Πολλά παιδιά αναμένουν την τελευταία ημέρα του σχολείου με χαρά. Μετρούν αντίστροφα, ονειρεύονται διακοπές, παιχνίδια, ξενύχτια, λιγότερες υποχρεώσεις. Για άλλα παιδιά, όμως, το τέλος της σχολικής χρονιάς δεν είναι τόσο απλό. Μπορεί να φέρει στενοχώρια, αναστάτωση ή αίσθημα απώλειας.
Η εικόνα είναι αναγνωρίσιμη σε αρκετές οικογένειες. Το παιδί αποχαιρετά τη δασκάλα, τον δάσκαλο, τους συμμαθητές, την τάξη του, όπου πέρναγε ώρες καθημερινά. Τις πρώτες ημέρες είναι πεσμένο, του λείπει η ρουτίνα, δυσκολεύεται να περάσει από τον σταθερό ρυθμό του σχολείου στην ανοιχτή, λιγότερο οργανωμένη καλοκαιρινή περίοδο. Κάποια στιγμή, συνήθως, βρίσκει τον ρυθμό του και μπαίνει στο καλοκαίρι. Ωστόσο, οι πρώτες μέρες μπορεί να είναι δύσκολες.
Το τέλος της σχολικής χρονιάς προκαλεί στενοχώρια
Σύμφωνα με την Amanda Gummer, PhD, ειδική στην ανάπτυξη του παιδιού και ιδρύτρια του Good Play Guide, η στενοχώρια στο τέλος της σχολικής χρονιάς είναι αρκετά συνηθισμένη και μπορεί να συνδέεται με διαφορετικούς παράγοντες. Κάποια παιδιά δένονται έντονα με τους εκπαιδευτικούς και τους συνομηλίκους τους. Άλλα είναι πιο ευαίσθητα στις αλλαγές. Για κάποια παιδιά, κάθε μετάβαση, ακόμη και μια ευχάριστη, όπως οι καλοκαιρινές διακοπές, μπορεί να προκαλεί άγχος.
Ρόλο παίζει και η προσωπικότητα του παιδιού. Υπάρχουν παιδιά που δημιουργούν εύκολα ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς και δυσκολεύονται όταν αλλάζει το κοινωνικό τους περιβάλλον. Ρόλο παίζουν επίσης οι προηγούμενες εμπειρίες. Ένα παιδί που έχει ζήσει αστάθεια, απώλεια ή μεγάλες αλλαγές μπορεί να έχει μεγαλύτερη ανάγκη από προβλεψιμότητα και ασφάλεια.
Σημαντικός παράγοντας είναι και οι κοινωνικές δεξιότητες. Ένα παιδί που δυσκολεύεται να κάνει νέους φίλους μπορεί να στηρίζεται πολύ στις ήδη υπάρχουσες σχέσεις του με δασκάλους και συμμαθητές. Όταν η χρονιά τελειώνει, δεν αποχαιρετά απλώς ένα πρόγραμμα. Αποχαιρετά ένα περιβάλλον στο οποίο είχε βρει τη θέση του.
Το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να βοηθήσει ή να επιβαρύνει αυτή τη μετάβαση. Ένα σπίτι όπου το παιδί μπορεί να μιλήσει, να ακουστεί και να εκφράσει αυτό που νιώθει λειτουργεί προστατευτικά. Αντίθετα, ένα στρεσογόνο ή απρόβλεπτο περιβάλλον μπορεί να κάνει το παιδί να προσκολλάται ακόμη περισσότερο στη σταθερότητα του σχολείου.
Η Pamela Mastrota, εκτελεστική διευθύντρια του The Toy Foundation, επισημαίνει ότι για ορισμένα παιδιά το σχολείο είναι ένα ασφαλές και σταθερό πλαίσιο. Όταν αυτό χάνεται, έστω προσωρινά, μπορεί να εμφανιστούν άγχος, ένταση και λύπη.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Το πρώτο βήμα είναι να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε γιατί το παιδί νιώθει έτσι. Όχι για να το διορθώσουμε αμέσως ή να το πείσουμε ότι «δεν υπάρχει λόγος» να λυπάται, αλλά για να δει ότι αυτό που νιώθει χωράει στη συζήτηση.
Η Amanda Gummer προτείνει στους γονείς να αναγνωρίζουν το συναίσθημα του παιδιού και να του εξηγούν ότι είναι φυσιολογικό να νιώθει λύπη ή άγχος όταν τελειώνει η σχολική χρονιά. Ένα παιδί που ακούει «καταλαβαίνω ότι σου λείπει η τάξη σου» ή «είναι λογικό να στενοχωριέσαι που αποχαιρετάς τη δασκάλα σου» αισθάνεται λιγότερη μοναξιά μέσα στη δυσκολία του.
Βοηθά, επίσης, να του δοθούν διέξοδοι έκφρασης. Μπορεί να μιλήσει, να ζωγραφίσει, να γράψει κάτι, να παίξει μια σκηνή αποχαιρετισμού με τα παιχνίδια του. Τα παιδιά δεν επεξεργάζονται τα πάντα μέσα από τη συζήτηση. Συχνά χρειάζονται παιχνίδι, εικόνες, κίνησεις και επανάληψη.
Το παιχνίδι, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου το παιδί νιώθει ασφάλεια, μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος επεξεργασίας των συναισθημάτων. Μέσα από το παιχνίδι το παιδί επικοινωνεί, ξαναβάζει τα πράγματα σε σειρά και βρίσκει τρόπους μετάβασης από τη μία κατάσταση στην άλλη.
Υπάρχουν και μερικά απλά πρακτικά βήματα που μπορούν να βοηθήσουν:
- Να διατηρηθούν κάποιες βασικές ρουτίνες, ώστε το παιδί να μην αισθανθεί ότι όλα αλλάζουν απότομα.
- Να κρατηθεί, όσο γίνεται, μια επαφή με αγαπημένους συμμαθητές ή φίλους.
- Να μιλήσουμε θετικά για την επόμενη σχολική χρονιά, χωρίς όμως να ακυρώνουμε τη στενοχώρια για τη χρονιά που τελείωσε.
- Να βοηθήσουμε το παιδί να χαρεί το καλοκαίρι, χωρίς να απαιτούμε να είναι χαρούμενο από την πρώτη μέρα.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Η λύπη στο τέλος της σχολικής χρονιάς μπορεί να είναι φυσιολογική. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου οι γονείς χρειάζεται να παρατηρήσουν πιο προσεκτικά το παιδί.
Αν η λύπη επιμένει για μεγάλο διάστημα, αν το παιδί αποσύρεται, αν χάνει το ενδιαφέρον του για δραστηριότητες και φίλους, αν κλαίει συχνά ή αν αλλάζουν αισθητά ο ύπνος και η όρεξή του, τότε ίσως χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη.
Προσοχή χρειάζεται και όταν εμφανίζονται σωματικά συμπτώματα χωρίς σαφή ιατρική αιτία, όπως πονοκέφαλοι ή πόνοι στην κοιλιά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, καλό είναι οι γονείς να συμβουλευτούν παιδίατρο ή ειδικό ψυχικής υγείας.
Το τέλος της σχολικής χρονιάς δεν βιώνεται από όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο. Για κάποια είναι ελευθερία. Για άλλα είναι αποχωρισμός. Και για ορισμένα είναι και τα δύο μαζί. Το σημαντικό είναι να μη βιαστούμε να σβήσουμε τη λύπη τους, μόνο και μόνο επειδή «έρχεται καλοκαίρι». Μερικές φορές, πριν χαρεί ένα παιδί την αλλαγή, χρειάζεται πρώτα να αποχαιρετήσει αυτό που αφήνει πίσω του.
Το κείμενο βασίζεται σε άρθρο της Melissa Willets στο Parents, με τη συμβολή της Amanda Gummer, PhD, ειδικής στην ανάπτυξη του παιδιού, και της Pamela Mastrota, εκτελεστικής διευθύντριας του The Toy Foundation. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στις 29 Μαΐου 2026
