Ο Μήνας Εφηβείας 2026 καλεί και φέτος τον Νοέμβριο μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς να λάβουν μέρος σε ένα πρόγραμμα που απλώνεται σε πάνω από 45 δωρεάν εκδηλώσεις. Με εισηγητές συγγραφείς, ανθρώπους των τεχνών, επιστήμονες, συνεργάτες και φίλους των Εκδόσεων Πατάκη, οι δράσεις παροτρύνουν τους νέους να συμμετάσχουν δημιουργικά, να πάρουν τον λόγο, να εκφραστούν και να ανακαλύψουν νέους κόσμους. Ο Δικαίος Χατζηπλής, το πρόσωπο που βρίσκεται από την πρώτη στιγμή πίσω από αυτό το σπουδαίο πρότζεκτ, αφηγείται στο ParentStories πώς μια ιδέα της Έλενας Πατάκη εξελίχθηκε σε πολύτιμο θεσμό, που αγκαλιάζει τους εφήβους και τους εκπαιδευτικούς τους.
Πρόγραμμα εκδηλώσεων του Μήνα Εφηβείας 2026
- Η ιδέα του Μήνα Εφηβείας γεννήθηκε στην εκδότρια Έλενα Πατάκη το 2011, προκειμένου να προσελκύσει την εφηβική κοινότητα γύρω από δράσεις που θα προσέφεραν ερεθίσματα και νέες δυνατότητες στους εφήβους για να εκφραστούν και να ακουστούν. Οραματιζόταν ένα ετήσιο ραντεβού, το οποίο δεν θα επικεντρωνόταν μόνο στη λογοτεχνική διάσταση του βιβλίου. Στόχος ήταν εξαρχής η αμφίδρομη σχέση με τα νέα παιδιά και είχαμε την πεποίθηση ότι κάθε χρόνο η διοργάνωση θα μπορούσε να αναπτύσσεται όλο και περισσότερο. Και αυτό έγινε. Στην πορεία, δημιουργήθηκαν κανάλια επικοινωνίας τα οποία ανατροφοδοτούσαν και τη δική μας οπτική για τις ανάγκες τους.
- Για να μπουν οι βάσεις, διοργανώσαμε τον Μάιο του 2011 δύο εκδηλώσεις για να διερευνήσουμε το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα σχεδιάζαμε τον Μήνα Εφηβείας, να πάρουμε ιδέες και να αναλογιστούμε τα πατήματά μας. Η πρώτη ήταν μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα: «Η εφηβεία και το δικαίωμα στην έκφραση: θέατρο, λογοτεχνία, κινηματογράφος» και ομιλητές ανθρώπους από τον χώρο της λογοτεχνίας, του θεάτρου, της ψυχολογίας και από τον χώρο για την προστασία των δικαιωμάτων των νέων (Σοφία Βγενοπούλου, Τζωρτζίνα Κακουδάκη, Μάνος Κοντολέων, Δημήτρης Σπύρου, Γιώργος Μόσχος, Μαρία Τοπάλη). Και συνεχίσαμε με μια δεύτερη εκδήλωση, όπου στο πάνελ βρίσκονταν νέοι και νέες και στο κοινό επαγγελματίες που ασχολούνται με τα παιδιά και τους εφήβους, συγγραφείς, εκπαιδευτικοί και φυσικά εμείς. Σκοπός μας ήταν να ακούσουμε τους προβληματισμούς τους, τα όνειρά τους, τις δυσκολίες, τα παράπονά τους…
- Μετράω τις 16 δράσεις του πρώτου Μήνα Εφηβείας, τον Νοέμβριο του 2011, και θυμάμαι σαν σήμερα την προσπάθεια και τον ενθουσιασμό μας για το στήσιμο και τη διοργάνωση. Φέτος, τα προγράμματα ξεπερνούν τα 40, με μεγάλη ποικιλία θεματικών. Ο δε Μήνας με τα χρόνια έγινε μήνες, μια και πλέον τα αιτήματα από σχολεία είναι τόσα πολλά που δεν μπορούν να καλυφθούν μέσα στον Νοέμβριο. Έτσι δανειζόμαστε και τον Δεκέμβριο και, για κάποιες δράσεις, και τον Ιανουάριο.
- Αυτά που βρίσκω σημαντικά και συγκινητικά είναι η μεγάλη αύξηση ανταπόκρισης της εκπαιδευτικής κοινότητας, με πολλά σχολεία να συμμετέχουν κάθε χρόνο, η αγάπη και η διάθεση συμμετοχής που εκφράζουν οι εισηγητές των δράσεων αλλά και ο μεγάλος αριθμός πολιτιστικών και επιστημονικών φορέων που μας εμπιστεύονται και συμμετέχουν.
- Η Covid-19 μάς έφερε απέναντι σε αποφάσεις που έπρεπε να παρθούν άμεσα. Αναδιοργανωθήκαμε ώστε να ακολουθήσουμε τη νέα συνθήκη. Αλλάξαμε, σε συνεργασία με τους/τις εισηγητές/τριες, τους χρόνους διάρκειας κάθε εκδήλωσης και βρήκαμε εναλλακτικές, ώστε να κρατηθεί όσο ήταν εφικτό η διαδραστικότητα και η βιωματικότητα. Μπορεί να χάσαμε τη δια ζώσης επαφή, αλλά κερδίσαμε νέα σχολεία από όλη την Ελλάδα, την Κύπρο και το εξωτερικό, που πριν δεν είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν. Έκτοτε διατηρούμε το υβριδικό σχήμα με διά ζώσης και διαδικτυακές εκδηλώσεις.
- Οι ιδέες δεν σταματούν ποτέ. Πολλές γεννιούνται κατά τη διάρκεια της προηγούμενης διοργάνωσης, άλλες τις κρατάμε για καιρό περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να τις υλοποιήσουμε. Φυσικά, πρώτη και σημαντική ύλη αποτελούν τα βιβλία μας, αλλά και η ανεξάντλητη διάθεση και έμπνευση των συγγραφέων και των επιστημόνων από διάφορα πεδία, με τους οποίους μοιραζόμαστε την έγνοια μας για τα νέα παιδιά. Στον Μήνα Εφηβείας ζητάμε από συγγραφείς, εικονογράφους, συνεργάτες και φίλους των Εκδόσεων Πατάκη να χαρίσουν στα παιδιά λίγη από την εμπειρία και τη γνώση που έχουν κατακτήσει μέσα από το συγγραφικό, δημιουργικό και επαγγελματικό τους έργο.
- Πάντα οι έφηβοι απομακρύνονταν από το διάβασμα, ακόμη περισσότερο σήμερα που η τεχνολογία έχει εισβάλει με τόση ένταση στη ζωή τους και τα ενδιαφέροντά τους πολλαπλασιάζονται, με αποτέλεσμα να ελαχιστοποιείται ο ελεύθερος χρόνος τους. Κάθε φορά που συναντάω ομάδες εφήβων ρωτάω: «Πόσοι/ες από εσάς μπήκατε τελευταία σε ένα βιβλιοπωλείο για να αγοράσετε ή να κοιτάξετε βιβλία;» Είναι συνήθως έως 6-7 στα 50 άτομα. Εξαρτάται και από τη δουλειά που έχει γίνει τα προηγούμενα χρόνια, ώστε να χτίσουν ταυτότητα αναγνώστη. Υπάρχουν παιδιά που φτάνουν στο γυμνάσιο και δεν έχουν διαβάσει ένα ολόκληρο βιβλίο. Εκεί έξω, όμως, υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί εκπαιδευτικοί που, με προσωπικό κόπο και χρόνο, δουλεύοντας εξωσχολικά βιβλία με τους μαθητές τους, συντηρούν όσο μπορούν το 7 στα 50. Θεωρώ, λοιπόν, ότι όλοι μας, όπως εμείς διοργανώνουμε εδώ και χρόνια τον Μήνα Εφηβείας και φροντίζουμε τις εκδόσεις μας, πρέπει να σταθούμε δίπλα στους εκπαιδευτικούς, ενισχύοντας το έργο τους. Φυσικά, πρώτη η πολιτεία θα έπρεπε να θεσπίσει μια πολιτική γύρω από το βιβλίο στο σχολείο. Ίσως έτσι να καταφέρουμε να κερδίσουμε το στοίχημα, γιατί αυτό είναι το στοίχημα, να μη χάσουμε το 7 στα 50. Μακάρι να καταφέρουμε να το αυξήσουμε.
- Προσπαθούμε να σχεδιάζουμε τα εργαστήρια κατά τέτοιο τρόπο που να προσκαλούν τα παιδιά να συμμετάσχουν, να μπουν σε δράση, να σκεφτούν και να προβληματιστούν, χωρίς να βαρεθούν και να απορρίψουν την όλη διαδικασία. Να ακουστούν και όχι μόνο να ακούσουν. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχω δει παιδιά να τρέχουν πίσω από την εισηγήτρια στο τέλος της εκδήλωσης για να πάρουν περισσότερες πληροφορίες. Έχω δει παιδιά να ανατρέχουν στο βιβλίο για να μάθουν το τέλος μιας ιστορίας και να ανακαλύψουν τελικά τι συνέβη μετά από ένα παιχνίδι μυστηρίου, να διαβάζουν ποίηση και να τη συνδυάζουν με επιστημονικά πειράματα, να εμπνέονται νέους λογοτεχνικούς ήρωες, να παίζουν θέατρο διαβάζοντας κείμενα, να… να… να… Από μόνος του, ο Μήνας Εφηβείας δεν θα πείσει ένα εφηβάκι να γυρίσει στο βιβλίο για πάντα. Όμως, ευελπιστούμε ότι δίνει ένα δυνατό ερέθισμα, μια μικρή καινούργια γνώση, μια διαφορετική ματιά στον κόσμο. Έχω συναντήσει ενήλικους που θυμούνται ακόμη την εκδήλωση όπου συμμετείχαν ως έφηβοι.
- Ξεκινάμε να σχεδιάζουμε τον Μήνα Εφηβείας αρχές Μαΐου, αν όχι νωρίτερα, και κάθε δράση τη συζητάμε ξανά και ξανά και σκεφτόμαστε τι πρέπει να αλλάξει, πώς πρέπει να διαμορφωθεί, τι είναι αυτό που θα πρέπει να πάρουν τα παιδιά φεύγοντας. Παρόλο που δεν είναι, νιώθω κάθε εκδήλωση σαν δικό μου κομμάτι. Και όλα μαζί συνθέτουν ένα πρόγραμμα πολυεπίπεδο, συμπεριληπτικό, διαθεματικό, που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εφηβικής κοινότητας.
Τα προγράμματα εκδηλώσεων του Μήνα Εφηβείας 2026 απευθύνονται σε μαθητές γυμνασίου και λυκείου και σε μαθητές των τελευταίων τάξεων του δημοτικού και πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ.
Οι εκδηλώσεις χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
→ Σε εκδηλώσεις για οργανωμένες ομάδες εφήβων και μαθητών (τάξεις σχολείων, ομάδες λογοτεχνίας, καλλιτεχνικές ομάδες, μαθητές φροντιστηρίων, συλλόγους κ.ά.).
→ Σε εκδηλώσεις ανοιχτές στο κοινό (εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς).
Πολλοί εκπαιδευτικοί συνδυάζουν τα θέματα που δουλεύουν στο σχολείο με συμμετοχή της τάξης τους σε σχετικές εκδηλώσεις του Μήνα Εφηβείας, χαρίζοντας έτσι μια σφαιρικότερη εμπειρία στους μαθητές τους.
Για τη συμμετοχή στις εκδηλώσεις δεν υπάρχει καμία οικονομική επιβάρυνση.
Πληροφορίες: Τμήμα Εκδηλώσεων, τηλ. 210.36.50.024, Email: ekdiloseis@patakis.gr
