάτημα δεν προκύπτει από το πουθενά. Δεν σηκώνεται μια μέρα το μωρό από το καρότσι και αρχίζει την τρεχάλα. Συνήθως προηγούνται μικρές κατακτήσεις στο σπίτι:
-
Σηκώνεται όρθιο στην κούνια.
-
Σηκώνεται όρθιο κρατώντας έπιπλα και μετακινείται δίπλα τους με πλάγια βήματα.
-
Κάθεται και σηκώνεται όλο και πιο ελεγχόμενα.
-
Κάνει δοκιμές ισορροπίας, αφήνει για λίγο τα χέρια, ξαναπιάνεται.
-
Τολμά 1-2 βήματα και μετά ξαναπέφτει ή κάθεται.
Ακόμη κι αν έχει κάνει ένα δυο αυτόνομα βηματάκια, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να σταθεί και να βαδίζει, ενθουσιασμένο για τη νέα του κατάκτηση, με πιο αρμονικές κινήσεις. Δεν θα σηκωθεί, φυσικά, όπως θα σηκωνόταν ένας ενήλικος. Θα φτιάξει τη δική του τεχνική.
Συνήθως, θα πιάνεται από αντικείμενα ή έπιπλα. Εδώ χρειάζεται προσοχή: φροντίζουμε να έχουμε εξασφαλίσει ότι δεν υπάρχει κάτι επικίνδυνο στον χώρο που μπορεί να θέσει το παιδί που πειραματίζεται σε κίνδυνο.
Τα πρώτα βήματα είναι ασταθή
Στην αρχή το περπάτημα είναι ασταθές. Είναι το αναμενόμενο. Το παιδί συχνά:
-
Κρατά τα ποδαράκια ανοιχτά, με φορά προς τα έξω.
-
Ταλαντεύεται σε κάθε βήμα, σαν να ψάχνει το κέντρο βάρους του.
-
Σηκώνει τα χεράκια ψηλά ή τα λυγίζει στο ύψος των ώμων για ισορροπία.
-
Πέφτει και προσπαθεί πρώτα να σταθεί και έπειτα να ξαναβηματίσει.
Ο ρυθμός αλλάζει γρήγορα. Τα πρώτα παιδικά βήματα είναι αργά και διστακτικά, αλλά σε λίγο καιρό εξελίσσονται σε ταχύτατα. Γι’ αυτό και στη συγκεκριμένη φάση, το παιδί χρειάζεται απόλυτη επίβλεψη.
Οι πτώσεις είναι μέρος της εκμάθησης
Στην αρχή το παιδί θα σκοντάφτει σε πράγματα που εμείς ούτε καν προσέχουμε. Πρακτικά, αυτό που βοηθά περισσότερο δεν είναι να το παρακολουθούμε συνεχώς μισό βήμα πίσω ή δίπλα του, αλλά να κάνουμε τον χώρο ασφαλέστερο:
-
Σταθεροποιούμε χαλιά και χαλάκια.
-
Βάζουμε προστατευτικά σε γωνίες.
-
Κρατάμε ελεύθερους διαδρόμους κίνησης.
-
Βάζουμε πόρτες ασφαλείας σε σκάλες.
-
Απομακρύνουμε προσωρινά μικρά αντικείμενα που βρίσκονται χαμηλά.
Κάτι που πολλοί γονείς υποτιμάμε: προσπαθούμε να μην αντιδρούμε με πανικό σε κάθε πτώση. Συχνά το παιδί αντιλαμβάνεται τον δικό μας φόβο και τότε κλαίει.
Βάδισμα στις μύτες των ποδιών. Ανησυχούμε;
Αρκετά παιδιά περπατούν στις μύτες για ένα διάστημα και έπειτα εγκαταλείπουν μόνα τους τη συνήθεια αυτή. Αυτό που χρειάζεται, προκειμένου να ενημερώσουμε τον/την παιδίατρο, είναι να εντοπίσουμε το μοτίβο του βαδίσματος:
-
Είναι περιστασιακό ή σχεδόν μόνιμο;
-
Είναι και στα δύο πόδια ή μόνο στο ένα;
-
Μπορεί το παιδί να πατήσει κάτω τις φτέρνες όταν του ζητηθεί ή φαίνεται σφιγμένο;
-
Συνυπάρχει καθυστέρηση ή ανησυχία σε άλλους αναπτυξιακούς τομείς (λόγος, αλληλεπίδραση, ιατρικές καμπύλες, βλεμματική επαφή, παιχνίδι);
Αν το βάδισμα στις μύτες επιμένει, αν είναι μονόπλευρο, αν εντοπίζουμε δυσκαμψία ή αν μας ανησυχούν και άλλες πτυχές της ανάπτυξης του παιδιού, συζητάμε τις ανησυχίες μας με τον/την παιδίατρο, ώστε να μας παραπέμψει για νευρολογική και παιδο-ορθοπεδική εκτίμηση και, εφόσον χρειάζεται, σε ευρύτερο αναπτυξιακό έλεγχο.
Με το πάσο του
Υπάρχουν παιδιά που περπατούν νωρίς και παιδιά που αργούν πολύ να περπατήσουν. Αυτό που βοηθά, όπως προαναφέρθηκε, είναι να εστιάζουμε στη συνολική εικόνα. Αν το παιδί:
-
στήριξε το κεφαλάκι του στους πρώτους μήνες,
-
κάθισε σταθερά μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του πρώτου έτους,
-
στέκεται κρατώντας έπιπλα, μετακινείται γύρω τους, δοκιμάζει να αφήσει τα χέρια (και «σκάει» συχνά με τον ποπό),
τότε ακολουθεί τυπική πορεία προς την πρώτη βαδιστική αυτονόμηση. Το βάδισμα χωρίς κράτημα είναι ορόσημο που τοποθετείται γύρω στους 18 μήνες στα παιδιατρικά εργαλεία παρακολούθησης ανάπτυξης. Σε αυτή την ηλικία, έχουμε συνήθως τακτικές επισκέψεις παρακολούθησης στον/στην παιδίατρο, επομένως έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε αν μας ανησυχεί κάτι σχετικό με το περπάτημα.
Πότε ζητάμε άμεσα καθοδήγηση
Υπάρχουν λίγες περιπτώσεις που μας χτυπούν καμπανάκι. Διατηρούμε την ψυχραιμία μας, αλλά επικοινωνούμε άμεσα με τον/την παιδίατρο αν παρατηρήσουμε:
-
υποχώρηση δεξιοτήτων (το παιδί έκανε κάτι και μετά σταμάτησε για πολλές ημέρες),
-
έντονη ασυμμετρία στη στάση ή στην κίνηση,
-
δυσκολία να στηρίξει το βάρος του στα πόδια,
-
υπερβολική χαλαρότητα ή υπερβολική σκληρότητα στο σώμα.
Δεν υπάρχουν τεμπέλικα μωρά. Τα παιδιά χωρίς σοβαρό νευροαναπτυξιακό πρόβλημα κατακτούν τα ορόσημα ευκολότερα όταν νιώθουν ασφάλεια και έχουν ευκαιρίες για ελεύθερη κίνηση, χωρίς να κινδυνεύουν. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με λίγα και πολύ απλά πράγματα.
Τι βοηθά καθημερινά το παιδί να ασκηθεί και να περπατήσει
-
Στρώνουμε ένα στρώμα στο πάτωμα και δίνουμε χρόνο ελεύθερης κίνησης κάθε μέρα.
-
Δίνουμε «ώρα μπρούμυτα» (tummy time), ανάλογα με την ηλικία, με επίβλεψη.
-
Βάζουμε παιχνίδια λίγο πιο μακριά, ώστε να έχει λόγο να μετακινηθεί, χωρίς να απογοητεύεται.
-
Προσφέρουμε παιχνίδια που σπρώχνει ή τραβά, με σταθερότητα και επίβλεψη.
-
Χρησιμοποιούμε μεγάλα μαξιλάρια και ασφαλή «εμπόδια» για να δοκιμάζει ισορροπία.
-
Αξιοποιούμε τη μίμηση άλλων παιδιών όταν υπάρχει ευκαιρία. Πολλά παιδιά παίρνουν θάρρος έτσι.
-
Αποφεύγουμε τις καθιστές στράτες ή περπατούρες (baby walkers με ρόδες). Είναι επικίνδυνη επιλογή, καθώς οδηγούν σε τραυματισμούς και μάλιστα υπό επίβλεψη.
Παπουτσάκια για τα πρώτα βήματα του μωρού
Το πρώτο ζευγάρι παπουτσιών για βάδιση είναι και αυτό ένα ορόσημο – ψυχοκοινωνικό και όχι αναπτυξιακό στη συγκεκριμένη περίπτωση. Στο σπίτι, όταν οι συνθήκες είναι ασφαλείς, συστήνεται το ξυπόλυτο βάδισμα, γιατί το παιδί αντιλαμβάνεται καλύτερα το πάτωμα, χωρίς διαμεσολάβηση.
Όταν έρθει η ώρα:
-
Επιλέγουμε μαλακά και εύκαμπτα παπουτσάκια, φτιαγμένα για τα πρώτα βήματα.
-
Ελέγχουμε ότι εφαρμόζουν σωστά, χωρίς να πιέζουν τα ποδαράκια.
-
Ελέγχουμε μετά τη χρήση για κοκκινίλες ή σημάδια.
-
Ελέγχουμε συχνά το νούμερο, γιατί το παιδικό πόδι μεγαλώνει γρήγορα.
