Το κλειδί των Χριστουγέννων, του Μάριου Μάζαρη, σε εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, είναι μια συγκινητική ιστορία που δείχνει πως όταν ο χρόνος σταματά γίνονται θαύματα.
Πάει ο παλιός ο χρόνος ή πάει ο… πολύς ο χρόνος; Τι σχέση έχουν ένα κλειδί και ένα ρολόι με το πραγματικό νόημα των Χριστουγέννων; Τι συμβαίνει σε μια μικρή πόλη την παραμονή, όταν το μεγάλο ρολόι ξαφνικά σταματήσει; Θα σταματήσει και ο χρόνος μαζί του ή μήπως η ζωή πρέπει να συνεχίσει τις ετοιμασίες για τη μεγάλη γιορτή; Και τι είναι τελικά αυτή η γιορτή, ένα απλό γύρισμα του λεπτοδείκτη ή κάτι παραπάνω;
Κατά την ταπεινή μου γνώμη, πρόκειται για το πιο ουσιαστικό και ώριμο παραμύθι του Μάριου Μάζαρη –και μάλιστα παραμύθι παραμυθένιο, λίγο σαν εκείνα τα παλιά που έχουμε λησμονήσει, γιατί κακώς πιστέψαμε ότι δεν βοηθούν στην ανατροφή των παιδιών. Αναγνωστικά, προτείνεται για παιδιά περίπου 5+ και λειτουργεί ιδανικά στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, κάτι που φαίνεται ήδη από τον τρόπο που έχει αγαπηθεί στις σχολικές αίθουσες.
“Το κλειδί” κρύβει έναν αδρό διδακτισμό. Με τη διαφορά ότι αυτός απευθύνεται στον ενήλικο και όχι στο παιδί, επομένως είναι ενδιαφέρων και ανατρεπτικός. Αυτό τον καθιστά αποδεκτό; Θα τολμήσω να πω πως ναι. Τη συγκεκριμένη δε χρονική περίοδο, στην Ελλάδα του 2025, ίσως να είναι αναγκαίος. Ποιος άλλος θα μιλήσει στην καρδιά των γονιών τόσο καλά όσο ένα παραμύθι που μιλάει στην καρδιά των παιδιών τους;
Άλλωστε, χάρη στον γόνιμο διάλογο αφήγησης και εικονογράφησης (εξαιρετικός και πρωτότυπος για ακόμα μια φορά ο Βασίλης Κουτσογιάννης, χωρίς κουραστική προσωπική μανιέρα, δημιουργεί μια ζεστή και τρυφερή ατμόσφαιρα αιχμαλωτίζοντας τον αναγνώστη, με τα χρώματα και τη θαλπωρή της), η ιστορία δεν κουνάει το δάχτυλο στους γονείς. Στο τέλος, υπενθυμίζει κάποια κακώς λησμονημένα και μας προσφέρει τροφή για σκέψη και επανεκκίνηση.
Ο Μάριος Μάζαρης είναι δάσκαλος και προφανώς έχει εντοπίσει αν όχι τον βασικότερο, έναν από τους πιο βασικούς λόγους που τα παιδιά σήμερα μοιάζουν να δυσκολεύονται περισσότερο από ποτέ στην ενδοσχολική και εξωσχολική τους καθημερινότητα.
Ας μην κοροϊδευόμαστε: Τους λείπει η ουσιαστική σύνδεση με τους γονείς. Οι λόγοι δεν θα αναλυθούν εδώ, ωστόσο η παρατήρηση παραμένει. Και πάνω σε αυτή την απώλεια σύνδεσης και την προσπάθεια επανάκτησής της χτίζουν την αφήγησή τους συγγραφέας και ο εικονογράφος, χωρίς ο ενήλικος αναγνώστης να το καταλαβαίνει και να ταυτίζεται προς το το τέλος.
Το Παιδί στην ιστορία του Μάριου αναλαμβάνει δράση για να αφυπνίσει τον Γονιό – χωρίς ο τελευταίος να το γνωρίζει. Η δράση αυτή οδηγεί σε μια χριστουγεννιάτικη περιπέτεια ξέφρενη. Μη σας τρομάξει το “ξέφρενη”. Όλα συμβαίνουν με τον χρόνο σταματημένο. Έτσι έχουμε την πολυτέλεια να αφεθούμε στο τρελό γιορτινό κυνήγι ενός εξαφανισμένου κλειδιού, που αποτελεί δημόσια περιουσία, προκειμένου να μη χαθούν τα Χριστούγεννα.
Έχουμε τον χρόνο να παρασυρθούμε σε μια μαγική περιπέτεια όπου θα πρωταγωνιστήσουμε κι εμείς· μαγειρεύοντας και τρώγοντας γλυκά, κόβοντας και ράβοντας ρούχα, τυλίγοντας δώρα, πίνοντας κρασιά, ακούγοντας μουσική, καθαρίζοντας, ψωνίζοντας και πάνω απ’ όλα παίζοντας και… και… Όμως, πού είναι το κλειδί των Χριστουγέννων και ποιος το πήρε;
Ζαχαροπλάστες, κομμώτριες, μουσικοί, όλοι οι πολίτες αναζητούν τι είναι αυτό που θα ξεκολλήσει τον χρόνο. Ο δήμαρχος αποφασίζει και εκείνος να αναζητήσει το κλειδί. Το αγοράκι του σπεύδει να τον βοηθήσει. Πατέρας και γιος μπαίνουν μαζί στην καρδιά του μυστηρίου, ψάχνοντας το πολύτιμο κλειδί σε κάθε γωνιά της πόλης. Μέσα από αυτή την αναζήτηση, τελικά ανακαλύπτουν πως ο χρόνος που μετράει πραγματικά είναι αυτός που περνούν οι δυο τους παρέα.
Το κλειδί του Μάζαρη δεν είναι μόνο ένα χειροπιαστό αντικείμενο, αλλά κάτι που συμβολίζει την προσοχή και την αγάπη που μοιράζονται οι άνθρωποι μεταξύ τους –το μαζί. Την ώρα του μαζί, ο χρόνος δεν είναι απαραίτητο να κυλάει συμβατικά.
Το παραμύθι απευθύνεται με διαφορετικό τρόπο στους γονείς και με διαφορετικό στα παιδιά, μέχρι που τους ενώνει σε μια όμορφη κοινή χριστουγεννιάτικη εμπειρία, με την αγάπη και την οικογένεια στο επίκεντρό της. Το κείμενο υπάρχει πια και σε ηχητική εκδοχή με αφήγηση του ίδιου του συγγραφέα, γεγονός που διευκολύνει την κοινή ακρόαση σε οικογένειες και τάξεις.
Επίσης, οι ενδεικτικές δραστηριότητες που προτείνει ο Μάζαρης ως συμπληρωματικές της ανάγνωσης είναι, νομίζω, ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε τα φετινά Χριστούγεννα, ανεξαρτήτως ηλικίας παιδιών και μορφής οικογένειας. Τις παίρνουμε και τις προσαρμόζουμε με ειλικρίνεια στα μέτρα και στις ανάγκες μας, σταματώντας για λίγο τον χρόνο που έχουμε συνηθίσει να αφήνουμε να κυλάει αδυσώπητα.
Τέλος, κάτι άλλο σημαντικό: Στο βιβλίο θα βρείτε δωρεάν την προσαρμογή του σε θεατρικό έργο, σε μορφή έτοιμου δραματοποιημένου κειμένου που διατίθεται μέσω κωδικού QR στην έκδοση, ακριβώς για να αξιοποιηθεί σε σχολικές παραστάσεις. Είναι μια χιουμοριστική αφήγηση, αρκετά διαφορετική από τη λογοτεχνική, με ρόλους πολλούς για όλους τους μαθητές μιας τάξης.
Έτσι, πολλά παιδιά πρωτοσχολικής ηλικίας σε Ελλάδα και Κύπρο θα το ανεβάσουν φέτος στη χριστουγεννιάτικη γιορτή, έπειτα από πρωτοβουλία των δασκάλων τους, όπως ακριβώς συνέβη και πέρυσι. Αυτή η κοινή διασχολική και πανελλαδική εμπειρία που θα βιώσουν και οι μαθητές, οι εκπαιδευτικοί και οι φροντιστές που θα παρακολουθήσουν τη γιορτή έχει συμβολική σημασία.
Όπως προαναφέρθηκε, η ιστορία έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε πολλές σχολικές γιορτές και έχει δώσει αφορμή για διασκευές και σε επαγγελματικές σκηνές, κάτι που δείχνει πόσο ισχυρά λειτουργεί και σε άλλη μορφή.
Το κλειδί των Χριστουγέννων, του Μάριου Μάζαρη, σε εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο και απευθύνεται σε παιδιά από 5 ετών και σε όλη την οικογένεια. Το βιβλίο έχει σημειώσει εντυπωσιακή πορεία, καθώς μέχρι στιγμής έχει πουλήσει περισσότερα από 25.000 αντίτυπα, ενώ συνεχίζει να συγκινεί μικρούς και μεγάλους.
Ας κλείσουμε με το μήνυμα που απευθύνει ο συγγραφέας σε κάθε παιδί που κρατάει το βιβλίο στα χέρια του.
«Πώς παγώνει κάποιος τον χρόνο;
Σίγουρα όχι εύκολα. Χρειάζεται να εξασκηθείς στο πιάσιμο χεριών. Να, δοκίμασε τώρα.
Πιάσε τα χέρια κάποιου που αγαπάς.
Μην ανησυχείς, μπορώ να περιμένω μέχρι να το κάνεις. Τα έπιασες; Τώρα εξασκήσου στο να κοιτάξεις στα μάτια αυτόν ή αυτήν που έχεις απέναντί σου. Είναι αστείο;
Χαμογελάτε ή όχι ακόμη; Αν δε χαμογελάτε, σημαίνει ότι είχατε καιρό να παγώσετε τον χρόνο και έχει ξεχάσει το σώμα πώς γίνεται.
Περιμένετε, κοιταχτείτε ακόμη, έρχεται το χαμόγελο».
Διαβάστε ΕΔΩ ολόκληρο το γράμμα του Μάριου Μάζαρη προς τα παιδιά.
