Ελληνικά βιβλία για παιδιά δημοτικού – Απρίλιος 2026

Highlights

Το ParentStories ξεχωρίζει δέκα ελληνικά βιβλία για παιδιά δημοτικού, φτιαγμένα από δημιουργούς που αντιμετωπίζουν την παιδική ηλικία όπως της αξίζει. Βιβλία που αφήνουν χώρο στη φαντασία και στη χαρά της ανάγνωσης.

Σβήσε το φως, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 6+

Κείμενο: Άγγελος Αγγέλου – Έμη Σίνη, εικονογράφηση: Κώστας Θεοχάρης

Να μια υπέροχη ευκαιρία να διαβάσουν τα παιδιά ένα διαφορετικό είδος κειμένου, το θεατρικό! Μάλιστα, αυτό το βιβλίο δίνει τη δυνατότητα σε σχολεία και θεατρικές ομάδες να δημιουργήσουν τη δική τους εκδοχή της παράστασης, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2018, στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, σε σκηνοθεσία Γκάυ Στεφάνου.

Ο Μάξιμος φοβάται ακόμα και τη σκιά του, αλλά ούτε που τολμάει να το ομολογήσει. Όταν πέφτει η νύχτα, η φαντασία του καλπάζει και το καθετί φαντάζει ένα πραγματικό τέρας! Γι’ αυτό και έχει πάντα όλα τα φώτα αναμμένα κι έναν φακό για όπλο. Ώσπου μια μέρα, ένας επίμονος ήχος σε μια ντουλάπα τον οδηγεί σε έναν κόσμο όπου θα κληθεί να αντιμετωπίσει όλες τις φοβίες του, συνομιλώντας μαζί τους!

Τι γίνεται όμως όταν καταλαβαίνει ότι σε αυτόν τον κόσμο ο μόνος δυνατός είναι ο ίδιος και ότι όλοι εκεί χρειάζονται τη βοήθειά του; Είναι δυνατόν να υπάρχει κάποιος που να αγαπάει το σκοτάδι και να φοβάται το φως; Και τι θα κάνει όταν σ’ αυτόν τον φανταστικά αλλόκοτο κόσμο ακόμα και οι ίδιοι οι αναγνώστες –μικροί και μεγάλοι– τον παρακαλούν να… σβήσει το φως για να προστατεύσει όσα… φοβάται; Μπορεί, άραγε, το τρομακτικό να μεταμορφωθεί σε γοητευτικό;

Μια ιστορία που παίρνει μια κοινή για όλους εμπειρία, τον παιδικό φόβο για το σκοτάδι, την ανατρέπει και τη μετατρέπει σε μια ευφάνταστη περιπέτεια με χιούμορ, ένταση και αληθινή κάθαρση. Με τον τρόπο αυτό, μας ενθαρρύνει να γνωρίσουμε όλα όσα θεωρούμε τρομακτικά, να πλησιάσουμε με θάρρος τους φόβους μας και να τους αποδεχτούμε, χωρίς ενοχές. Και ίσως τότε, όταν σβήσει το φως, να μην είναι όλα δα και τόσο τρομερά!

 

Ο κύκλος των χαμένων πολιτών, Εκδόσεις Πατάκη, σειρά: Στα βαθιά, 6+

Κείμενο: Πηνελόπη Χριστοπούλου, εικονογράφηση: Λίλια Γκούνη-Σοφικίτη

Ο Βασιλιάς έπαθε λόξιγκα που δεν του περνάει με τίποτα! Άνω κάτω μια ολόκληρη πολιτεία αναρωτιέται: «Μα τι χρειάζεται επιτέλους το πρόβλημά μας για να λυθεί;» Ανάστατοι δοκίμασαν στα βιαστικά απάντηση να δώσουν, παλιάτσοι, κλόουν και γελωτοποιοί. Δοκίμασαν και σύμβουλοι του βασιλιά που πίστευαν πως λόγω της θέσης τους ήτανε και σοφοί.

Όμως αυτοί που προτείνουν λύσεις στα βιαστικά ποτέ δεν παίρνουν στα σοβαρά εκείνους τους έμπειρους που παραμένουν ψύχραιμοι για να σκεφθούν σωστά. Όπως τον παράξενο γέρο εφευρέτη, που μόνο αυτός γνώριζε πού βρίσκεται κρυμμένη η λύση η σωστή. Τι θα συμβεί αν βάλει σε ένα κουτί όλα τα γέλια κι όλα τα αστεία του κόσμου μαζί; Είναι δυνατόν να απαγορευτεί το γέλιο στο βασίλειο και να επικρατήσει η γκρίνια, τα νεύρα, το χάος;

Η επιστήμη πρέπει να παίρνει θέση υπέρ του λαού ή μπορεί να εκβιάζεται από τους εκάστοτε κυβερνώντες για να εξυπηρετεί τα δικά τους συμφέροντα; Μήπως τελικά η λύση μπορεί να έρθει μόνο αν συνεργαστούν μεταξύ τους οι πολίτες, καθώς βλέπουν την πατρίδα τους να καταστρέφεται από λανθασμένες αποφάσεις της εξουσίας; Πώς μπορεί να συγκεντρωθεί κάπου όλη η σοφία του κόσμου, ώστε κάθε πρόβλημα να έχει τη λύση του και να ζήσουν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα;

Ένα όμορφο παραμύθι, σαν από τα παλιά, και ταυτόχρονα μια πολιτική αλληγορία για παιδιά, που ενδυναμώνει τους μελλοντικούς ενεργούς πολίτες, καθώς τους οδηγεί, μέσα από χιούμορ, κλιμακώσεις και ωραίο ρυθμό, στην κατανόηση της ψυχραιμίας της συλλογικής δύναμης και της ουσιαστικής δημοκρατίας ως βασικών προϋποθέσεων για το ευ ζην ενός τόπου. Ο ρυθμός και η θεατρικότητά του το καθιστούν ιδανικό για μεγαλόφωνη ανάγνωση.

Λίμπερτυ: Το πλοίο της Ελευθερίας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 7+

Κείμενο: Μελίνα Ηλιοπούλου, Μαρία Γιασσά, εικονογράφηση: Έλενα Τσαπρούνη

Ο μικρός Γιάννης περνά τις καλοκαιρινές του διακοπές σ’ ένα νησί του Αιγαίου, με τον ήλιο να πυρώνει τη θάλασσα και τον άνεμο να φυσά όνειρα. Φτιάχνει χάρτινα καραβάκια, που τον κάνουν να αισθάνεται καπετάνιος και εξερευνητής, έτοιμος να ανακαλύψει άγνωστους κόσμους. Δίπλα του, ο παππούς του ξετυλίγει ιστορίες για μακρινές θάλασσες και μυστήρια σε ναυπηγεία.

Το παρόν μπλέκεται με το παρελθόν μέσα από τις ιστορίες των 2710 πλοίων Λίμπερτυ, που μετέφεραν εφόδια, όπλα και ελπίδα, στις πιο σκοτεινές θάλασσες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, συνδέοντας την Αμερική με την Ευρώπη. Χιλιάδες άνδρες και γυναίκες δούλεψαν για τη ναυπήγησή τους και η μαζική παραγωγή τους ήταν εντυπωσιακή.

Όταν όλα τελείωσαν και οι φλόγες του πολέμου έσβησαν, τα Λίμπερτυ πέρασαν ως «ευλογημένα πλοία» στα χέρια Ελλήνων καραβοκύρηδων και έγιναν το θεμέλιο μιας νέας αρχής για την ελληνική ναυτιλία, που έμαθε να κυριαρχεί στις θάλασσες του κόσμου. Σήμερα σώζονται μόνο τρία, ένα εκ των οποίων είναι το πλωτό μουσείο “Hellas Liberty” στον Πειραιά.

Το ίδιο το βιβλίο δηλώνει τη συγγραφική του αφετηρία, μια συνάντηση δύο διαφορετικών πεδίων, της εκπαίδευσης και της ναυτιλίας, με πρόθεση να φέρει τα παιδιά κοντά σε ιστορίες που σπάνια βρίσκονται στα σχολικά βιβλία. Η Μελίνα Ηλιοπούλου προέρχεται από τον χώρο της εκπαίδευσης, ενώ η Μαρία Γιασσά από τον χώρο της εμπορικής ναυτιλίας. .

Μαζί παρουσίασαν στα παιδιά την ανθρώπινη πλευρά της ναυτιλίας: τους κόπους, τις απώλειες, την ελπίδα, την ανοικοδόμηση, δημιουργώντας ένα λογοτεχνικό ταξίδι μύησης στη θάλασσα, στη μνήμη, στην ιστορία και στη δύναμη των στόχων, που στηρίζεται στη σύνδεση παιδικής φαντασίας, οικογενειακής μνήμης και ναυτικής ιστορίας. Η εικονογράφηση της Έλενας Τσαπρούνη δίνει στο κείμενο μια ιδιαίτερη πνοή, ισορροπώντας ανάμεσα στο ιστορικό τεκμήριο και το όνειρο. Και κάπως έτσι, ένα χάρτινο καραβάκι που του αρέσουν οι ιστορίες μπορεί να μας οδηγήσει πολύ πιο μακριά απ’ όσο φανταζόμαστε.

Η Γη έχει πυρετό, Εκδόσεις Ψυχογιός, 7+

Κείμενο: Έλενα Αρτζανίδου, εικονογράφηση: Αγγελική Ρελάκη

Η Γη έχει πυρετό; Πώς γίνεται αυτό; Αρρωσταίνει η φύση σαν τους ανθρώπους. Ταλαιπωρείται από κρυολογήματα και γρίπες και ιώσεις και χρειάζεται συχνή θερμομέτρηση; Πριν από την έναρξη της ιστορίας του νέου της οικολογικού παραμυθιού, η Αρτζανίδου μάς προσγειώνει στη σύγχρονη κλιματική πραγματικότητα που βιώνουμε χωρίς να συνειδητοποιούμε πόσο δυσοίωνη είναι. Δυο μότο. Μια ρήση του Έντουαρντ Άλμπι, θεατρικού συγγραφέα, και μια του Στίβεν Χόκινγκ, θεωρητικού φυσικού.

• Η μοντέρνα οικονομία μας παίρνει ένα βουνό με δέντρα, λίμνες και ρυάκια και το μεταμορφώνει σε ένα βουνό από σκουπίδια, χαβούζες και μπάζα. Η λογοτεχνικότητα του Άλμπι μάς βοηθάει να εικονοποιήσουμε τη φράση αυτή, αμέσως μετά την ανάγνωση, και να διαπιστώσουμε πόσο δίκιο έχει.
• Ο κίνδυνος είναι ότι η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί να είναι ασταθής και να μας ξεφύγει. Θα μπορούσε η Γη να καταντήσει σαν την Αφροδίτη, πνιγμένη στα σύννεφα και με 400 βαθμούς Κελσίου. Η επιστημονική εγκυρότητα και η ταυτόχρονη απλότητα του Χόκινγκ μάς βοηθάει να κατανοήσουμε πως υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή μας.

Τα παραπάνω καθιστούν αδιαμφισβήτητο το πρόβλημα. Και τα παιδιά βουτούν στην ιστορία με τη γνώση ότι ο άνθρωπος καταστρέφει σταδιακά, μα αδιάκοπα το ίδιο του το σπίτι, τη φιλόξενη Γη, που μοιάζει σαν να μην αντέχει πια. Τόσο, ώστε να συζητάμε ακόμα και για αφανισμό της ζωής, αν δεν βρούμε τρόπους αναστροφής της κατάστασης.

Μια οικογένεια Ελλήνων, ένα νεαρό ζευγάρι, ο Ιάσονας και η Σοφία, και ο επτάχρονος γιος τους Οδυσσέας επισκέπτεται τη Γροιλανδία για διακοπές (το παραμύθι γράφτηκε πολύ πριν έρθει στη δημοσιότητα για τους λάθος λόγους η συγκεκριμένη περιοχή). Ο μπαμπάς γνωρίζει το νησί από παλιά και θέλει να  συστήσει στην οικογένειά του την ομορφιά της φύσης σε όλο της το μεγαλείο.

Κατά την παραμονή τους, όμως, γονείς και παιδί γίνονται αυτόπτες μάρτυρες της κλιματικής κρίσης. Γιατί, την ώρα που ένα κοπάδι ταράνδων πάει να περάσει μια παγωμένη λίμνη, ακούγεται ένα εκκωφαντικό κρααακ; Γιατί, ενώ βρίσκονται στην καρδιά του χειμώνα, οι πάγοι λιώνουν; Τι συμβαίνει; Θα σωθούν τα ζώα που θέλουν να διασχίσουν το λεπτό στρώμα στο αρκτικό τοπίο, που έχει αποδώσει τόσο καθαρά με την πένα της η Αγγελική Ρελάκη – τόσο στο μεγαλείο όσο και στην αποδυνάμωσή του;

Μια ιστορία που μπορεί να είναι και αληθινή, αφού η συγγραφέας τοποθέτησε στην καρδιά του προβλήματος, ακολουθώντας τα επιστημονικά στοιχεία: η θερμοκρασία της Γης ανεβαίνει, τα παγόβουνα λιώνουν, τα ζώα κινδυνεύουν και μαζί με αυτά και ο άνθρωπος… Μήπως τελικά η Γη έχει πυρετό, όπως η Σοφία, που κατά τη διάρκεια των διακοπών αρρώστησε; Με αυτή την εύστοχη λογοτεχνική μεταφορά, οι μικροί αναγνώστες μπορούν να αντιληφθούν ευκολότερα την ασθένεια του κλίματος σήμερα. Τι μπορούμε να κάνουμε για να μην καταστραφεί ο πλανήτης; Μπορεί με την κατάλληλη φροντίδα να γιατρευτεί, όπως η μαμά του Οδυσσέα;

Ισορροπώντας μεταξύ λογοτεχνίας και γνώσης, το βιβλίο περιλαμβάνει πληροφοριακό υλικό για την κλιματική αλλαγή, γλωσσάρι, δραστηριότητες και επίλογο από την Ελένη Σβορώνου, υπεύθυνη περιβαλλοντικής εκπαίδευσης της WWF Hellas, προκειμένου να ανοίξει περαιτέρω η συζήτηση για την επιτακτική λήψη μέτρων για την προστασία του πλανήτη. Μακάρι τα παιδιά να γίνουν μελλοντικά οι «γιατροί» που θα ρίξουν τον πυρετό του.

Η Διδώ και η μαύρη βίβλος, Εκδόσεις Πατάκη, 8+

Κείμενο: Μαρία Παπαγιάννη, εικονογράφηση: Διονύσης Διγώνης

Τη λένε Διδώ, όπως ένα αστέρι, το Dido 209. Το λέει ο παππούς της που ήταν αστρονόμος. Δεν χωράει σε καλούπια, κουβαλάει μια προσωπική μυθολογία από το σπίτι της, και όταν μεγαλώσει, ονειρεύεται να γίνει φωτογράφος άγριων ζώων. Ακούει Beatles με τον μπαμπά της. Καμιά φορά, προσέχει τη γιαγιά της, που έχει άνοια. Φέτος πηγαίνει στην τρίτη δημοτικού, ενώ ο Τσου, ο αδελφός της που πάντα την προστατεύει, στην πέμπτη. Δυο παιδιά που αποκωδικοποιούν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο τον κόσμο των μεγάλων.

Την πρώτη μέρα του σχολείου ο καινούργιος διευθυντής τούς μιλάει για την τρομακτική μαύρη βίβλο. Όποιο παιδί κάνει μία ή δυο αταξίες θα παίρνει μαύρη κάρτα και το όνομά του θα καταγράφεται εκεί. Τρίτη φορά, όμως, δεν έχει. Τρίτη φορά αταξία και σε καταπίνει η μαύρη βίβλος. Έτσι ακριβώς το είπε ο διευθυντής. Καταπίνει. Κανείς δεν ξέρει τι είναι η μαύρη βίβλος. Αλλά σίγουρα ακούγεται πολύ τρομαχτική, γεμάτη κανόνες που πνίγουν.

Η ζωή των συμμαθητών κυλάει όπως σε κάθε σχολείο. Με τα καλά και τα άσχημά της, με συμπεριφορές άλλοτε παιδιάστικες και άλλοτε ωριμότερες.  Όταν, όμως, η Διδώ κάνει την τρίτη αταξία της χρονιάς και εξαφανίζεται, ο Τσου οργανώνει επιχείρηση αναζήτησης, χωρίς να περιμένει τους μεγάλους. Τι είναι τελικά αυτή η «βίβλος», ποιος τη χρησιμοποιεί, και πόσο εύκολα μια απειλή μπορεί να γίνει εργαλείο αδικίας; Πώς θα μπορέσουν τα παιδιά να πολεμήσουν το άδικο και τα σκοτάδια, όπου κι αν αυτά κρύβονται; Σε τι, άραγε, θα μπορούσε να μετατραπεί ένας σκοτεινός, υπόγειος χώρος στο σχολείο ώστε να αλλάξουν τα πάντα προς το καλύτερο και κάθε μηχανισμός φόβου να ξηλωθεί μια για πάντα;

Η Μαρία Παπαγιάννη στήνει μια ιστορία με ρυθμό, αγωνία και χιούμορ, που δεν περιορίζεται στο μυστήριο, αλλά έχει ένα βαθύ πολιτικό μήνυμα. Το βλέμμα του αναγνώστη στρέφεται στον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αντιλαμβάνεται την εξουσία, την αδικία και τις συμμαχίες που χρειάζονται για να σταθεί απέναντί τους με θάρρος και αξιοπρέπεια. Δίπλα στη Διδώ, ο αδελφός της, ο παππούς, η γιαγιά και όλο το οικογενειακό της σύμπαν δίνουν στην αφήγηση ζεστασιά και τη ζωντανεύουν με ανεπιτήδευτο χιούμορ και λογοτεχνική ευφυΐα.

Μυθιστόρημα ρεαλιστικό, μα με μια αίσθηση μαγείας και παραμυθιού να το διατρέχει, καθαρή πλοκή, ωραίοι ήρωες και μια «μαύρη βίβλος», ένας κυριολεκτικός και μεταφορικός τόπος ανατροφής, που αλλάζει χρήση και από εργαλείο βασανισμού και ελέγχου μεταμορφώνεται σε εργαλείο γνώσης και αυτοδιάθεσης.

Πίσω από την περιπέτεια, κρύβεται ένα ριζοσπαστικό βιβλίο για τα παιδιά εκείνα που αντιστέκονται και δεν σιωπούν ούτε συμβιβάζονται. Ένα βιβλίο για την καίρια επίδραση της εκπαίδευσης – θετική ή αρνητική– στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των μαθητών-μελλοντικών πολιτών και στην αυτονόμησή τους ή μη μέσα σε ένα σύστημα που επιδιώκει τον κομφορμισμό και την ομοιομορφία. Ένα βιβλίο για τη φαντασία ως βασική μορφή αντίστασης των παιδιών στη σαδιστική ανάγκη των ενηλίκων να τους επιβληθούν, κόβοντάς τους τα φτερά και την επιθυμία για δημιουργικότητα και γνώση. Ένα βιβλίο για όλους μας.

Πώς να σώσετε μια σχολική εφημερίδα, Εκδόσεις Πατάκη, 8+

Κείμενο: Φυτούλα Βακανά, εικονογράφηση: Λίλια Γκούνη-Σοφικίτη

O Δημοσιογραφικός Όμιλος του σχολείου βρίσκεται σε απόγνωση. Η επισκεψιμότητα της ηλεκτρονικής σχολικής εφημερίδας έχει πέσει στα τάρταρα. Και ακόμη πιο κάτω, για να ακριβολογούμε. Κάθε κίνητρο για δημιουργία μοιάζει χαμένο. Ξαφνικά, όμως, η χρυσή σφαίρα-ακριβό αναμνηστικό Harry Potter, που φέρνει ο Γρηγόρης στο σχολείο για να τη δείξει στους φίλους του, κάνει φτερά!

Η είδηση του χαμού, ή μάλλον της κλοπής, εκτοξεύει τον αριθμό των επισκέψεων στην ιστοσελίδα της εφημερίδας και η αρχισυντάκτρια δεν μπορεί να κρύψει τη χαρά της, που φαντάζει υπερβολικά μεγάλη. Ποιος πήρε το πολύτιμο αντικείμενο; Μήπως είναι όλα απλώς μια απίστευτη σύμπτωση;

Η Άντρεα και ο Πυγμαλίωνας αναλαμβάνουν να διερευνήσουν την υπόθεση σαν κανονικοί ρεπόρτερ. Έτσι κάνουν όλοι οι καλοί δημοσιογράφοι άλλωστε. Κι ας γράφουν απλώς για μια σχολική εφημερίδα, έχουν την υποψία ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά. Εκεί θα μάθουν πώς κατασκευάζεται μια είδηση, τι είναι τα fake news και η virality και ποιον σκοπό εξυπηρετούν και πώς και γιατί πρέπει οι δέκτες περιεχομένου να χρησιμοποιούν πάντοτε την κριτική τους σκέψη πριν βιαστούν να υιοθετήσουν μια είδηση ως γεγονός. Άραγε, μέχρι πού μπορεί να φτάσει κανείς για μια «καλή είδηση» και τι συμβαίνει όταν η αλήθεια είναι λιγότερο εντυπωσιακή από το ψέμα;

Η αφήγηση διακόπτεται ευρηματικά από εμβόλιμα άρθρα της σχολικής εφημερίδας, δίνοντας στον αναγνώστη την αίσθηση του ρεπορτάζ εν εξελίξει, στο οποίο τα παιδιά είναι συνηθισμένα. Η συγγραφέας, με τη διπλή της ιδιότητα ως εκπαιδευτικού και λογοτέχνη, δεν ηθικολογεί, αλλά ενσωματώνει οργανικά όσα «στοιχεία» χρειάζεται ο αναγνώστης ώστε να αναδείξει την κριτική σκέψη ως βασικό εργαλείο επιβίωσης σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες, φήμες και ψευδοπεριεχόμενο.

Ένα παιχνιδιάρικο whodunnit και ταυτόχρονα μια ιστορία για τη δημοσιογραφία –που έχει λόγο ύπαρξης όταν ψάχνει, διασταυρώνει, τεκμαίρει και δεν αρκείται στην επιφάνεια–, τη δεοντολογία που πρέπει να τηρείται, τη συλλογική δουλειά, την περιέργεια, τη δύναμη μιας είδησης και τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο πραγματικό γεγονός και στην εκμετάλλευσή του στο σύγχρονο μιντιακό τοπίο.

Οι κατάσκοποι της Γεωγραφίας, Ο μικρός Φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου

Εκδόσεις Διόπτρα, 9+

Κείμενο: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, εικονογράφηση: Λίλα Καλογερή

Οι Κατάσκοποι της Γεωγραφίας ταξιδεύουν στον κόσμο και με την εφαρμογή Πορτολάνος λύνουν παράξενα μυστήρια! Οι μικροί αναγνώστες γίνονται με τη σειρά τους κατάσκοποι και, στη δέκατη περιπέτεια της σειράς, εξερευνούν την Αίγυπτο και τα μυστήρια των πυραμίδων και ζουν άλλη μια συναρπαστική περιπέτεια!

Ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος αξιοποίησε τους δεσμούς της οικογένειάς του με την Αίγυπτο και δημιούργησε μια αφήγηση για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την επιστήμη της αρχαιολογίας, δείχνοντας στα παιδιά ότι η ιστορία δεν είναι κάτι αόριστο και στατικό, αλλά μια δυναμική αναζήτηση που απαιτεί θάρρος και ηθική. Μια ιστορία επιστροφής στις ρίζες, που μέσα από τη δράση και το μυστήριο, συστήνει στους αναγνώστες την Αίγυπτο ως έναν τόπο συναρπαστικής εξερεύνησης.

Ο Μανόλης και η φίλη του, η Ζωή, ταξιδεύουν στην Αίγυπτο, όπου έζησε για χρόνια η οικογένειά του στο παρελθόν. Μαζί τους είναι η κυρία Σοφία, η καλύτερη φίλη της προγιαγιάς του Μανόλη, που φαίνεται να γνωρίζει περισσότερα απ’ όσα παραδέχεται. Καθώς οι ήρωες γνωρίζουν τον πολιτισμό της αρχαίας Αιγύπτου, εμπλέκονται σε μια μυστηριώδη υπόθεση με αιγυπτιολόγους και αρχαιοκάπηλους…

Γιατί έχει εξαφανιστεί ο αρχαιολόγος Έρνεστ Τζόουνς; Τι κρύβεται στην Κοιλάδα των Βασιλέων; Ποια κατάρα ακολουθεί τον Τουταγχαμών; Ένα παράξενο σημείωμα, μια σαρκοφάγος και το μυστικό τραγούδι του Νείλου θα βοηθήσουν τον Μανόλη και την παρέα του να σώσουν τη μούμια του διασημότερου Φαραώ. Με τη βοήθεια του Πορτολάνου, οι ήρωες καλούνται να συνδυάσουν γεωγραφικές γνώσεις, ιστορικά δεδομένα και παρατηρητικότητα για να φτάσουν στη λύση.

Το βιβλίο, όπως και όλα της σειράς, δεν μένει στην περιπετειώδη πλοκή, μα χρησιμοποιεί τον διαχρονικά γοητευτικό αιγυπτιακό πολιτισμό, τη μυθολογία, τα τοπόσημα, αλλά και τη σκιά της αρχαιοκαπηλίας, ως αφηγηματικό υλικό που προσδίδει επιπλέον ένταση στην ιστορία. Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή, που διατρέχει όλα τα βιβλία της σειράς, ζωντανεύει γεγονότα και εικόνες, ενώ η πλοκή κρατά σταθερά το ενδιαφέρον παιδιών που ζητούν έναν συνδυασμό μυστηρίου και γνώσης.

Ο κύκλος, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 9+

Κείμενο: Αλέκα Τρίπου-Μάνου, εικονογράφηση: Βασίλης Γρίβας

Ο Νικόλας κινδυνεύει να χάσει τη σχολική εκδρομή για οικονομικούς λόγους. Η Ελίνα δυσκολεύεται με τις ασκήσεις των μαθηματικών και λαμβάνει βοήθεια. Ο Γιάννης τελευταία στιγμή τρέχει να προλάβει την πρόβα του. Ευτυχώς, η αδελφή του ανέλαβε να ολοκληρώσει εκείνη μια υποχρέωση, παρά τον προηγηθέντα καβγά τους. Η Βάνα μόλις πέρασε μια μεγάλη λαχτάρα με το σκυλάκι της…

Χάρη σε ένα περίεργο παιχνίδι της μοίρας και μια σειρά από συμπτώσεις, τα παιδιά αυτά, καθώς κάνουν το καθένα τους από μια υπέρβαση, μπλέκονται σε ένα γαϊτανάκι αλληλεγγύης και έρχονται να μας υπενθυμίσουν πως καμία συμπεριφορά ή καλή πράξη δεν πάει χαμένη. Όλα για κάποιο λόγο γίνονται – τα πάντα είναι κύκλος και το καλό επιστρέφει. Στην τελική, το μόνο που έχουμε σε αυτή τη ζωή είναι ο ένας τον άλλον.

Το κείμενο παρακολουθεί τις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καθημερινοί άνθρωποι, μικροί και μεγάλοι, και συνδέει τις ζωές τους μέσα από μια αλυσίδα πράξεων, όπου το ενσυναισθητικό βλέμμα και η βοήθεια του ενός γίνεται αφορμή για να κινηθεί κάτι στη ζωή του άλλου. Η συγγραφέας συνδέει φαινομενικά ασήμαντα περιστατικά (μια σχολική εκδρομή, ένα πρόβλημα στα μαθηματικά, έναν καβγά, μια πρόβα, μια υποχρέωση, ένα σκυλάκι, έναν φόβο κ.ά.) για να αναδείξει ένα ευρύτερο κοινωνικό μήνυμα για την αλληλεγγύη. Στα οικεία περιβάλλοντα του σχολείου και της γειτονιάς, ο τόνος παραμένει αισιόδοξος, χωρίς όμως να γίνεται διδακτικός ή να απλοποιεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ήρωες.

Η συγγραφέας επιλέγει μια καθαρή, ευανάγνωστη αφηγηματική φόρμα, με σαφή κεντρική ιδέα: οι πράξεις έχουν συνέχεια και το καλό δεν χάνεται μέσα στον θόρυβο της καθημερινότητας. Αυτό κάνει το βιβλίο άμεσο και προσβάσιμο για παιδιά που αρχίζουν να περνούν από την απλή ανάγνωση στην πιο συνειδητή επεξεργασία των σχέσεων και της κοινωνικής συμπεριφοράς. Ένα βιβλίο για την καλοσύνη και την ανθρωπιά, που μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, εκκινώντας ακόμα και από κάτι πολύ μικρό.

Το ημερολόγιο που μου έσωσε τη ζωή, Εκδόσεις Πατάκη, 10+

Κείμενο: Κωνσταντίνος Πατσαρός, εικονογράφηση εξωφύλλου: Βασίλης Σελιμάς, εσωτερική εικονογράφηση: Studded Betrayal

Χωρίς γονείς, χωρίς δασκάλες, χωρίς πετσέτες, χωρίς τυρόπιτες. Μπορούν δεκαπέντε εντεκάχρονα παιδιά να επιβιώσουν σε ένα ακατοίκητο νησί στη μέση του Ειρηνικού; Η Αλέκα Μακρυχέρη, ένα παράξενο και οξυδερκές κορίτσι που μπλέκει συχνά σε μπελάδες, και οι συμμαθητές της από το ΣΤ2 ζουν μια απίστευτη περιπέτεια, όταν η σχολική τους εκδρομή παίρνει απροσδόκητη τροπή και τους αφήνει μόνους σε μια κουκκίδα στεριάς στον μεγαλύτερο ωκεανό του πλανήτη. Χωρίς ενήλικους, χωρίς τηλέφωνα, χωρίς τις έτοιμες λύσεις του πολιτισμού, καλούνται να στήσουν από την αρχή μια μικρή κοινωνία.

Μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου της Αλέκας, που γίνεται χώρος για να βάλει σε τάξη σκέψεις, φόβους και αντιφάσεις, αλλά και πρακτικό εργαλείο αυτογνωσίας και επιβίωσης, μπαίνουμε στον ιδιαίτερο ψυχικό της κόσμο, από τα θρανία του σχολείου ως μια παραλία με λευκή άμμο στην άλλη άκρη της Γης. Στη νέα συνθήκη, όπου όλα έχουν ανατραπεί, οι συμμαχίες δοκιμάζονται και οι σχέσεις ξαναγράφονται. Η Αλέκα προσπαθεί να κρατηθεί λογική και να βρει ξανά τη θέση της μέσα στην ομάδα.

Μια σύγχρονη ροβινσονάδα με χιούμορ, έντονη δράση, ανατροπές, εξερεύνηση και πολλές μικρές αλήθειες για την προεφηβεία. Ένα βιβλίο για παιδιά που έρχονται όλο και πιο συχνά αντιμέτωπα με αγωνίες που δεν είναι καθόλου μικρές. Δείχνει πως η αλληλεγγύη δεν είναι θέμα ηθικής αλλά όρος επιβίωσης και πως ο εκφοβισμός χάνει τη δύναμή του όταν η ομάδα χρειάζεται τους πάντες.

Αν και η σύγκριση με το έργο του Γκόλντινγκ είναι αναπόφευκτη, ο Πατσαρός επιλέγει έναν άλλο δρόμο. Δεν εστιάζει στην πτώση στον βαρβαρισμό, αλλά στην αναζήτηση της ανθρώπινης σύνδεσης και της δημοκρατικής διαδικασίας, ακόμα και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες. Με το χιούμορ να απορροφά μέρος της έντασης,  γράφει τελικά ένα βιβλίο που εμπιστεύεται τα παιδιά: τη σκέψη τους, την αντοχή τους, την ικανότητά τους να οργανώσουν τον κόσμο ξανά όταν όλα γύρω τους έχουν διαλυθεί.

Ο πολύγραφος ή το καλοκαίρι των ηρώων, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 11+

Κείμενο: Μαρία Σκαμάγκα, εικονογράφηση εξωφύλλου: Μυρτώ Δεληβοριά

Ο Παντελής παραθερίζει σ’ ένα νησί του Αιγαίου, σ’ ένα μικρό χωριό δίχως παιδιά, σε μια εποχή δίχως ερεθίσματα άλλα πέρα απ’ αυτά που προσφέρει η φύση, ένα ραδιόφωνο ίσως, και τα χιλιοδιαβασμένα του κόμικς. Το καλοκαίρι αυτό των δέκα του χρόνων θα είναι τελικά εποχή ανακαλύψεων και όχι πλήξης, όπως όλα έδειχναν στην αρχή. Στη διάρκειά του, αγαπημένα πρόσωπα θα φωτιστούν από ένα καινούργιο φως και ο ορίζοντας της ζωής του θ’ ανοίξει για να χωρέσει πολλά καινούργια και θαυμαστά: έναν φίλο, έναν παππού, το παρελθόν της οικογένειάς του και μαζί μ’ αυτό και εκείνο του τόπου του.

Η άφιξη του συνομήλικου Λεωνίδα αλλάζει τα πάντα. Τα δυο αγόρια γίνονται αχώριστα και μπλέκουν σε μια περιπετειώδη αναζήτηση που συνδέει το οικογενειακό παρελθόν με την Ιστορία, καθώς ψάχνουν λίρες που λέγεται πως έκρυψαν οι Γερμανοί στην Κατοχή σε ένα παλιό εγκαταλειμμένο σπίτι – σαν να ξαναταξιδέψαμε στη Βαγία, των δικών μας παιδικών χρόνων. Τελικά, θα βρουν κάτι άλλο. Πλησιάζοντας το μυστήριο, πλησιάζουν και σε πράγματα που οι μεγάλοι έχουν αφήσει μισοειπωμένα. Το παλιό σπίτι, οι ιστορίες του νησιού, οι οικογενειακές σιωπές και η σκιά της Ιστορίας εντάσσονται με απόλυτη φυσικότητα στην αφήγηση.

Ο Πολύγραφος είναι μια ιστορία για εκείνη τη στιγμή που ορίζει το μεγάλωμά μας, όταν κοιτάμε πίσω μας και συνειδητοποιούμε πως υπάρχει εκεί ένας κόσμος άυλος με τον οποίο συνδεόμαστε: οι λογής ιστορίες που ξετυλίχτηκαν πριν από τη δική μας και, φυσικά, η Ιστορία. Συνάμα είναι και ένα αφήγημα για τη μνήμη, τις ρίζες, την οικογενειακή κληρονομιά και τη φιλία, μα και για τις διαδικασίες που μας δένουν με τον κόσμο γύρω μας, για το υπέδαφος της αγάπης και της νοσταλγίας. 

Για το βιβλίο υπάρχει διαθέσιμο πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό.