Το κοράκι είναι μια ξέχωρα γοητευτική, αμφίσημη μυθική μορφή: από τη μια του θανάτου και των σκοτεινών οιωνών, από την άλλη προοίμιο φωτός. Γι’ αυτό και κούρνιασε ανάμεσα στα σπάνια παραμύθια αυτής της μικρής συλλογής που μας παρέδωσε η σπουδαία αφηγήτρια και παραμυθού Λίλη Λαμπρέλλη, “Η νύχτα του κορακιού. Δέκα σκοτεινά παραμύθια με καλό τέλος από την προφορική παράδοση”.
Το κοράκι
Στη γη των πάγων, εκείνη τη χρονιά είχε μεγάλη βαρυχειμωνιά. Με το που πήραν οι μέρες να μικραίνουν, κίνησε το χιόνι. Κι έπεφτε, έπεφτε πυκνό και τελειωμό δεν είχε…
Πέρα απ’ την παγωμένη τούντρα, απλωνότανε το δάσος. Στην άκρη του δάσους, σε μια χαμηλή καλύβα που χαμήλωσε κι άλλο από το βάρος του χιονιού, ζούσε ένας κυνηγός με τη γυναίκα του και το μικρό μωρό τους. Εκείνες τις μέρες είχε χιονοθύελλα κι ο κυνηγός δεν τολμούσε να πάει για κυνήγι – φοβόταν μη χαθεί μέσα στο χιόνι.
Όμως, σαν τέλειωσαν όλες οι τροφές, τέλειωσαν και τα ξύλα για τη φωτιά και τους θέρισε το κρύο κι η πείνα, τ’ αποφάσισε. Αχάραγα, φόρεσε τις βαριές του μπότες, έβαλε το πανωφόρι του από δέρμα αρκούδας, πήρε το τσεκούρι του, πήρε το τόξο και τα βέλη του, είπε «Θα γυρίσω πριν νυχτώσει» και χώθηκε στον χιονιά.
Η γυναίκα, ξυλιασμένη, κρατούσε σφιχτά στην αγκαλιά της το μωρό της κι έλεγε ξόρκια και προσευχές για να γυρίσει πίσω ο άντρας της. Και πέρασε η μέρα και νύχτωσε κι ο κυνηγός δε γύρισε. Χωρίς αναμμένη φωτιά, το κρύο έκαιγε το δέρμα και το σκοτάδι έκαιγε την καρδιά. Έκλαιγε το μωρό κι η μάνα του όλο και το ’σφιγγε στην αγκαλιά της να το ζεστάνει και το νανούριζε γλυκά, να το παρηγορήσει.
Και μόλις το μωρό το πήρε ο ύπνος, έξαφνα, ένα κοράκι μπήκε απ’τη σβησμένη καμινάδα.
Γιατί όλα, εκτός από το ευτράπελο, οδηγούν απ’ το σκοτάδι στο φως, από το “οχ, καημός” στο “φτου, ξελευτερία”. Τα παραμύθια έρχονται από πολλά μέρη του κόσμου – από τον Αρκτικό Κύκλο, τους Ινδιάνους Κρι του Καναδά, τους Βέρβερους της Καβυλίας, τις Χίλιες και Μια Νύχτες, την ανατολική Αφρική, το Θιβέτ. Στην καρδιά του βιβλίου, η Ελλάδα, με δυο υπέροχα μαγικά παραμύθια από την πατρίδα της συγγραφέα, τη Λέσβο.
Από τα δέκα λαϊκά παραμύθια, πέρα από το «Κοράκι» που μιλάει για το κακό προαίσθημα που βγαίνει λάθος, ο κύριος όγκος (έξι) είναι μυητικά στην ενηλικίωση (τρία στην ενηλικίωση αγοριών και τρία στην ενηλικίωση κοριτσιών). Τα τρία που απομένουν είναι της αγάπης στην πιο καθαρή μορφή της, μέσα από το παραμύθι της μάνας αρκούδας, και του έρωτα, μέσα από τη σχέση μιας γριάς κι ενός γέρικου ποταμού που βάλτωσε, όπως και την ευτράπελη ιστορία μιας άπιστης γυναίκας.
Την αφήγηση όλων των παραμυθιών ακολουθεί επίμετρο με τον σχολιασμό τους. Αυτά τα δέκα σκοτεινά παραμύθια με καλό τέλος από την προφορική παράδοση είναι μαγικά, σε ρουφάνε καθώς τα ρουφάς, μιλούν στην ψυχή σου, για αγωνίες, φόβους, λύπες, αλλά και χαρές, λύτρωση, αγάπη!
Αν κάποια σας τραβάνε απ’ το μανίκι, ζωντανέψτε τα με φωνούμενο λόγο. Το να τα λέμε είναι ο μόνος τρόπος να επιστρέψουν στον κόσμο της προφορικότητας που τους έδωσε πνοή. Όσοι δεν έχετε εμπειρία στην αφήγηση, θυμηθείτε πως τα παραμύθια κάνουν καλό – και σ’ αυτόν που τα λέει και σ’ αυτόν που τ’ ακούει. Τολμήστε. Η μόνη σίγουρη «τεχνική» είναι να τα πείτε με την καρδιά σας.
Αρχή των παραμυθιών. Καλησπέρα της αφεντιάς σας!
Τα παραμύθια απευθύνονται σε παιδιά από 11 ετών και για ενήλικους. Αναζητήστε τα!
Η νύχτα του κορακιού. Δέκα σκοτεινά παραμύθια με καλό τέλος από την προφορική παράδοση
Κείμενα: Λίλη Λαμπρέλλη
Σειρά: Κι αν σου μιλώ με παραμύθια, Εκδόσεις Πατάκη
Η Λίλη Λαμπρέλλη με τα δικά της λόγια
Πατρίδα μου το Αιγαίο. Σπούδασα νομικά. Δούλεψα μεταφράστρια για χρόνια πολλά. Είμαι παραμυθού. Έγραψα το πρώτο δικό μου παραμύθι το 1986 και γράφω ακόμα. Είπα το πρώτο μου παραμύθι από την προφορική παράδοση το 1998 και λέω ακόμα. Παρέλαβα από πολλούς παραμυθάδες, με πιο σπουδαίο στην καρδιά μου τον Ανρί Γκουγκό – του χρωστάω. Συγγενείς μου είναι όλοι όσοι παθιάζονται με το λαϊκό παραμύθι, το κρυφό του νόημα και την αφήγησή του. Μοιράζομαι μαζί τους την παιδική ματιά του σαλτιμπάγκου. Περπατώ μαζί τους χέρι χέρι σ’ ένα σκοτεινό μονοπάτι που (άραγε ψέματα ή αλήθεια;) οδηγεί στο φως…
