«Μήπως το παιδί μου έχει κάποια διατροφική διαταραχή;» Αν είστε γονιός και έχετε αρχίσει να ανησυχείτε για τον τρόπο που τρώει το παιδί σας, μην αγνοήσετε το ένστικτό σας. Μπορεί να παρατηρείτε ότι τρώει όλο και λιγότερο, αποφεύγει τροφές που παλιά έτρωγε, φοβάται μήπως παχύνει, κρύβεται για να φάει ή θυμώνει κάθε φορά που το φαγητό μπαίνει στη συζήτηση. Μπορεί ακόμη να βλέπετε ότι το οικογενειακό τραπέζι έχει μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης, με ένταση, άγχος και συνεχή διαπραγμάτευση γύρω από το φαγητό.
Στην παιδική και εφηβική ηλικία υπάρχουν πράγματι φάσεις: παιδιά που γίνονται επιλεκτικά, παιδιά που δεν πεινάνε πολύ, παιδιά που επηρεάζονται από σχόλια, παρέες ή social media. Όμως δεν είναι όλα «φάση». Όταν η σχέση με το φαγητό αρχίζει να μονοπωλεί τη σκέψη, τη συμπεριφορά και την καθημερινότητα του παιδιού, επηρεάζοντας παράλληλα τη ζωή ολόκληρης της οικογένειας, τότε χρειάζεται εγρήγορση.
Οι διατροφικές διαταραχές δεν είναι καπρίτσιο. Δεν είναι πείσμα. Δεν είναι προσπάθεια του παιδιού να σας χειριστεί ή να σας τιμωρήσει. Πρόκειται για σοβαρές ψυχιατρικές νόσους, με βιολογική και ψυχολογική-κοινωνική βάση, που επηρεάζουν το σώμα, τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη σκέψη και το συναίσθημα του παιδιού σας. Ακόμα και όταν το παιδί σας αντιδρά, με απόλυτο ή παράλογο τρόπο, να θυμάστε ότι πίσω από αυτή τη συμπεριφορά συχνά υπάρχει έντονος φόβος, άγχος και μια ασθένεια που έχει αρχίσει να βάζει τους δικούς της κανόνες.
Ποια σημάδια πρέπει να σας ανησυχήσουν; Αν το παιδί περιορίζει συνεχώς την ποσότητα του φαγητού, κόβει ολόκληρες ομάδες τροφών, μετρά θερμίδες, ζυγίζεται συχνά, κοιτάζεται συνεχώς στον καθρέφτη, αποφεύγει να τρώει μπροστά σε άλλους ή επιμένει ότι είναι «χοντρό» ενώ χάνει βάρος, ζητήστε εξειδικευμένη βοήθεια. Εξίσου σημαντικά είναι τα σημάδια όπως η υπερβολική άσκηση, οι συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα μετά το φαγητό, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής κρυφά ή η έντονη ενοχή μετά το φαγητό.
Στα μικρότερα παιδιά, η διατροφική δυσκολία μπορεί να φαίνεται διαφορετικά. Το παιδί μπορεί να τρώει μόνο 10-15 συγκεκριμένες τροφές, να αποφεύγει τροφές λόγω αισθητηριακών ευαισθησιών όπως υφής, χρώματος ή μυρωδιάς, να φοβάται μήπως πνιγεί ή κάνει εμετό, ή να βιώνει το γεύμα σαν βασανιστήριο. Και αυτά τα σημάδια χρειάζονται αξιολόγηση.
Το πιο συχνό λάθος είναι η χρονοκαθυστέρηση και η αναβλητικότητα και ο φόβος των γονιών. Σκέψεις όπως «Θα περάσει», «είναι της ηλικίας», «ας μην το κάνουμε θέμα», «θα χαλάσω την καλή σχέση με το παιδί μου», «μα δεν θέλει να πάρει βοήθεια» ενισχύουν τη νόσο. Να θυμάστε ότι όσο το παιδί σας παραμένει μέσα στη διατροφική διαταραχή χωρίς εξειδικευμένη παρέμβαση, τόσο περισσότερο δυναμώνει και διαιωνίζεται η νόσος.
Η αλήθεια είναι ότι η οικογένεια δεν φταίει για την έναρξη της νόσου. Αντίθετα, η οικογένεια θεωρείται βασικός πυλώνας στη διαδικασία της ανάρρωσης και με την εξειδικευμένη και σωστή ενημέρωση, καθοδήγηση και στήριξη, μπορεί να σταθεί δίπλα στο παιδί χωρίς πανικό, ενοχές ή θυμό. Αν κάτι μέσα σας λέει ότι «κάτι δεν πάει καλά», ακούστε το. Μιλήστε στο παιδί με ηρεμία. Αποφύγετε την κριτική και μην εστιάζεστε μόνο στο βάρος ή στην εμφάνιση. Και κυρίως, ζητήστε άμεσα βοήθεια από ειδικούς εξειδικευμένους στις διατροφικές διαταραχές.
Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να σώσει τη ζωή του παιδιού σας.
Η δρ Μαρία Τσιάκα είναι οικογενειακή- συστημική θεραπεύτρια, ειδικευμένη στις διατροφικές διαταραχές, πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών. Ασχολείται με τις διατροφικές διαταραχές από το 1997.
