Με τον όρο «πολλαπλό σχολικό βιβλίο» το Υπουργείο Παιδείας περιγράφει το σύστημα στο οποίο, για κάθε μάθημα, οι εκπαιδευτικοί μιας σχολικής μονάδας επιλέγουν ένα διδακτικό πακέτο από κατάλογο εγκεκριμένων βιβλίων (Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων), ενώ όλα τα βιβλία είναι διαθέσιμα και σε ψηφιακή μορφή για τους μαθητές.
Το «πολλαπλό σχολικό βιβλίο» παρουσιάστηκε ως μια από τις πιο εμβληματικές μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση. Περισσότερες επιλογές για τους εκπαιδευτικούς, καλύτερα εργαλεία για τη διδασκαλία, πιο σύγχρονα βιβλία για τα παιδιά.
Στην πράξη, όμως, πριν ακόμη φτάσουν τα νέα βιβλία στις σχολικές αίθουσες, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πολύ πιο σύνθετη: ασφυκτικά και μη ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα, καθυστερήσεις, απλήρωτη εργασία και σοβαρά ερωτήματα για το αν και με ποιους όρους θα εφαρμοστεί τελικά ο θεσμός.
Η ανακοίνωση της Ένωσης Ελληνικού Βιβλίου, που ακολουθεί, μεταφέρει τη ματιά επαγγελματιών που ασχολούνται με το πολλαπλό σχολικό βιβλίο. Συγγραφικές ομάδες, εκδότες και συμμετέχοντες στο έργο περιγράφουν πώς σχεδιάστηκε, πώς υλοποιείται στην πράξη και τι σημαίνουν οι σημερινές καθυστερήσεις για το δημόσιο σχολείο, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και, τελικά, για τα ίδια τα παιδιά.
Ακολουθεί η ανακοίνωση της Ένωσης Ελληνικού Βιβλίου
Σε δημοσιεύματα στον ηλεκτρονικό τύπο διαβάσαμε πως η υπουργός Παιδείας, κυρία Ζαχαράκη, ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για την «καθυστέρηση έκδοσης των νέων σχολικών βιβλίων» που ετοιμάστηκαν ή ετοιμάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας του πολλαπλού σχολικού βιβλίου και διατύπωσε προς τον πρωθυπουργό τον «προβληματισμό» για το εάν το σύνολο των βιβλίων του Δημοτικού, του Γυμνασίου και της Α΄ Λυκείου θα είναι τον Σεπτέμβρη του 2027 στα σχολεία.
Μάλιστα, όπως πληροφορούμαστε, το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΕΠ επιρρίπτουν στους εκδότες την ευθύνη για όλες τις καθυστερήσεις! Παράλληλα, στις 3/11/2025 έληξε η προθεσμία υποβολής διδακτικών βιβλίων για τη Β΄ και για τη Γ΄ Λυκείου και, όπως μας ενημέρωσαν τα μέλη μας που συμμετέχουν στη διαδικασία -αλλά και όπως είχαμε έγκαιρα ενημερώσει το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΕΠ-, ήταν πολύ μικρός ο αριθμός των διδακτικών βιβλίων που υποβλήθηκαν και δεν καλύπτονται όλα τα γνωστικά αντικείμενα.
Σχετικά με τα παραπάνω θέλουμε να θυμίσουμε τα εξής:
1) Πολλές φορές -και πριν και μετά τη δημοσίευση της Πρόσκλησης- είχαμε επισημάνει πως ο αρχικός σχεδιασμός του έργου είχε πολλά προβλήματα και είχαμε δηλώσει πως το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΕΠ, αφενός σχεδίασαν ένα φαραωνικό έργο, αφετέρου έθεσαν μη ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα για την υλοποίησή του, γιατί αυτό εξυπηρετούσε προεκλογικούς σχεδιασμούς. Ήταν επόμενο να υπάρξουν προβλήματα και καθυστερήσεις. Αν το Υπουργείο Παιδείας είχε προχωρήσει σε σταδιακή και πιλοτική εφαρμογή του θεσμού του πολλαπλού βιβλίου, όπως επανειλημμένα είχαμε προτείνει, τώρα ήδη τα πρώτα βιβλία θα ήταν στα σχολεία και θα είχε δοκιμαστεί το σύστημα στην πράξη, προκειμένου να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές!
2) Από την πρώτη στιγμή τονίζαμε πως η Πρόσκληση παραβιάζει την ουσία του πολλαπλού σχολικού βιβλίου, η οποία είναι να έχουν οι εκπαιδευτικοί στη διάθεσή τους βιβλία με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Αντίθετα, η Πρόσκληση επέβαλε τέτοιες προδιαγραφές οι οποίες αντικειμενικά οδηγούσαν σε ομοιόμορφα βιβλία, τόσο ως προς τη δομή και το περιεχόμενό τους, ακόμα και ως προς τυποτεχνικά χαρακτηριστικά τους!
Το σύστημα του πολλαπλού βιβλίου που έχει εξαγγείλει και διαφημίζει η κυβέρνηση μέχρι τώρα υλοποιείται με εργασία, μόχθο και έξοδα ιδιωτών, χωρίς το κράτος να έχει καταβάλει σε αυτούς ούτε ένα (1) ευρώ
3) Οι συγγραφικές ομάδες έχουν καταβάλει, για περισσότερο από δύο χρόνια, πολύ μεγάλο κόπο και μόχθο για τη δημιουργία των διδακτικών πακέτων και έχουν σε μεγάλο βαθμό απογοητευτεί από τον τρόπο που εξελίχτηκε η διαδικασία, ενώ οι συμμετέχοντες (φυσικά πρόσωπα ή εκδοτικές επιχειρήσεις) έχουν ήδη προβεί σε πολύ μεγάλες δαπάνες για την υλοποίηση των διδακτικών βιβλίων και των ψηφιακών μαθησιακών αντικειμένων, χωρίς να έχουν εισπράξει ούτε ένα ευρώ (!) μέχρι τώρα από το Υπουργείο Παιδείας, γεγονός που δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στην εύρυθμη λειτουργία τους, στη συνεπή εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους και στον γενικότερο οικονομικό προγραμματισμό τους. Το σύστημα του πολλαπλού βιβλίου που έχει εξαγγείλει και διαφημίζει η κυβέρνηση μέχρι τώρα υλοποιείται με εργασία, μόχθο και έξοδα ιδιωτών, χωρίς το κράτος να έχει καταβάλει σε αυτούς ούτε ένα (1) ευρώ και χωρίς να γνωρίζουν οι συμμετέχοντες αν και πότε θα πληρωθούν γι’ αυτά! Δεν μπορεί να υπάρξει άλλη καθυστέρηση στην πληρωμή των δικαιούχων. Πρέπει άμεσα να οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την καταβολή των προβλεπόμενων αποζημιώσεων στα εγκεκριμένα βιβλία και να δρομολογηθούν οι σχετικές διαδικασίες.
4) Σχετικά με τα βιβλία για τη Β΄ και για τη Γ΄ Λυκείου είχαμε έγκαιρα και επανειλημμένα ενημερώσει το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΕΠ, ότι δεν ήταν δυνατό να ετοιμαστούν μέχρι τον Νοέμβριο του 2025. Τα μέλη μας που συμμετέχουν στη διαδικασία του πολλαπλού βιβλίου είχαν πολλές φορές ζητήσει να υπάρξει ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση των βιβλίων για τη Β’ και για τη Γ’ Λυκείου. Πρόκειται για βιβλία που συνδέονται με τις Πανελλαδικές εξετάσεις και δεν μπορεί να θεωρείται ότι είναι δυνατόν να ετοιμαστούν με προχειρότητα. Το Υπουργείο Παιδείας όχι μόνο δεν έδωσε καμία παράταση, αλλά δεν ζήτησε καν να ενημερωθεί από τους συμμετέχοντες για την πορεία των εργασιών τους.
Το αποτέλεσμα ήταν να οδηγηθεί η διαδικασία σε φιάσκο με την υποβολή προς αξιολόγηση ελάχιστων βιβλίων για Β΄ και Γ΄ Λυκείου. Το γεγονός αυτό μπορεί να σημαίνει:
α) Ή δεν υπάρχει επίγνωση για το τι απαιτείται να γίνει ώστε να συγγραφεί και να ετοιμαστεί πλήρως ένα σχολικό βιβλίο – και μάλιστα ένα σχολικό βιβλίο που θα συνδεθεί με το Εθνικό Απολυτήριο ή/και τις Πανελλαδικές εξετάσεις.
β) Ή το Υπουργείο Παιδείας δεν επιθυμεί πλέον την εφαρμογή του συστήματος του πολλαπλού βιβλίου και στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου και γι’ αυτό άφησε να οδηγηθεί η διαδικασία σε αδιέξοδο.
Επανειλημμένα επίσης, χωρίς να υπάρξει ανταπόκριση, έχουμε καλέσει κατά το τελευταίο διάστημα το Υπουργείο Παιδείας σε διάλογο σχετικά με διάφορες πλευρές της διαδικασίας του πολλαπλού βιβλίου. Ωστόσο, είναι πλέον επιτακτική υποχρέωση του Υπουργείου Παιδείας να προχωρήσει χωρίς άλλη χρονοτριβή σε αναλυτική ενημέρωση των συμμετεχόντων στη διαδικασία του πολλαπλού σχολικού βιβλίου και να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που έχουν ανακύψει σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής του.
Επίλογος
Γονείς, παιδιά και εκπαιδευτικοί είναι εγκλωβισμένοι ανάμεσα στο Υπουργείο Παιδείας, το ΙΕΠ, τους εκδότες και την αδυναμία τους να υλοποιήσουν το εγχείρημα. Το ερώτημά μας είναι ποια βιβλία θα έχουν τα παιδιά στα χέρια τους (ή μάλλον στις οθόνες τους) τα επόμενα χρόνια, με πόση επιστημονική και παιδαγωγική σοβαρότητα έχουν δουλευτεί και πόσο σταθερό, δίκαιο και αξιόπιστο είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο γράφονται και αξιολογούνται. Όταν, όμως, ένα τόσο μεγάλο έργο στηρίζεται για χρόνια σε απλήρωτη εργασία και σε εξαντλητικές απαιτήσεις χωρίς στοιχειώδη στήριξη, γίνεται σαφές ότι η παιδαγωγική δουλειά δεν αποτελεί κεντρική επένδυση για το δημόσιο σχολείο.
Η διαφάνεια στον σχεδιασμό, ο ουσιαστικός διάλογος με όσους συμμετέχουν στη διαδικασία και ο σεβασμός στην εργασία τους είναι προϋποθέσεις για να φτάσουν στα σχολεία βιβλία που αξίζουν στους μαθητές και στις μαθήτριες. Στο ParentStories θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την πορεία του θεσμού του πολλαπλού βιβλίου και να δίνουμε χώρο σε φωνές από τον χώρο του βιβλίου και της εκπαίδευσης, γιατί η συζήτηση για τα σχολικά βιβλία είναι, τελικά, συζήτηση για το τι σχολείο αυτή η κοινωνία επιλέγει να προσφέρει στα παιδιά της.
