Έχετε αναλογιστεί ποτέ τι ρόλο παίζει η εμπιστοσύνη στη σχέση που έχει το παιδί σας με το φαγητό; Μπορεί να αναρωτιέστε τι ακριβώς σημαίνει αυτό! Ας πάρουμε, λοιπόν, τα πράγματα από την αρχή. Όλοι μιλούν για το πόσο σημαντικό είναι τα παιδιά να τρέφονται «υγιεινά» για να έχουν σωστή ανάπτυξη.
Πόσο συχνά, όμως, εστιάζουμε στην ίδια τη σχέση που αναπτύσσει ένα παιδί με το φαγητό; Μια σχέση που θα το ακολουθεί κυριολεκτικά για ολόκληρη τη ζωή του και που τελικά έχει μεγαλύτερη αξία σε βάθος χρόνου από το εάν και πόσα φρούτα και λαχανικά έφαγε σήμερα.
Το κομμάτι του φαγητού είναι πολύ σύνθετο και συνήθως δεν προσεγγίζεται με την τρυφερότητα και την ευαισθησία που του αξίζει. Το «ξεπετάμε» είτε πολύ βιαστικά, είτε πολύ επιφανειακά, με κουτάκια και κανόνες. Χωράει, όμως, ολόκληρη η εμπειρία του φαγητού σε πινακάκια και εξισώσεις;
Η πληροφορία είναι τόση πολλή, συχνά αντικρουόμενη και αντιφατική, άλλες φορές αυστηρή και απειλητική… Σύγχυση! Δεν ξέρεις τι να κάνεις. Ποιον να πιστέψεις και ποιον όχι.
Μέσα από τον καταιγισμό εξωτερικών ερεθισμάτων ξεχάσαμε το πιο σημαντικό: την επαφή του ίδιου του παιδιού με τις ανάγκες του σώματός του.
Πώς να εμπιστευτώ το παιδί μου απέναντι στο φαγητό, εάν δεν μπορώ να εμπιστευτώ τον εαυτό μου;
Αυτό είναι κάτι που δεν το τονίζουμε αρκετά· το πόσο δύσκολο είναι για έναν γονιό να αντέξει να εμπιστευτεί ότι το παιδί του μπορεί να γνωρίζει από μόνο του πότε και πόσο πεινάει, χωρίς να χρειαστεί να επέμβει. Μα πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά;
Πολλοί από τους σημερινούς γονείς ήταν κάποτε παιδιά που μεγάλωσαν, χωρίς ποτέ κανείς να έδειξε πραγματικό σεβασμό στις ανάγκες του σώματός τους. Το γιατί μπορεί να συνέβαινε αυτό φυσικά και επιδέχεται πολλές διαφορετικές ερμηνείες. Δεν είμαστε εδώ για να κρίνουμε, αλλά για να κατανοήσουμε.
Η σπουδαιότητα της αυτονομίας
Η σπουδαιότητα της αυτονομίας του σώματός μας είναι κάτι στο οποίο νιώθω ότι δεν έχουμε εστιάσει αρκετά ως κοινωνία ακόμα. Έτσι, το «φάε μία ακόμη μπουκιά για τη γιαγιά», που σύντομα μπορεί να μετατραπεί σε «μην τρως άλλο τώρα γιατί πάχυνες», όσο καλοπροαίρετα κι αν ειπωθούν, εδραιώνουν και διαιωνίζουν την αποσύνδεση από τα σώματά μας.
Η αποσύνδεση αυτή έρχεται χέρι χέρι με την αμφιβολία και την αμφισβήτηση. «Πεινάω. Ναι, αλλά δεν θα έπρεπε να πεινάω. Μήπως δεν πεινάω; Δεν είμαι σίγουρη/ος. Πεινάω; Κάποιος άλλος να μου απαντήσει, κάποιος άλλος να μου πει. Εγώ, δεν ξέρω. Δεν μπορώ να ξέρω. Η απάντηση έρχεται έξω από εμένα, όχι από το ίδιο μου το σώμα. Δεν μπορώ να το εμπιστευτώ. Φοβάμαι».
Μεγαλώνοντας παιδιά με συμπόνια και κατανόηση προς τον εαυτό μας
Το έργο των γονιών είναι δύσκολο. Πραγματικά. Και δεν το λέω αυτό για να σας αποθαρρύνω. Τουναντίον, ο λόγος που το αναφέρω είναι γιατί νιώθω ότι είναι σημαντικό να το αναγνωρίζετε στον εαυτό σας και να σας δείχνετε συμπόνια και κατανόηση.
Το μεγάλωμα ενός παιδιού, εκτός των άλλων προκλήσεων, σκαλίζει και φέρνει στην επιφάνεια πληγές που αφορούν τη σχέση των ίδιων των γονιών με το φαγητό και το σώμα τους. Και ποιος δεν έχει από αυτές;
Έχουμε μεγαλώσει σε μία άκρως χονδροφοβική κοινωνία, βουτηγμένη στο στίγμα του βάρους, τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα, ενώ τα μηνύματα της κουλτούρας της δίαιτας τα κάναμε «δικά μας» πριν καλά καλά μάθουμε το αλφάβητο.
Γι’ αυτό, λοιπόν, αν σε ζορίζει η σχέση του παιδιού σου με το φαγητό, σε καταλαβαίνω. Είναι ανθρώπινο! Δεν είναι ένδειξη ότι κάνεις κάτι «λάθος» ούτε ότι είσαι «κακός» γονέας!
Όσο δύσκολο ή ακόμη και ανέφικτο μπορεί να σου φαίνεται το να την προσεγγίσεις με έναν διαφορετικό τρόπο, είμαι εδώ για να σου πω ότι υπάρχει ελπίδα!
Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Erik Erikson, ο οποίος πρότεινε το ψυχοκοινωνικό μοντέλο ανάπτυξης, ακόμη κι αν κάποιο στάδιο δεν ολοκληρώθηκε ομαλά τη στιγμή που θα «έπρεπε», έχουμε την ευκαιρία να το κατακτήσουμε και μετέπειτα στη ζωή μας.
Αυτό ακριβώς ισχύει και με την εμπιστοσύνη που, με βάση τη θεωρία του Erikson, είναι η πρώτη «κρίση» που περνάμε, κατά την ηλικία από 0 έως 1 έτους. Ακόμη κι αν δεν βιώσαμε αυτήν την ιδανική συνθήκη τού να καλύπτονται άμεσα και αβίαστα οι ανάγκες μας τη στιγμή που εκφράζονται, μας δίνεται η δυνατότητα να το προσφέρουμε πλέον εμείς στους εαυτούς μας.
Δάσκαλοί μας τα παιδιά μας
Πολλές φορές μάλιστα προκύπτει το εξής εκπληκτικό: τα ίδια τα παιδιά διδάσκουν την εμπιστοσύνη στους γονείς τους. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιος γονέας μου λέει με χαρά και ίσως κάποια ανακούφιση: «Από όταν άρχισα να επιτρέπω στο παιδί μου να τρώει ελεύθερα (χωρίς να ελέγχω το πόσο και τι τρώει), παρατηρώ πόσο εναρμονισμένα με τις ανάγκες του σώματός του τρέφεται. Αυτό με κάνει να σκέφτομαι ότι τελικά μπορώ κι εγώ να εμπιστευτώ το δικό μου σώμα!»
Το παιδί σου μπορεί να λειτουργήσει ως καθρέφτης, μέσα από τον οποίο θα έρθεις σε επαφή με σημαντικές συνειδητοποιήσεις για τη δική σου σχέση με το φαγητό και το σώμα. Κάποιες από αυτές ίσως και να σε «ταρακουνήσουν». Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα ωφεληθείτε και οι δύο πλευρές μέσα από τη διαδικασία συνειδητής παρατήρησης.
Έτσι, έχοντας ως συμμάχους την κατάλληλη υποστήριξη και πολλές δόσεις αυτοσυμπόνιας, θα σου δοθεί η ευκαιρία όχι μόνο να προστατεύσεις το παιδί σου από τα τοξικά μηνύματα της εποχής μας, αλλά και να φροντίσεις το δικό σου, εσωτερικό παιδί που ζητάει κι αυτό φροντίδα και κατανόηση.
Μέσα από τα άρθρα που θα δημιουργώ για το Parentstories επιθυμώ να σου προσφέρω αυτό το αίσθημα στήριξης και κατανόησης. Παράλληλα, θα αναδεικνύω σημαντικές πτυχές που διαμορφώνουν τη σχέση μας με το φαγητό και το σώμα μας που, όμως, σκόπιμα ή μη, δεν ακούγονται τόσο συχνά, όπως το στίγμα του βάρους και η κουλτούρα της δίαιτας.
Εύχομαι να πήρες κάποια θετικά ερεθίσματα διαβάζοντας αυτό το πρώτο άρθρο και για το τέλος, σε προσκαλώ, εάν θέλεις, να αναλογιστείς το ερώτημα που ακολουθεί.
Μπορείς να χαμηλώσεις απαλά τα μάτια και να επιτρέψεις στον εαυτό σου να φανταστεί… Πώς θα ήταν άραγε η ζωή σου εάν έδειχνες περισσότερη εμπιστοσύνη στα μηνύματα που σου στέλνει το σώμα σου;
Με αγάπη,
Κωνσταντίνα
