Οι ειδυλλιακές εικόνες από τις καλοκαιρινές κατασκηνώσεις δείχνουν συνήθως παιδιά λουσμένα στον ήλιο να αθλούνται, να κολυμπούν και να γελούν. Αυτό που λείπει από το κάδρο είναι το άγχος για την κατασκήνωση, μιας απόλυτα φυσιολογικής αντίδρασης μπροστά σε μια νέα περιπέτεια και σε έναν αποχωρισμό που θα κρατήσει μερικές εβδομάδες.
Καθώς οι μέρες προς την κατασκήνωση πλησιάζουν, όλα τα παιδιά βιώνουν ένα κράμα ενθουσιασμού και ανησυχίας. Για τα περισσότερα, η ανυπομονησία κερδίζει τη μάχη, όμως ορισμένα αναπτύσσουν τόσο έντονο άγχος, που καταλήγει να σταθεί εμπόδιο σε μια εμπειρία η οποία θα έπρεπε να είναι διασκεδαστική και διαμορφωτική.
Η κατασκήνωση προικίζει με δεξιότητες πολύτιμες για το παρόν και μέλλον: την ανθεκτικότητα, την αυτονομία και την κοινωνική προσαρμοστικότητα. Η ίδια η εμπειρία, το να βρίσκεται κανείς μακριά από το σπίτι, ανάμεσα σε συνομηλίκους, βοηθά τα παιδιά να κοινωνικοποιηθούν, να αποχωριστούν ομαλά τους γονείς τους και να καλλιεργήσουν την ανεξαρτησία τους.
Μέσα από τις κατασκηνωτικές δραστηριότητες χτίζουν αυτοπεποίθηση, βλέποντας στην πράξη τι μπορούν να καταφέρουν. Συνήθως, τα παιδιά είναι έτοιμα για κατασκήνωση με διανυκτέρευση γύρω στα 10 τους χρόνια, αν και η ετοιμότητα ποικίλλει ανάλογα με τις προηγούμενες εμπειρίες και την ιδιοσυγκρασία του.
Εργαλεία για να δαμάσετε το άγχος για την κατασκήνωση
Το κλειδί για να βοηθήσετε το παιδί να ξεπεράσει το στρες των πρώτων ημερών είναι να αναγνωρίσετε τα συναισθήματά του και να του δώσετε πρακτικά εργαλεία για να τα διαχειριστεί.
-
Δώστε του πρωταγωνιστικό ρόλο: Αφήστε το παιδί να νιώσει ότι η εμπειρία τού ανήκει. Συμπεριλάβετέ το στην επιλογή της κατασκήνωσης, εξοικειώστε το με τον χώρο και εξηγήστε του τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα, ώστε να ξέρει τι να περιμένει.
-
Καλλιεργήστε την προσμονή: Βοηθήστε το να δει τη θετική πλευρά. Πάρτε το μαζί για να ψωνίσετε τον εξοπλισμό και εστιάστε την προσοχή του σε όλα τα συναρπαστικά πράγματα που έρχονται, ώστε να ανυπομονεί!
-
Μην ανακυκλώνετε τους φόβους του: Αποφύγετε να εστιάζετε σε όσα του προκαλούν νευρικότητα. Αντί για καθοδηγητικές ερωτήσεις τύπου «Σε αγχώνει η ιππασία;», προτιμήστε ανοιχτές ερωτήσεις, όπως «Πώς σου φαίνονται τα άλογα;».
-
Μην υποτιμάτε τις ανησυχίες του: Φράσεις όπως «Δεν είναι τίποτα, μην ανησυχείς!» ή «Όλα τα παιδιά λατρεύουν την κατασκήνωση!» μπορεί να λειτουργήσουν αποθαρρυντικά. Αντίθετα, δείξτε ενσυναίσθηση και αναγνωρίστε τις ανησυχίες του.
-
Μιλήστε με χειροπιαστές λεπτομέρειες: Στις συζητήσεις πριν και κατά τη διάρκεια της κατασκήνωσης, αποφύγετε τις αφηρημένες έννοιες (όπως το «πώς είναι να λείπεις από το σπίτι») και προτιμήστε συγκεκριμένες εικόνες: πώς θα είναι ο θάλαμος, το φαγητό στην τραπεζαρία ή οι βραδιές γύρω από τη φωτιά.
-
Μοιραστείτε δικές σας αναμνήσεις: Ανακαλέστε τις δικές σας πρώτες εμπειρίες μακριά από το σπίτι και φωτίστε τις θετικές τους πλευρές. Δείξτε πρόθυμοι να συζητήσετε για τις προκλήσεις: το καινούργιο φαγητό, τον ύπνο σε κουκέτα, τη συμβίωση στον θάλαμο ή ακόμα και τα έντομα στη φύση.
-
Κάντε «γενική δοκιμή»: Μια σύντομη διανυκτέρευση σε έναν φίλο ή ένα σαββατοκύριακο στο σπίτι των παππούδων θα βοηθήσει το παιδί να εξοικειωθεί με την απουσία από το σπίτι.
-
Μην παρατείνετε τον αποχαιρετισμό: Στη στάση του λεωφορείου ή στην είσοδο της κατασκήνωσης, κρατήστε τον αποχαιρετισμό σύντομο. Οι καθυστερήσεις και οι μελοδραματισμοί απλώς επιτείνουν τη συναισθηματική φόρτιση.
-
Διευκολύνετε την επικοινωνία: Βάλτε στη βαλίτσα έτοιμους φακέλους με γραμματόσημα, ορίστε συγκεκριμένες μέρες και ώρες για τηλέφωνα ή email (αν το επιτρέπει η κατασκήνωση) και βεβαιωθείτε ότι το παιδί έχει καταλάβει τη διαδικασία.
-
Θέστε έναν στόχο για κάθε επικοινωνία: Κάθε γράμμα ή τηλεφώνημα πρέπει να έχει σκοπό να στρέψει την προσοχή του παιδιού στο πώς προσαρμόζεται και στα όσα ζει, και όχι στο πόσο του λείπει το σπίτι.
-
Μην καθρεφτίζετε το δικό σας άγχος: Τα παιδιά εισπράττουν την αγωνία των γονιών, ακόμα κι όταν εκείνοι δεν τη λένε με λόγια. Αυτό που πρέπει να εκπέμπετε είναι εμπιστοσύνη, τόσο στις δυνάμεις του παιδιού σας όσο και στον ίδιο τον θεσμό της κατασκήνωσης.
-
Βάλτε μικρούς, ρεαλιστικούς στόχους: Βοηθήστε το να σχεδιάσει απλά πράγματα: πώς θα κάνει έναν καινούργιο φίλο, πώς θα συμμετέχει στη μαγειρική ή πώς θα κολυμπάει. Η ικανοποίηση της επίτευξης αυτών των μικρών στόχων θα τονώσει την αυτοπεποίθησή του και θα κρατήσει το μυαλό του απασχολημένο.
-
Μην κρύβετε τις ειδικές ανάγκες: Αν το παιδί αντιμετωπίζει μαθησιακές, ψυχικές ή άλλες δυσκολίες (π.χ. νυχτερινή ενούρηση ή φοβία με το νερό), ενημερώστε έγκαιρα το προσωπικό και τους ομαδάρχες. Έτσι θα προλάβετε προβλήματα και θα διασφαλίσετε ότι το παιδί θα περάσει καλά. Παράλληλα, θυμίστε στο παιδί ότι οι ομαδάρχες είναι εκεί για να το στηρίξουν σε οτιδήποτε χρειαστεί.
Είστε έτοιμοι να το αφήσετε να φύγει;
Εσείς οι γονείς που νιώθετε σφίξιμο στο στομάχι και μόνο στην ιδέα, θυμηθείτε: μια σωστή κατασκήνωση στελεχώνεται από μια ομάδα επαγγελματιών και εκπαιδευμένων στελεχών που έχουν ως αποστολή να ενισχύσουν την κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού σας.
Η κατασκήνωση αποτελεί ένα μοναδικό οικοσύστημα. Εκεί το παιδί εντάσσεται σε μια μεγάλη κοινότητα συνομηλίκων και μαθαίνει να αλληλεπιδρά σε ένα περιβάλλον πολύ λιγότερο δομημένο και αυστηρό από το σχολείο. Είναι η στιγμή που καλείται να πάρει αποφάσεις για τον εαυτό του και να δοκιμάσει τις δυνάμεις του. Όσο κι αν ανησυχείτε, όσο κι αν θέλετε να παρέμβετε για να το προστατεύσετε, η δική σας διακριτική, υποστηρικτική στάση είναι αυτή που θα του δώσει τον χώρο να βιώσει καθολικά την εμπειρία ως δική του.
Πότε το άγχος ξεπερνά το όριο; Υπάρχει λόγος ανησυχίας όταν το άγχος για την κατασκήνωση μεταφράζεται σε σωματικά συμπτώματα: κρύα ή ιδρωμένα χέρια, έντονος κόμπος στο στομάχι, τάση λιποθυμίας, πονοκέφαλοι ή ναυτία. Το υπερβολικό κλάμα, η απομόνωση, οι εφιάλτες για τον αποχωρισμό ή οι επίμονες ερωτήσεις του τύπου «Κι αν πάθεις κάτι εσύ ή εγώ όσο θα λείπω;» είναι σαφή σημάδια. Αν η αντίδραση του παιδιού είναι τόσο έντονη που επηρεάζει την καθημερινότητά του, ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσετε τη συμβουλή ενός ειδικού ψυχικής υγείας.
Το κείμενο βασίζεται σε άρθρο του Child Mind Institute.
