Η υπέρταση στην εγκυμοσύνη είναι συχνή επιπλοκή. Αν παρουσιάσει υψηλή πίεση, η έγκυος χρειάζεται στενότερη και πιο εξειδικευμένη παρακολούθηση, γιατί αυξάνονται οι πιθανότητες να εμφανίσει προεκλαμψία.
Η προεκλαμψία είναι μια σοβαρή διαταραχή της κύησης, που εμφανίζεται συνήθως μετά τις 20 εβδομάδες. Γίνεται αντιληπτή από την υψηλή πίεση, αλλά επηρεάζει τη λειτουργία του πλακούντα και άλλων οργάνων της μητέρας, καθώς και την ενδομήτρια ανάπτυξη.
Επομένως, η ακριβής μέτρηση της πίεσης σε κάθε προγεννητική επίσκεψη ή και συχνότερα δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά βοηθάει τον/τη γιατρό να διακρίνει εγκαίρως αν η κύηση εξελίσσεται ομαλά ή υπάρχει η υποψία κάποιας διαταραχής που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Συνήθως μιλάμε για υπέρταση όταν η αρτηριακή πίεση είναι ίση ή μεγαλύτερη από 140/90 mmHg, εφόσον η μέτρηση έχει γίνει σωστά και επιβεβαιωθεί. Τιμές γύρω στο 160/110 mmHg ή υψηλότερες χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Ποιες μορφές μπορεί να πάρει η υπέρταση στην εγκυμοσύνη
Η υπέρταση στην εγκυμοσύνη δεν εμφανίζεται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να προϋπάρχει της κύησης, να εμφανιστεί στη διάρκειά της ή να συνδεθεί με προεκλαμψία.
- Χρόνια υπέρταση ονομάζεται η υπέρταση που υπάρχει πριν από την εγκυμοσύνη ή διαγιγνώσκεται πριν από τις 20 εβδομάδες κύησης.
- Υπέρταση κύησης ονομάζεται η αύξηση της πίεσης μετά τις 20 εβδομάδες, χωρίς άλλα ευρήματα που να δείχνουν προεκλαμψία.
- Προεκλαμψία ονομάζεται η υπέρταση που εμφανίζεται συνήθως μετά τη μέση της εγκυμοσύνης και συνοδεύεται από πρωτεΐνη στα ούρα ή/και άλλες ενδείξεις ότι επηρεάζονται όργανα της μητέρας, όπως οι νεφροί, το ήπαρ, τα αιμοπετάλια, οι πνεύμονες, ο εγκέφαλος ή η όραση. Πρόκειται για μια συνολικότερη διαταραχή της κύησης, που μπορεί να επηρεάσει πολλά συστήματα του οργανισμού.
- Μπορεί, επίσης, μια γυναίκα με χρόνια υπέρταση να εμφανίσει στη διάρκεια της κύησης προεκλαμψία. Σε αυτή την περίπτωση, η παρακολούθηση χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.
Γιατί εμφανίζεται;
Η υπέρταση στην εγκυμοσύνη είναι συνήθως πολυπαραγοντική. Στη χρόνια υπέρταση μπορεί να παίζουν ρόλο η κληρονομικότητα, το αυξημένο σωματικό βάρος, η ηλικία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η νεφρική νόσος ή άλλο προϋπάρχον πρόβλημα υγείας. Στην προεκλαμψία, κεντρικό ρόλο έχει ο πλακούντας. Όταν η λειτουργία του δεν εξελίσσεται ομαλά, μπορεί να επηρεαστούν τα αγγεία της μητέρας και η αιμάτωση του εμβρύου. Η αυξημένη πίεση είναι το πρώτο καμπανάκι για επιπλέον προσοχή!
Ποιες γυναίκες έχουν αυξημένο κίνδυνο;
Μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν υπέρταση ή προεκλαμψία έχουν οι γυναίκες που είχαν παρόμοιο πρόβλημα σε προηγούμενη εγκυμοσύνη, όσες έχουν χρόνια υπέρταση, νεφρική νόσο, σακχαρώδη διαβήτη, αυτοάνοσο νόσημα ή κυοφορούν δίδυμα ή περισσότερα έμβρυα.
Αυξημένη προσοχή χρειάζεται επίσης στην πρώτη εγκυμοσύνη, στις εγκυμονούσες άνω των 40 ετών, όταν η μέλλουσα μητέρα είναι παχύσαρκη ή έχει οικογενειακό ιστορικό προεκλαμψίας, αλλά και όταν έχει περάσει μεγάλο διάστημα από την προηγούμενη κύηση.
Η ύπαρξη παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι η γυναίκα θα εμφανίσει οπωσδήποτε πρόβλημα, αλλά η παρακολούθηση οφείλει να προσαρμόζεται σε αυτούς.
Κίνδυνοι για τη μητέρα
Η υπέρταση μπορεί να παραμείνει ήπια και να ελεγχθεί καλά. Μπορεί όμως να επιδεινωθεί, ιδίως όταν συνδέεται με προεκλαμψία. Οι σοβαρές επιπλοκές περιλαμβάνουν σπασμούς, εγκεφαλικό επεισόδιο, πνευμονικό οίδημα, αποκόλληση πλακούντα, βλάβη στα νεφρά ή στο ήπαρ και διαταραχές στα αιμοπετάλια. Για τον λόγο αυτόν, η επίμονη αύξηση της πίεσης στην εγκυμοσύνη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή ενόχληση ή ως συνηθισμένη συνέπεια της κύησης.
Ο κίνδυνος δεν εξαφανίζεται με τον τοκετό. Οι γυναίκες που εμφάνισαν υπέρταση ή προεκλαμψία στην εγκυμοσύνη χρειάζεται να παρακολουθούν την πίεση και μετά τη λοχεία, γιατί αργότερα στη ζωή τους έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρδιαγγειακά προβλήματα.
Κίνδυνοι για το έμβρυο
Όταν η υπέρταση επηρεάζει τη λειτουργία του πλακούντα, το έμβρυο μπορεί να μην τροφοδοτείται επαρκώς με αίμα, οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της ανάπτυξης μέσα στη μήτρα, χαμηλό βάρος γέννησης ή πρόωρο τοκετό.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία του νεογνού μετά τη γέννηση. Γι’ αυτό, όταν υπάρχει υπέρταση, παρακολουθείται και η ανάπτυξη του εμβρύου, συνήθως με υπερηχογράφημα και, όπου χρειάζεται, με Doppler.
Πρόληψη
Δεν μπορούν να προληφθούν όλες οι περιπτώσεις υπέρτασης ή προεκλαμψίας. Μπορεί, όμως, να μειωθεί ο κίνδυνος σε ορισμένες γυναίκες και κυρίως να γίνει έγκαιρη διάγνωση. Η πρόληψη αρχίζει από το ιστορικό, ενώ η τακτική μέτρηση της πίεσης σε όλη τη διάρκεια της κύησης παραμένει απαραίτητη.
Σε γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να δοθεί χαμηλή δόση ασπιρίνης μετά το πρώτο τρίμηνο, πάντοτε με ιατρική οδηγία. Σε γυναίκες με χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου μπορεί να συστηθεί συμπλήρωμα ασβεστίου. Κανένα φάρμακο ή συμπλήρωμα δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς συνεννόηση με τον/τη μαιευτήρα.
Η σωστή διατροφή, η ήπια σωματική δραστηριότητα όταν επιτρέπεται, η αποφυγή καπνίσματος και η παρακολούθηση του σωματικού βάρους βοηθούν τη γενική υγεία της εγκύου. Δεν αντικαθιστούν, όμως, την ιατρική παρακολούθηση.
Φροντίδα και παρακολούθηση
Η φροντίδα εξαρτάται από τις τιμές της πίεσης, την εβδομάδα κύησης, το ιστορικό της γυναίκας, τις εξετάσεις αίματος και ούρων και την κατάσταση του εμβρύου.
Συνήθως χρειάζονται συχνότερες μετρήσεις πίεσης, έλεγχος για πρωτεΐνη στα ούρα, εξετάσεις νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας, έλεγχος αιμοπεταλίων και υπερηχογραφική παρακολούθηση της ανάπτυξης του εμβρύου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η παρακολούθηση γίνεται εξωτερικά. Σε άλλες .χρειάζεται εισαγωγή στο νοσοκομείο, ιδίως όταν η πίεση είναι πολύ υψηλή, όταν υπάρχουν συμπτώματα δυσφορίας ή όταν οι εξετάσεις δείχνουν επιδείνωση.
Αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση αποφασίζεται από τον/τη γιατρό. Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζεται αντιυπερτασική αγωγή με φάρμακα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην εγκυμοσύνη. Η επιλογή εξαρτάται από το ιστορικό της γυναίκας, την εβδομάδα κύησης, τις τιμές της πίεσης και την ανοχή στο φάρμακο.
Σε σοβαρή προεκλαμψία ή σε κίνδυνο σπασμών μπορεί να χρειαστεί ειδική αγωγή στο νοσοκομείο. Απαιτείται επίσπευση του τοκετού, όταν η συνέχιση της κύησης κρίνεται επικίνδυνη για τη μητέρα ή το έμβρυο, και ο πλακούντας πρέπει να αφαιρεθεί.
Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση επικοινωνία με γιατρό
Η έγκυος πρέπει να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσει έντονο πονοκέφαλο, θολή όραση, λάμψεις ή άλλα οπτικά ενοχλήματα, πόνο ψηλά στην κοιλιά ή κάτω από τα δεξιά πλευρά, ξαφνικό πρήξιμο στο πρόσωπο ή στα χέρια, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, επίμονους εμετούς, μεγάλη μείωση των κινήσεων του εμβρύου ή πολύ υψηλή μέτρηση πίεσης. Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει να αποδίδονται βιαστικά στην κόπωση ή στις συνηθισμένες δυσκολίες της εγκυμοσύνης.
Τι χρειάζεται να θυμάται η έγκυος
Η υπέρταση στην εγκυμοσύνη χρειάζεται παρακολούθηση, όχι φόβο. Η έγκαιρη διάγνωση, οι σωστές μετρήσεις, οι τακτικές εξετάσεις και η θεραπεία, όταν χρειάζεται, μειώνουν σημαντικά τους κινδύνους.
Η έγκυος δεν πρέπει να αρχίζει, να διακόπτει ή να αλλάζει φάρμακα μόνη της. Κάθε αυξημένη τιμή πίεσης πρέπει να αξιολογείται από τον γιατρό, ιδίως όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα. Με σωστή φροντίδα, οι περισσότερες γυναίκες με υπέρταση στην εγκυμοσύνη μπορούν να φτάσουν σε έναν ασφαλή τοκετό.
