Φανταστείτε πως περπατάτε αμέριμνοι, όταν ξαφνικά βλέπετε κάποιον από απέναντι να έρχεται τρέχοντας. Κουνάει μανιωδώς τα χέρια του, ουρλιάζει, στρέφεται μια από δω, μια από κει και κοιτάζει πίσω του. Είναι αναμαλλιασμένος. Φαίνεται άγριος, ανήμερο θεριό. Είναι τρομακτικός. Οι άνθρωποι παραμερίζουν στο διάβα του. Τον αποφεύγουν, περνούν στην άλλη πλευρά του δρόμου βλέποντάς τον να πλησιάζει. Αισθάνεστε την παρόρμηση να κάνετε το ίδιο, επειδή ο τύπος σάς δημιουργεί ένα αίσθημα αμηχανίας. Σκέφτεστε πως είναι τρελός, πως εσείς δεν είστε σαν κι αυτόν.
Πάνω που πάτε να φύγετε, βλέπετε κάτι. Ένα λιοντάρι εμφανίζεται στη γωνία. Ένα μεγάλο λιοντάρι που βρυχάται. Και κυνηγάει τον άντρα. Ξαφνικά, τον βλέπετε με άλλο μάτι. Καταλαβαίνετε πως βρίσκεται σε κίνδυνο. Θέλετε να τον βοηθήσετε. Όχι μόνο εσείς. Κι άλλοι βλέπουν τον κίνδυνο. Κι εκείνοι θέλουν να βοηθήσουν. Πλέον κανείς δεν πιστεύει πως ο άνθρωπος αυτός είναι τρελός. Δεν τον φοβούνται πια. Εκείνος δεν έχει αλλάξει συμπεριφορά. Συνεχίζει να τρέχει πανικόβλητος, έντρομος. Αυτό που άλλαξε είναι όλα τα υπόλοιπα. Η συμπεριφορά του είναι ακριβώς η ίδια με πριν. Το σώμα του κάνει ό,τι έκανε και προηγουμένως. Με κάποιον τρόπο, ωστόσο, μετατράπηκε από τρελός σε λογικό, και από κει που όλοι τον απέφευγαν, τώρα θέλουν να τον βοηθήσουν.
Κι αν είστε το ίδιο; Κι αν όλα όσα πιστεύετε πως πάνε λάθος μ’ εσάς είναι, στην πραγματικότητα, φυσιολογικά μέσα σε ένα διαφορετικό πλαίσιο; Κι αν δεν είστε τρελοί, δύσκολοι ή άρρωστοι, απλώς δεν μπορείτε να δείτε το λιοντάρι; Η συμπεριφορά του ανθρώπου αυτού είναι φυσιολογική. Το σώμα του λειτουργεί στην εντέλεια. Η αντίδραση και οι αποφάσεις του είναι λογικές. Αν, όμως, δεν μπορείτε να δείτε το λιοντάρι, τότε εκείνος μετατρέπεται σε πρόβλημα που χρειάζεται λύση. Κανείς δεν είναι τρελός. Οι άνθρωποι θέλουν να βοηθήσουν. Απλώς δεν μπορούν να δουν το λιοντάρι.
Όλοι γνωρίζουμε ότι κουβαλάμε διάφορα πράγματα από προηγούμενα βιώματά μας. Θα θέλαμε πολύ να αφήσουμε αυτές τις αποσκευές πίσω μας, αλλά με κάποιον τρόπο φαίνεται πως είμαστε προσκολλημένοι σε αυτές. Μετακομίζουμε σε άλλες πόλεις, ή και χώρες, ελπίζοντας να κάνουμε μια νέα αρχή, αλλά πάντα κουβαλάμε μαζί τις αποσκευές μας. Είναι κομμάτι μας. Είναι συνυφασμένες με το νευρικό μας σύστημα και θα βρίσκονται παντού όπου είμαστε κι εμείς. Είναι η ιστορία μας, που συμβαίνει τώρα. Οι αποσκευές, από μόνες τους, μάλλον δεν είναι τόσο μεγάλο πρόβλημα για τη συμπεριφορά μας καθαυτή. Τις κουβαλάμε, υπάρχουν μέσα μας, μας βαραίνουν αρκετά και ίσως μας προκαλούν προβλήματα υγείας, αλλά, γενικά μιλώντας, βρίσκονται σε μια κατάσταση αδράνειας. Μέχρι να αναταραχθούν.
Διάφορα συμβαίνουν στη ζωή. Γεγονότα, γνωριμίες. Το νευρικό μας σύστημα προσλαμβάνει κάθε λογής επιρροές και πληροφορίες. Μας επηρεάζουν και αντιδρούμε σε αυτές. Μερικές φορές αντιδρούμε υπερβολικά. Ωστόσο, μέχρι να συμβεί κάτι που θα πυροδοτήσει την αντίδρασή μας, ίσως και να μη φαινόμαστε διαφορετικοί σε κάποιον που δεν έχει αποσκευές, όσο βαριές και να είναι αυτές που κουβαλάμε. Όλοι όσοι κουβαλούν αποσκευές ξέρουν ότι κάποιες φορές είμαστε ήρεμοι και κάποιες άλλες τρελαινόμαστε. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να έχουμε μια αντίδραση και στο να μην έχουμε. Κάτι έχει συμβεί ώστε να προκληθεί αυτή η αλλαγή. Αυτό το κάτι το αποκαλώ «αφορμή». Η ευρεία χρήση αυτού του όρου δείχνει πως έχουμε μια διαισθητική κατανόηση του νευρικού συστήματος, η οποία αποτυπώνεται στη γλώσσα μας. Καταλαβαίνουμε ότι, μέσα σε όλα τα γεγονότα και τις επιρροές της ζωής, υπάρχουν ορισμένα πράγματα που μας αγγίζουν και άλλα που μας αφήνουν ανεπηρέαστους.
Σας έχει τύχει ποτέ να σκεφτείτε: Ο τάδε μου πατάει τον κάλο; Συχνά, το λέμε αρνητικά για το άλλο άτομο, αλλά στην πραγματικότητα μιλάμε για τον εαυτό μας· ο κάλος είναι δικός μας. Φανερώνουμε τις αποσκευές μας και αναφερόμαστε στη δική μας απορρύθμιση. Απλώς δεν το γνωρίζουμε εκείνη τη στιγμή. Δεν έχει πραγματικά σημασία τι είναι η αφορμή, αλλά είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι είναι αληθινή, ανεξάρτητα από το πόσο απορρυθμισμένοι είμαστε. Μάλιστα, για να κατανοήσουμε πόσο πραγματικές είναι οι αφορμές, αρκεί να σκεφτούμε πώς θα μπορούσαν να επηρεάσουν ένα τέλεια ρυθμισμένο νευρικό σύστημα. Νομίζω ότι θα συμφωνήσουμε πως ένα πραγματικό λιοντάρι είναι κάτι που θα έπρεπε να ανησυχεί τους πάντες.
Ας πούμε ότι η αφορμή είναι κάποιος που μπαίνει μπροστά σας σε μια ουρά (σε όλους μας έχει συμβεί). Τι είδους αντιδράσεις είχατε σε ένα τέτοιο περιστατικό; Τι έχετε παρατηρήσει όταν συμβαίνει σε άλλους; Γενικά, τείνουμε να αντιδρούμε με τρεις διαφορετικούς τρόπους σε μια τέτοια αφορμή: Πρώτον, μπορεί να μην κάνουμε τίποτα. Ειδικά αν έχουμε βρετανικό φλέγμα. Δηλαδή, ίσως να μην πούμε τίποτα. Μέσα μας, όμως, βράζουμε από θυμό. Εξωτερικά, απλώς χαμογελάμε συγκαταβατικά και δεν κάνουμε τίποτα. Σε μια κλίμακα αντίδρασης, αυτό είναι μια αντίδραση 0/10. Δεύτερον, μπορεί να εξοργιστούμε και να φωνάξουμε, ή ακόμα και να σπρώξουμε αυτόν που, κατά την άποψή μας, μας υποτίμησε τόσο. Τέτοιες αντιδράσεις γίνονται viral στο διαδίκτυο. Φαίνονται φυσιολογικές στο άτομο που αντιδρά εκείνη τη στιγμή, αλλά εντελώς υπερβολικές για σχεδόν όλους τους εξωτερικούς παρατηρητές. Αυτή είναι μια αντίδραση 9/10.
Ή, τρίτον, απλώς πλησιάζουμε ευγενικά τον άλλο και του λέμε ότι υπάρχει ουρά και ότι θα το εκτιμούσαμε αν μπορούσε να περιμένει τη σειρά του. Αυτή η επιλογή δεν μας φορτώνει με ιδιαίτερο άγχος, ούτε καταλήγει στο YouTube. Το αποτέλεσμα είναι αβέβαιο, αλλά μοιάζει με λογική αντίδραση σε μια ελαφρώς ενοχλητική κατάσταση. Θα λέγαμε πως είναι μια αντίδραση 3/10 σε μια αφορμή 3/10. Αυτή η αντίδραση είναι απλώς μια αντίδραση, τίποτα παραπάνω. Σας έχω πει ότι μου αρέσει η απλότητα. Έχουμε αποσκευές εξαιτίας του απορρυθμισμένου νευρικού μας συστήματος.
Οι αφορμές είναι πραγματικές. Και οι αντιδράσεις είναι το αποτέλεσμα.
Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο Το αόρατο λιοντάρι του Benjamin Fry, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση του Βαγγέλη Γιαννίση.
Υπάρχουν πολλές συμπεριφορές, δικές μας ή των άλλων γύρω μας, που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε καθώς δεν γνωρίζουμε τα βαθύτερα αίτια που κρύβονται από πίσω συσσωρευμένα στην πάροδο των χρόνων. Μια επιπόλαιη κρίση είναι η πιο εύκολη. Οφείλουμε να ευαισθητοποιηθούμε όλοι γύρω από τις ψυχικές ασθένειες. Αν δείτε οποιαδήποτε σημάδια σε εσάς ή τους γύρω σας μην τα αγνοήσετε. Οποιαδήποτε κοινωνική, συναισθηματική, οικονομική αλλαγή μπορεί να μας επηρεάσει σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής μας.
☎️ Χρήσιμα τηλέφωνα:
10306: Λειτουργεί δωρεάν και ανώνυμα όλο το 24ωρο για όλους και για οποιαδήποτε θέμα ψυχικής υγείας
1034: τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για την Κατάθλιψη
210-9319054: Τηλεφωνική Γραμμή Υποστήριξης της Ψυχικής Υγείας της Εγκύου και της Νέας Μητέρας
116111: «Το Χαμόγελο του Παιδιού», λειτουργεί την Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών, η οποία παρέχει δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες.
Ο Benjamin Fry, είναι ιδρυτής του κέντρου θεραπείας τραυμάτων Khiron Clinics, και του Televagal, μιας καινοτόμου τεχνολογικής πλατφόρμας ψυχικής υγείας. Διαπιστευμένος ψυχοθεραπευτής, θεραπευτής ζευγαριών, ομιλητής, συγγραφέας και επιχειρηματίας, έχει γράψει τέσσερα βιβλία.
Λίγα λόγια για το βιβλίο Το αόρατο λιοντάρι: Ένας άντρας τρέχει στον δρόμο πανικόβλητος. Σκοντάφτει στους περαστικούς, φωνάζει, κάνει σπασμωδικές κινήσεις. Οι γύρω του τον κοιτάζουν με απορία, τον αποφεύγουν, τον κρίνουν. Μέχρι που διακρίνουν πίσω του ένα λιοντάρι. Πόσες φορές δεν κάνουμε το ίδιο; Βιαζόμαστε να χαρακτηρίσουμε τις αντιδράσεις των άλλων, ακόμη και τις δικές μας, ως υπερβολικές, ακατανόητες, ανεξήγητες.
Κι όμως, συχνά πίσω τους κρύβεται ένα αόρατο λιοντάρι: το τραύμα. Το τραύμα λειτουργεί σαν θηρίο που μας καταδιώκει χωρίς να φαίνεται. Κατευθύνει τις πράξεις μας, διαμορφώνει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, που νιώθουμε, που αντιδρούμε. Ο συγγραφέας, έχοντας ο ίδιος περάσει από την εμπειρία του τραύματος, μας βοηθάει να το αναγνωρίσουμε. Μας δείχνει πώς το σώμα μας μιλάει μέσα από συμπτώματα, σιωπές και εκρήξεις.
Η θεραπεία είναι εφικτή. Το λιοντάρι μπορεί να εξουδετερωθεί. Μέσα από μια στοχευμένη φροντίδα του νευρικού μας συστήματος, με αλλαγή οπτικής, με νέες συνδέσεις και απελευθέρωση της παγωμένης ενέργειας, το τραύμα χάνει τη δύναμή του. Με ένα πρακτικό πλάνο 28 ημερών και απλές καθημερινές αλλαγές, μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο του φόβου. Να πάψουμε να τρέχουμε. Να γυρίσουμε και να δούμε πως το λιοντάρι δεν είναι πια εκεί.
Το νευρικό μας σύστημα παίζει μεγάλο ρόλο τόσο στη δημιουργία του τραύματος όσο και στη θεραπεία του. Ένα ατύχημα, μια κακοποίηση, ένα οποιοδήποτε σοβαρό, δυσάρεστο γεγονός δεν προκαλεί τις ίδιες αντιδράσεις σε όλους. Βάσει ερευνών, το ένα τρίτο των «θυμάτων» θα αποκατασταθεί ψυχολογικά σύντομα, το ένα τρίτο θα καθυστερήσει περισσότερο και το ένα τρίτο θα καθηλωθεί στο γεγονός, θα είναι μόνιμα σε καθεστώς τραύματος. Η λειτουργία του νευρικού συστήματος επηρεάζεται από τις προηγούμενες εμπειρίες μας, αλλά, αν κατανοήσουμε τις αδυναμίες του, θα μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τα αναπόφευκτα δυσάρεστα που θα βρεθούν στον δρόμο μας.
