Highlights
- Είκοσι βιβλία για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση και τις συνέπειες του πολέμου στη ζωή των παιδιών.
- Ελληνικά και μεταφρασμένα έργα που μας μεταφέρουν από την Αθήνα του 1940 στην κατεχόμενη Ευρώπη.
- Μυθιστορήματα, πραγματικές μαρτυρίες, ημερολόγια, graphic novels και εικονογραφημένα βιβλία γνώσεων.
- Ιστορίες για το Ολοκαύτωμα, τους διωγμούς των Εβραίων, τους βομβαρδισμούς, την πείνα και την προσφυγιά.
- Οι τίτλοι παρουσιάζονται με ηλικιακή σειρά, για παιδιά Δημοτικού από 8 έως 11 ετών.
Κάθε χρόνο, με αφορμή την 28η Οκτωβρίου, οι μαθητές και μαθήτριες κάθε ηλικίας, μέσα από παιδικά βιβλία, μα και στο σχολείο, μαθαίνουν για το «Όχι», τον πόλεμο του 1940, τη γερμανική Κατοχή και την Αντίσταση. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, όμως, κράτησε έξι χρόνια, απλώθηκε σε πολλές χώρες και κατέστρεψε τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Για τα παιδιά που μεγάλωναν τότε, ο πόλεμος σήμαινε συχνά ότι έπρεπε να αφήσουν το σπίτι τους, να αποχωριστούν την οικογένειά τους, να κρυφτούν για να γλιτώσουν ή να μεγαλώσουν μέσα στην πείνα, στην ορφάνια και στον φόβο.
Πολλά παιδικά βιβλία για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μάς μεταφέρουν σε εκείνα τα χρόνια, άλλοτε μέσα από πραγματικές μαρτυρίες και άλλοτε μέσα από επινοημένες ιστορίες που βασίζονται σε ιστορικά γεγονότα. Μας γνωρίζουν την καθημερινή ζωή στην Κατοχή, την Αντίσταση, τους διωγμούς των Εβραίων, το Ολοκαύτωμα, τους βομβαρδισμούς και την προσφυγιά. Άλλα πάλι αφηγούνται την ιστορία του πολέμου με χρονολογίες, εικόνες και ντοκουμέντα, βοηθώντας τα παιδιά να καταλάβουν πότε και πού συνέβησαν τα γεγονότα για τα οποία διαβάζουν.
Επιλέξαμε βιβλία που μιλούν για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σε παιδιά δημοτικού, από 7 έως 11 ετών, ελληνικά και μεταφρασμένα, και τα παρουσιάζουμε με ηλικιακή ταξινόμηση. Ανάμεσά τους βρίσκονται μυθιστορήματα, εικονογραφημένες ιστορίες, κόμικς, ημερολόγια και βιβλία γνώσεων.
Ορισμένα πραγματεύονται σκληρά γεγονότα και είναι προτιμότερο να διαβαστούν, τουλάχιστον για πρώτη φορά με τη συντροφιά ενός ενήλικα, εκτός αν το παιδί είναι εξοικειωμένο με την ιστορική πραγματικότητα. Σε κάθε περίπτωση, η 28η Οκτωβρίου προσφέρει μια καλή αφορμή για να γνωρίσουν τα παιδιά την ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και να συζητήσουμε μαζί τους όσα ακόμη δυσκολευόμαστε να εξηγήσουμε.
Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου
Κείμενο: Άλκη Ζέη | Εκδόσεις Μεταίχμιο | 8+
Στις 27 Οκτωβρίου 1940 ο εννιάχρονος Πέτρος θρηνεί το αγαπημένο του τριζόνι. Την επόμενη μέρα, η μητέρα του τον ξυπνά με την είδηση ότι άρχισε ο πόλεμος. Μέχρι τότε, ο Πέτρος γνώριζε τις μάχες μόνο από τα βιβλία και τον κινηματογράφο. Τώρα ζει στην Αθήνα της Κατοχής, μαζί με τους γονείς του, τον παππού του και τη μεγαλύτερη αδελφή του, την Αντιγόνη. Η πείνα, τα συσσίτια, οι διώξεις και η παρουσία των κατακτητών αλλάζουν την καθημερινότητά τους. Καθώς μεγαλώνει, ο Πέτρος αρχίζει να συμμετέχει στην Αντίσταση, μαζί με την αδελφή του και τους φίλους του. Το μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη παρακολουθεί τα χρόνια 1940-1944 μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που μεγαλώνει σε μια κατεχόμενη πόλη.
Ο Βραχοπόλεμος
Κείμενο: Αλεξάνδρα Μητσιάλη | Εικονογράφηση: Κατερίνα Χαδουλού | Εκδόσεις Πατάκη | 8+
Στα Τέμπη, τον Φεβρουάριο του 1944, ο Γιώργης και η Άννα περνούν τον χρόνο τους ψαρεύοντας στα νερά του Πηνειού. Δίπλα τους περνά η σιδηροδρομική γραμμή που χρησιμοποιούν οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής. Στις 23 Φεβρουαρίου τα δύο παιδιά συμμετέχουν στην προετοιμασία μιας διαφορετικής παγίδας, ενός σαμποτάζ εναντίον των κατακτητών. Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα της Εθνικής Αντίστασης και αφηγείται μια ιστορία στην οποία πρωταγωνιστούν παιδιά. Η εικονογράφηση της Κατερίνας Χαδουλού συνοδεύει την αφήγηση ενός επεισοδίου της Κατοχής που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό στους μικρούς αναγνώστες.
Έρικα
Κείμενο: Ruth Vander Zee | Εικονογράφηση: Roberto Innocenti | Μετάφραση: Μαρίζα Ντεκάστρο | Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο | 8+
Η Έρικα δεν γνωρίζει ποιοι ήταν οι γονείς της ούτε πού ακριβώς γεννήθηκε. Ξέρει μόνο ότι, όταν ήταν ακόμη μωρό, η μητέρα της την πέταξε από το παράθυρο ενός τρένου που μετέφερε Εβραίους στα στρατόπεδα εξόντωσης των ναζί. Κάποιος τη βρήκε και τη μεγάλωσε, χαρίζοντάς της τη δυνατότητα να ζήσει. Η Ruth Vander Zee αφηγείται μια πραγματική ιστορία διάσωσης από το Ολοκαύτωμα, βασισμένη στη μαρτυρία της ίδιας της Έρικας, την οποία γνώρισε χρόνια αργότερα. Ο Roberto Innocenti εικονογραφεί τον κόσμο του πολέμου με ασπρόμαυρες εικόνες και επιλεκτική χρήση του χρώματος, αφήνοντας την τελευταία εικόνα να φωτίσει τη συνέχεια της ζωής.
Ζάζα
Κείμενο: Αργυρώ Πιπίνη | Εικονογράφηση: Πέτρος Μπουλούμπασης | Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο | 8+
Η Ζάζα είναι η κούκλα της μικρής Εστρέα, ενός Εβραιόπουλου που εκτοπίζεται μαζί με την οικογένειά του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Εκεί, η κούκλα αποχωρίζεται το κορίτσι και καταλήγει ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα παιχνίδια, όσα πήραν μαζί τους τα παιδιά που οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα των ναζί. Η Ζάζα αφηγείται όσα είδε και όσα θυμάται. Μαζί της μιλούν ο Όττο, η Κολέτ, το Βουμβούμ και τα υπόλοιπα παιχνίδια, που κάποτε ανήκαν σε παιδιά με ονόματα, οικογένειες και σπίτια. Η Αργυρώ Πιπίνη προσεγγίζει το Ολοκαύτωμα μέσα από την αφήγηση μιας κούκλας, σε ένα βιβλίο που τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2022.
Ιστορίες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο
Κείμενο: Hattie Hearn | Εικονογράφηση: Margarida Esteves | Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος | Εκδόσεις Διόπτρα | 8+
Μια τραγουδίστρια της τζαζ που γίνεται κατάσκοπος της γαλλικής Αντίστασης, στρατιώτες Ναβάχο που χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους για να μεταδίδουν κωδικοποιημένα μηνύματα και μια αρκούδα που υπηρετεί στον πολωνικό στρατό είναι μερικοί από τους πρωταγωνιστές αυτού του εικονογραφημένου βιβλίου γνώσεων. Η Hattie Hearn συγκεντρώνει πραγματικές ιστορίες ανθρώπων που έζησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στους αμάχους και στα παιδιά. Ανάμεσα στις αφηγήσεις παρεμβάλλονται ενότητες για τα σημαντικότερα γεγονότα, από την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ μέχρι την απόβαση στη Νορμανδία. Έτσι, οι αναγνώστες γνωρίζουν τόσο τη γενική πορεία του πολέμου όσο και λιγότερο γνωστά περιστατικά από διαφορετικές χώρες.
Λευκό πουλί
Κείμενο και εικονογράφηση: R. J. Palacio | Μετάφραση: Μαρίζα Ντεκάστρο | Εκδόσεις Παπαδόπουλος | 9+
Ο Τζούλιαν, γνωστός στους αναγνώστες του «Θαύματος», ακούει τη γιαγιά του να του αφηγείται μια ιστορία από τα παιδικά της χρόνια. Η Σάρα ήταν ένα Εβραιόπουλο που ζούσε στη Γαλλία όταν η χώρα καταλήφθηκε από τους ναζί. Για να γλιτώσει από τη σύλληψη και την εκτόπιση, αναγκάστηκε να κρυφτεί, βασιζόμενη στη βοήθεια ανθρώπων που διακινδύνευαν τη δική τους ασφάλεια για να την προστατεύσουν. Η R. J. Palacio αφηγείται αυτή την ιστορία σε μορφή graphic novel, με έμφαση στις πράξεις των ανθρώπων που αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τους διώκτες των Εβραίων. Το βιβλίο περιλαμβάνει επίσης ιστορικές πληροφορίες για την περίοδο και επίλογο της Ruth Franklin.
Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ
Κείμενο: Άννα Φρανκ | Μετάφραση: Γιάννης Θωμόπουλος | Εικονογράφηση: Μιχάλης Κυλάκος | Εκδόσεις Μίνωας, Γαλάζια Βιβλιοθήκη | 9+
Το 1942, η δεκατριάχρονη Άννα Φρανκ κρύβεται μαζί με την οικογένειά της σε ένα μυστικό διαμέρισμα στο Άμστερνταμ, για να αποφύγουν τη σύλληψη από τους ναζί. Θα παραμείνουν εκεί για περισσότερο από δύο χρόνια, μαζί με τέσσερις ακόμη ανθρώπους. Στο ημερολόγιό της, η Άννα καταγράφει την καθημερινότητα στην κρυψώνα, τις σχέσεις με τους υπόλοιπους ενοίκους, τους καβγάδες, τους φόβους και τις ελπίδες της. Γράφει ακόμη για το σχολείο που στερείται, τα συναισθήματά της και την επιθυμία της να γίνει συγγραφέας. Το αυθεντικό ημερολόγιο, που διασώθηκε μετά τη σύλληψη της οικογένειας τον Αύγουστο του 1944, αποτελεί μία από τις γνωστότερες προσωπικές μαρτυρίες του Ολοκαυτώματος.
Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ: Graphic Diary
Κείμενο: Άννα Φρανκ | Διασκευή: Άρι Φόλμαν | Εικονογράφηση: Νταβίντ Πολόνσκυ | Μετάφραση: Μαρίζα Ντεκάστρο | Εκδόσεις Πατάκη | 9+
Η ζωή της Άννας Φρανκ στην κρυψώνα του Άμστερνταμ παρουσιάζεται σε μια εικονογραφημένη διασκευή του ημερολογίου της. Οι Άρι Φόλμαν και Νταβίντ Πολόνσκυ συνδυάζουν αποσπάσματα από το πρωτότυπο κείμενο με διαλόγους και εικόνες που αναπαριστούν όσα περιγράφει η Άννα. Οι αναγνώστες παρακολουθούν τη ζωή των οκτώ ανθρώπων που κρύβονται από τους ναζί, τις δυσκολίες της συμβίωσης, τον φόβο μήπως ανακαλυφθούν, αλλά και τις σκέψεις ενός κοριτσιού που βρίσκεται στην εφηβεία. Η διασκευή διατηρεί μεγάλο μέρος της προσωπικής φωνής της Άννας, ενώ η εικονογράφηση αποδίδει τόσο τα πραγματικά γεγονότα όσο και τις φαντασιώσεις και τα όνειρά της.
Ο καλός ψεύτης
Κείμενο: Gregory Maguire | Μετάφραση: Μαντώ Λασκαράτου | Εκδόσεις Πατάκη | 9+
Ο Μαρσέλ και τα δύο αδέλφια του μεγαλώνουν σε ένα χωριό της κατεχόμενης Γαλλίας. Οι Γερμανοί έχουν επιβάλει τους δικούς τους κανόνες, το φαγητό λιγοστεύει και οι άνθρωποι φοβούνται για τη ζωή τους. Τα τρία παιδιά αναγκάζονται να κρατούν μυστικά, την ίδια στιγμή που συναγωνίζονται μεταξύ τους ποιο θα πει το μεγαλύτερο ψέμα. Γύρω τους, κάποιοι κάτοικοι προσπαθούν να προστατεύσουν Εβραίους που καταδιώκονται, γνωρίζοντας τις συνέπειες που μπορεί να έχει η πράξη τους. Ο Maguire αφηγείται μια ιστορία για την καθημερινή ζωή στη γερμανοκρατούμενη Ευρώπη, όπου ακόμη και τα παιδιά καλούνται να αποφασίσουν τι πρέπει να πουν, τι να κρύψουν και ποιον να εμπιστευτούν.
Ο καιρός της σοκολάτας
Κείμενο: Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου | Εκδόσεις Πατάκη | 9+
Πώς ήταν να μεγαλώνεις στην Ελλάδα της Κατοχής; Να περιμένεις στην ουρά για λίγο φαγητό, να βλέπεις τους κατακτητές στους δρόμους, να παίζεις με τους φίλους σου και να προσπαθείς να συνεχίσεις τη ζωή σου μέσα στον πόλεμο; Η Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου συγκεντρώνει σύντομα διηγήματα βασισμένα σε πραγματικά περιστατικά από τα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσα από σκηνές της οικογενειακής ζωής, παιδικά παιχνίδια, στερήσεις και μικρές καθημερινές περιπέτειες, περιγράφει όσα έζησαν τα παιδιά εκείνης της γενιάς. Η σοκολάτα του τίτλου, ένα αγαθό σχεδόν απρόσιτο στην Κατοχή, συνδέεται με μια ιδιαίτερη ανάμνηση από εκείνα τα χρόνια.
1940. ΟΧΙ! Για την πατρίδα και την ελευθερία
Κείμενο: Θάνος Κονδύλης | Εικονογράφηση: Λέλα Στρούτση | Εκδόσεις Ψυχογιός | 9+
Αθήνα, Οκτώβριος 1940. Ο μικρός Κοσμάς εργάζεται σε μια ταβέρνα, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται λίγο πριν από την ιταλική εισβολή. Ο πατέρας του, συνταγματάρχης της στρατιωτικής αντικατασκοπείας, φαίνεται να εμπλέκεται σε ύποπτες δραστηριότητες. Ο Κοσμάς αρχίζει να τον παρακολουθεί και, μαζί με τους φίλους του, προσπαθεί να ανακαλύψει τι συμβαίνει. Σύντομα βρίσκεται μπροστά σε ένα δίκτυο κατασκοπείας και προδοσίας, ενώ η έρευνά του γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνη. Ο Θάνος Κονδύλης τοποθετεί μια περιπέτεια μυστηρίου στην Αθήνα των τελευταίων ημερών πριν από την 28η Οκτωβρίου, συνδυάζοντας την επινοημένη ιστορία του Κοσμά με το ιστορικό πλαίσιο της εποχής.
Τα ξύλινα σπαθιά
Κείμενο: Παντελής Καλιότσος | Εικονογράφηση εξωφύλλου: Σταύρος Κιουτσιούκης | Εκδόσεις Πατάκη | 9+
Μια παρέα παιδιών παίζει πόλεμο με ξύλινα σπαθιά και νεροπίστολα. Οι αντίπαλες ομάδες οργανώνονται, οι συγκρούσεις διαδέχονται η μία την άλλη και το παιχνίδι αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σοβαρότητα. Ο κεντρικός ήρωας αρχίζει να αμφισβητεί αυτό που κάνουν. Γιατί πρέπει να υπάρχουν νικητές και ηττημένοι; Και γιατί να θεωρείται φυσικό να διασκεδάζουν τα παιδιά παριστάνοντας ότι πολεμούν; Ο Παντελής Καλιότσος παρακολουθεί τις συγκρούσεις των μικρών ηρώων και την απόφασή τους να σταματήσουν τα πολεμικά παιχνίδια. Το μυθιστόρημα δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένη ιστορική σύγκρουση. Ο πόλεμος παρουσιάζεται μέσα από το παιχνίδι των παιδιών και την προσπάθειά τους να καταλάβουν τι σημαίνει ειρήνη.
Με το χαμόγελο στα χείλη: Χρονικό του πολέμου 1940-44
Κείμενο: Αγγελική Βαρελλά | Σχεδιασμός εξωφύλλου: Θανάσης Γεωργίου | Εκδόσεις Πατάκη | 10+
Μέσα από την ιστορία μιας ελληνικής οικογένειας, η Αγγελική Βαρελλά αφηγείται τα γεγονότα του πολέμου του 1940 και της γερμανικής Κατοχής. Στην οικογένεια αυτή, ο παππούς, που δεν μπόρεσε να πολεμήσει στο μέτωπο, καταγράφει καθημερινά όσα συμβαίνουν γύρω του, θεωρώντας τον εαυτό του «ανταποκριτή των μετόπισθεν». Οι σημειώσεις του διασώζουν τις εμπειρίες των ανθρώπων που έμειναν πίσω, ενώ η αφήγηση παρακολουθεί τόσο τις σημαντικές στιγμές του πολέμου όσο και την καθημερινή ζωή εκείνων των χρόνων. Το βιβλίο της Αγγελικής Βαρελλά πρωτοκυκλοφόρησε το 1976 και αποτελεί ένα χρονικό της περιόδου 1940-1944, γραμμένο για νεαρούς αναγνώστες.
Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου: Graphic Novel
Κείμενο: Άλκη Ζέη | Διασκευή: Αγγελική Δαρλάση | Εικονογράφηση: Δημήτρης Μαστώρος | Εκδόσεις Μεταίχμιο | 10+
Ο εννιάχρονος Πέτρος ζει στην Αθήνα όταν ξεσπά ο πόλεμος, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Τους μήνες που ακολουθούν, βλέπει την πόλη του να αλλάζει. Οι Ιταλοί και οι Γερμανοί κατακτητές, η πείνα, οι απαγορεύσεις και οι διώξεις γίνονται μέρος της καθημερινότητάς του, ενώ ο ίδιος, η αδελφή του Αντιγόνη και οι φίλοι τους συμμετέχουν σε αντιστασιακές ενέργειες. Η Αγγελική Δαρλάση διασκευάζει το μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη σε σενάριο κόμικς και ο Δημήτρης Μαστώρος αναλαμβάνει την εικονογράφηση. Στις 168 σελίδες του βιβλίου, η κατοχική Αθήνα, τα πρόσωπα και τα γεγονότα της αρχικής ιστορίας αποκτούν εικαστική μορφή, προσφέροντας έναν διαφορετικό τρόπο ανάγνωσης του κλασικού έργου.
Όταν έφυγαν τ’ αγάλματα (Graphic Novel)
Κείμενο και διασκευή: Αγγελική Δαρλάση | Εικονογράφηση: Δήμητρα Νικολαΐδη | Εκδόσεις Μεταίχμιο | 10+
Η Αγγελίνα έχει μεγαλώσει σχεδόν μέσα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Τα αγάλματα είναι οι καλύτεροί της φίλοι. Τους μιλάει, τα ακούει να τραγουδούν και τα βλέπει να ζωντανεύουν τις νύχτες. Νιώθει άλλωστε πως τους μοιάζει, αφού έχει γεννηθεί με το ένα της χέρι διαφορετικό. Ο μόνος ανθρώπινος φίλος της είναι ο Τίκος, με τον οποίο μοιράζεται τις μικρές και μεγάλες ανακαλύψεις της. Όταν ο Μουσολίνι κηρύσσει τον πόλεμο στην Ελλάδα, οι άνθρωποι του μουσείου αρχίζουν να συμπεριφέρονται παράξενα. Κάτι ετοιμάζουν, μα κανείς δεν της λέει τι.
Η ιστορία βασίζεται στην πραγματική επιχείρηση απόκρυψης των αρχαιοτήτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου το 1940. Δέκα χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του μυθιστορήματος, η Αγγελική Δαρλάση το διασκεύασε η ίδια σε graphic novel, με τη Δήμητρα Νικολαΐδη να αναλαμβάνει την εικονογράφηση. Η νέα έκδοση, που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2025, περιλαμβάνει 132 σελίδες και μεταφέρει την ιστορία της Αγγελίνας στα καρέ ενός κόμικς, διατηρώντας το παραμυθικό στοιχείο της αρχικής αφήγησης.
Η Αγγελίνα έχει ένα ολόκληρο κι ένα μισό χέρι και μια ιδιαίτερη σχέση με τα αγάλματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Όταν αρχίζει ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, η ίδια και ο φίλος της ο Τίκος βρίσκονται μπροστά σε ένα μυστήριο. Οι αρχαιολόγοι, οι φύλακες και οι εργάτες του μουσείου εργάζονται πυρετωδώς, προσπαθώντας να προλάβουν κάτι που τα παιδιά δεν γνωρίζουν. Η Αγγελίνα αποφασίζει να ανακαλύψει τι συμβαίνει και σύντομα καταλαβαίνει πως τα αγαπημένα της αγάλματα κινδυνεύουν.
Το μυθιστόρημα της Αγγελικής Δαρλάση αντλεί την έμπνευσή του από ένα πραγματικό γεγονός: τη συστηματική προσπάθεια των ανθρώπων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου να προστατεύσουν τις αρχαιότητες από τους βομβαρδισμούς και τη λεηλασία. Η ιστορία προχωρά μέσα από τα μάτια της Αγγελίνας, που βρίσκει στα αγάλματα την αποδοχή την οποία δεν συναντά πάντοτε στους ανθρώπους. Η συγγραφέας συνδυάζει τον ρεαλισμό με το παραμυθικό στοιχείο, ενώ η διάσωση των αρχαιοτήτων αναδεικνύει μια πλευρά του πολέμου που σπάνια συναντάμε στα βιβλία για παιδιά. Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 2015, προλογίζεται από την Άλκη Ζέη και συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού-Νεανικού Βιβλίου 2016.
Οι δικοί μου άνθρωποι
Κείμενο: Μαρίζα Ντεκάστρο | Εικονογράφηση: Χαρά Μαραντίδου | Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο | 10+
Στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, μια εβραϊκή οικογένεια από την Αθήνα προσπαθεί να γλιτώσει από τους διωγμούς των ναζί. Η σωτηρία της θα εξαρτηθεί από ανθρώπους που αποφασίζουν να την κρύψουν, αναλαμβάνοντας μεγάλο προσωπικό κίνδυνο. Η Μαρίζα Ντεκάστρο αφηγείται την πραγματική ιστορία της οικογένειάς της και τη βοήθεια που δέχτηκε από κατοίκους του Κρυονερίου Κορινθίας. Το βιβλίο παρακολουθεί τη διαδρομή της οικογένειας μέχρι την Παλαιστίνη και συνδυάζει την προσωπική αφήγηση με φωτογραφίες, μαρτυρίες και ιστορικά τεκμήρια. Η εικονογράφηση και ο σχεδιασμός της Χαράς Μαραντίδου συνοδεύουν αυτή την οικογενειακή ιστορία διάσωσης από το Ολοκαύτωμα.
Το διπλό ταξίδι
Κείμενο: Λίτσα Ψαραύτη | Εκδόσεις Πατάκη | 10+
Το 1943, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, οι Γερμανοί βομβαρδίζουν τη Σάμο. Μια οικογένεια αναγκάζεται να εγκαταλείψει το νησί και να καταφύγει στην Παλαιστίνη, ακολουθώντας τον δρόμο χιλιάδων ανθρώπων που έφυγαν από τα ελληνικά νησιά προς τη Μέση Ανατολή κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σαράντα χρόνια αργότερα, η ηρωίδα επιστρέφει στα μέρη όπου είχε βρει καταφύγιο και συναντά μια διαφορετική πραγματικότητα: τώρα οι Παλαιστίνιοι βιώνουν τον ξεριζωμό και την προσφυγιά. Η Λίτσα Ψαραύτη αξιοποιεί αυτοβιογραφικά στοιχεία για να αφηγηθεί αυτή τη διαδρομή, φωτίζοντας μια λιγότερο γνωστή πλευρά της ελληνικής ιστορίας του πολέμου.
Ο πόλεμος που έσωσε τη ζωή μου
Κείμενο: Kimberly Brubaker Bradley | Μετάφραση: Στέλλα Κάσδαγλη | Εκδόσεις Παπαδόπουλος | 10+
Η δεκάχρονη Έιντα ζει στο Λονδίνο με τη μητέρα και τον μικρότερο αδελφό της, τον Τζέιμι. Επειδή γεννήθηκε με παραμορφωμένο πόδι, η μητέρα της την κρατά κλεισμένη στο σπίτι και την κακομεταχειρίζεται. Όταν ξεσπά ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και τα παιδιά απομακρύνονται από το Λονδίνο για να προστατευτούν από τους βομβαρδισμούς, η Έιντα δραπετεύει μαζί με τον αδελφό της. Τα δύο παιδιά φτάνουν στην αγγλική ύπαιθρο και καταλήγουν στο σπίτι της Σούζαν Σμιθ, μιας γυναίκας που αρχικά δεν επιθυμεί να τα φιλοξενήσει. Εκεί η Έιντα αρχίζει να μαθαίνει όσα της είχαν στερήσει μέχρι τότε. Η Kimberly Brubaker Bradley τοποθετεί την ιστορία της μέσα στον πόλεμο, παρακολουθώντας παράλληλα τη σχέση των δύο παιδιών με τη γυναίκα που τα αναλαμβάνει.
Ο πόλεμος που κέρδισα
Κείμενο: Kimberly Brubaker Bradley | Μετάφραση: Ευδοξία Μπινοπούλου | Εκδόσεις Παπαδόπουλος | 10+
Ο πόλεμος συνεχίζεται και η Έιντα έχει πια μια εντελώς διαφορετική ζωή από εκείνη που γνώριζε στο Λονδίνο. Έχει αποκτήσει μια οικογένεια, φίλους και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της. Ωστόσο, οι δυσκολίες δεν έχουν τελειώσει. Η Σούζαν, ο Τζέιμι και η Έιντα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες του πολέμου, ενώ νέα πρόσωπα εμφανίζονται στη ζωή τους. Ανάμεσά τους η απόμακρη λαίδη Θόρντον και η Ρουθ, μια Γερμανοεβραία πρόσφυγας που αντιμετωπίζεται με καχυποψία, καθώς πολλοί φοβούνται ότι μπορεί να είναι κατάσκοπος. Στη συνέχεια του «Ο πόλεμος που έσωσε τη ζωή μου», η Kimberly Brubaker Bradley παρακολουθεί την Έιντα καθώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις νέες δοκιμασίες και να διατηρήσει όσα έχει κατακτήσει.
Τραγούδι για τρεις
Κείμενο: Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου | Εκδόσεις Πατάκη | 10+
Η Χριστίνα και ο Φίλιππος, δύο δεκατετράχρονα παιδιά, αναλαμβάνουν να ετοιμάσουν μια σχολική γιορτή για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου. Αποφασίζουν να συγκεντρώσουν μαρτυρίες από ανθρώπους που έζησαν την Κατοχή και την Εθνική Αντίσταση. Παίρνουν συνεντεύξεις, αναζητούν φωτογραφίες και προσπαθούν να ανασυνθέσουν τα γεγονότα. Στην πορεία, ανακαλύπτουν μια παλιά ιστορία που συνδέεται με την Κατοχή, αλλά αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα. Τα δύο παιδιά συνεχίζουν την έρευνα, αποφασισμένα να μάθουν τι πραγματικά συνέβη. Η Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου συνδέει μια σύγχρονη νεανική περιπέτεια με πραγματικά γεγονότα της περιόδου 1940-1944, αναδεικνύοντας τη σημασία των προσωπικών μαρτυριών για τη γνώση της Ιστορίας.
2194 ημέρες πολέμου: 1 Σεπτεμβρίου 1939 – 2 Σεπτεμβρίου 1945
Κείμενο: Μαρίζα Ντεκάστρο | Εικονογράφηση: Αχιλλέας Ραζής | Εκδόσεις Μεταίχμιο | 10+
Την 1η Σεπτεμβρίου 1939, η ναζιστική Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία. Έξι χρόνια και μία ημέρα αργότερα, στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ολοκληρώνεται με την επίσημη παράδοση της Ιαπωνίας. Ανάμεσα σε αυτές τις δύο ημερομηνίες, η Μαρίζα Ντεκάστρο παρακολουθεί την εξέλιξη του πολέμου, παρουσιάζοντας τα σημαντικότερα γεγονότα, αλλά και την καθημερινότητα των ανθρώπων που τα έζησαν. Στρατιώτες, άμαχοι, αντιστασιακοί, πρόσφυγες και καταδιωκόμενοι εμφανίζονται μέσα από μαρτυρίες, ντοκουμέντα και ιστορικές πηγές. Το βιβλίο οργανώνεται χρονολογικά, με την εικονογράφηση του Αχιλλέα Ραζή να συνοδεύει το ιστορικό υλικό. Περιλαμβάνει επίσης πρόσθετο εκπαιδευτικό υλικό, προσβάσιμο μέσω κωδικού QR.
Λάθος, κύριε Νόιγκερ!
Κείμενο: Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου | Εικονογράφηση: Κατερίνα Χαδουλού | Εκδόσεις Πατάκη | 11+
Ο δεκατριάχρονος Φίλιππος περνά τις καλοκαιρινές διακοπές του σε ένα χωριό της Πελοποννήσου, μαζί με τα ετεροθαλή αδέλφια του, την Γκέρντα και τον Χανς. Εκεί βρίσκεται και ο κύριος Νόιγκερ, ένας Γερμανός αρχαιολόγος και δάσκαλος που ο Φίλιππος θαυμάζει ιδιαίτερα. Όταν ο Νόιγκερ εξαφανίζεται ξαφνικά, το αγόρι αναστατώνεται. Λίγο αργότερα, μια επίσκεψη στα Καλάβρυτα τον φέρνει αντιμέτωπο με την ιστορία της σφαγής του 1943 από τους ναζί. Ο Φίλιππος αρχίζει να αντιμετωπίζει διαφορετικά τον δάσκαλό του, θεωρώντας τον υπεύθυνο για τις πράξεις των συμπατριωτών του. Η Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου παρακολουθεί τη σύγκρουση των δύο προσώπων, καθώς ο νεαρός ήρωας προσπαθεί να καταλάβει πώς συνδέεται η ευθύνη των ανθρώπων με τα εγκλήματα της Ιστορίας.
Η κεντρική εικονογράφηση του Δημήτρη Μαστώρου προέρχεται από το graphic novel “Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου”.
