Οι γιαγιάδες και οι παππούδες κατέχουν ξεχωριστή θέση στην παιδική λογοτεχνία, όπως και στη ζωή πολλών παιδιών. Συχνά πυκνά τρυπώνουν σε βιβλία για παιδιά και τους συναντάμε άλλοτε να φροντίζουν, άλλοτε να αφηγούνται ιστορίες, άλλοτε να συντροφεύουν τα εγγόνια τους στο παιχνίδι και στην καθημερινότητά τους και άλλοτε να μεγαλώνουν, να κουράζονται και να αρρωσταίνουν… Όμως, η γιαγιά και ο παππούς τού σήμερα δεν περιορίζονται στον στερεοτυπικό τους ρόλο.
Επιλέξαμε βιβλία για τη σχέση των παιδιών με τη γιαγιά και τον παππού, με διαφορετικό τόνο και για διαφορετικές ηλικίες. Βιβλία αστεία, τρυφερά, παράξενα, κάποτε και δύσκολα, όπως ακριβώς είναι και αυτή η ιδιαίτερη σχέση.
Οι γιαγιάδες με τα γιο-γιο, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 3+
Κείμενο: Ευγένιος Τριβιζάς | Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου
Πού πάνε οι γιαγιάδες όταν κανένας δεν τις βλέπει; Πού πάνε οι παππούδες στιγμές στιγμές όταν δεν πρέπει; Γιατί εξαφανίζονται πού και πού και άδικα φωνάζεις «Γιαγιά, γιαγιά, παππού, παππού»; Γιατί προσποιούνται ότι πάνε στο κομμωτήριο, στο καφενείο, στον μανάβη ή στο καθαριστήριο, ενώ στην πραγματικότητα κατευθύνονται κάπου αλλού; Τι θα ανακαλύψει αν τους ακολουθήσει κανείς κρυφά σε ξεχασμένες γειτονιές, έρημες πλατείες και άγνωστες στοές; Ένα νοσταλγικό παραμύθι για τα χρόνια που περνάνε και φεύγουνε, γεμάτο απρόοπτα και εκπλήξεις, που θα συγκινήσει τους παππούδες και τις γιαγιάδες και θα διασκεδάσει τα εγγονάκια τους.
Ο Παππούκας μου, Εκδόσεις Key Books, 3+
Κείμενο – Εικονογράφηση: Marta Altés
Στο βραβευμένο της βιβλίο η Marta Altés αφηγείται μια τρυφερή ιστορία για την ξεχωριστή σχέση μεταξύ ενός παππού και του εγγονού του. Το πανέμορφο αυτό εικονογραφημένο βιβλίο, το αφιερώνει σε «όλες τις γιαγιάδες και όλους τους παππούδες». Η Καταλανή εικονογράφος προσεγγίζει το θέμα με ζεστασιά και ευαισθησία: η εικονογράφησή της θα γοητεύσει τους γονείς, ενώ τα παιδιά θα λατρέψουν το χιούμορ και τους χαρακτήρες της ιστορίας.
Η γιαγιά Γκρούφαλο, Εκδόσεις Πατάκη, 4+
Κείμενο: Julia Donaldson | Εικονογράφηση: Axel Scheffler | Μετάφραση: Φίλιππος Μανδηλαράς
Η γιαγιά Γκρούφαλο έρχεται για επίσκεψη και ο Γκρούφαλο με την κόρη του θέλουν να την περιποιηθούν. Βγαίνουν λοιπόν στο δάσος για να βρουν κάτι νόστιμο για το τραπέζι της και σύντομα πέφτουν πάνω στο γνωστό ποντικάκι, που δεν έχει καμία διάθεση να γίνει το γεύμα της γιαγιάς. Για να κερδίσει χρόνο, αρχίζει να αφηγείται ιστορίες και κάθε φορά τις αφήνει στη μέση, ακριβώς εκεί όπου έχει περισσότερο ενδιαφέρον. Μα όταν επιτέλους φτάνει η Γιαγιά Γκρούφαλο, φέρνει μαζί της μια μεγάλη ανατροπή, καθώς αποδεικνύεται ότι οι άλλοι είχαν παρεξηγήσει εντελώς τις γαστρονομικές προτιμήσεις της.
Το παιχνίδι του παππού, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, 4+
Κείμενο: Wendy Meddour | Εικονογράφηση: Daniel Egnéus | Μετάφραση: Μαρία Κωνσταντοπούλου
Ο Φοίβος θέλει να μιλήσει, όμως ο παππούς μοιάζει να έχει σταματήσει να ακούει. Η μαμά τού προτείνει να του δώσει λίγο χρόνο. Όμως ο Φοίβος θέλει να μιλήσει με τον παππού εδώ και ΤΩΡΑ… Έτσι ο Φοίβος βάζει μπροστά ένα αγαπημένο του παιχνίδι… Και τότε συμβαίνει κάτι απίστευτο. Η αστείρευτη δημιουργικότητα και η αγνή αγάπη των παιδιών ακτινοβολούν σε αυτή την τρυφερή ιστορία, δοσμένη από ένα βραβευμένο δίδυμο.
Έχω έναν καλό Παππούα, Εκδόσεις Σμίλη, 4+
Κείμενο: Μαρία Γιαγιάννου | Εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη
Τι κάνεις όταν ο παππούς σου έχει γίνει Παπούα και σε καλεί σε μια περιπετειώδη καλλιτεχνική αποστολή; Φοράς φτερά στο κεφάλι και τον ακολουθείς! Ο πολύχρωμος παππούς και η εγγονή του εξοπλίζονται με χρώματα και πινέλα και κατεβαίνουν από τη ζουγκλοταράτσα στην πόλη για να την ελευθερώσουν. Η μικρή Ελευθερία θα μάθει πώς διακρίνουμε την ελευθερία της έκφρασης από την έλλειψη ορίων, πώς δίνουμε χρήματα για να αγοράσουμε αγαθά, πώς αντιμετωπίζουμε κάποιον που μας κοροϊδεύει για την τόλμη μας. Η πόλη ετοιμάζεται να χορέψει στον ρυθμό των χρωμάτων…
Θυμάμαι, Εκδόσεις Susaeta, 5+
Κείμενο: Jeanne Willis | Εικονογράφηση: Raquel Catalina | Μετάφραση: Ράνια Μπουμπουρή
Η γιαγιά του Τζορτζ είναι πολύ ξεχασιάρα. Μερικές φορές δεν μπορεί να θυμηθεί ούτε το όνομά του. Ωστόσο, τον Τζορτζ δεν τον πειράζει αυτό. Το μυαλό της γιαγιάς ίσως να μη θυμάται πολλά μικροπράγματα, η καρδιά της όμως ποτέ δεν ξεχνά πόσο πολύ τον αγαπά. Μια συγκινητική ιστορία γεμάτη αγάπη και τρυφερότητα, που βοηθά τα μικρά παιδιά να καταλάβουν τι είναι η άνοια.
Ο παππούς και η αλκυόνη, Εκδόσεις Susaeta, 5+
Κείμενο: Anna Wilson | Εικονογράφηση: Sarah Massini | Μετάφραση: Ράνια Μπουμπουρή
Στη διάρκεια μιας χρονιάς, ένα μικρό παιδί παρακολουθεί ένα ζευγάρι αλκυόνες δίπλα στο ποτάμι μαζί με τον παππού και το σκυλάκι του. Καθώς η άνοιξη δίνει τη θέση της στο καλοκαίρι και το φθινόπωρο στον χειμώνα, οι αλκυόνες κάνουν αυγά, από τα αυγά βγαίνουν πουλάκια, τα πουλάκια μεγαλώνουν και πετούν μακριά… Ο παππούς μιλά στον εγγονό του για τη φύση, τη δύναμη και τη συνέχειά της. Μια τρυφερή ιστορία για τον αέναο κύκλο της ζωής, που μας υπενθυμίζει ότι κι εμείς είμαστε κομμάτι της απέραντης φύσης.
Ο νυχτερινός περίπατος της γιαγιάς, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 5+
Κείμενο: Άλκη Ζέη | Εικονογράφηση: Νικόλας Χατζησταμούλος
Στις Βρυξέλλες, στην πόλη όπου χτυπάει η καρδιά της Ευρώπης, χτυπάει και η καρδιά της γιαγιάς. Πλήρης ημερών, γεμάτη συναισθήματα, εικόνες και μία ευρύτερη κατανόηση του κόσμου, η γιαγιά γλιστράει έξω από τη ζωή σαν να πηγαίνει έναν νυχτερινό περίπατο. Έναν μαγικό περίπατο που κλείνει τον μεγάλο κύκλο μιας γεμάτης ζωής. Μία λυρική και ευαίσθητη ματιά πάνω στο θέμα της απώλειας, ιδωμένης ως το φυσιολογικό, κάπως μελαγχολικό τέρμα ενός μεγάλου δρόμου. Ένα κείμενο γραμμένο με τόση συγγραφική τέχνη και ωριμότητα, που παρά το θέμα του δεν προκαλεί θλίψη, παρά μόνο μια ζεστασιά και μια γλυκιά μελαγχολία.
Ο παππούς που δε γνώρισα, Εκδόσεις Πατάκη, 5+
Κείμενο: Κατερίνα Σέρβη | Εικονογράφηση: Χρήστος Α. Γουσίδης
Ένα κορίτσι που δεν γνώρισε τον αεροπόρο παππού του μαθαίνει πόσο γενναίος και ξεχωριστός ήταν μέσα από τις διηγήσεις και τις ιστορίες που μοιράζεται μαζί της ο πατέρας της. Να, σαν κι αυτή που έπεσε με το αεροπλάνο του στην έρημο και χτύπησε το πόδι του και έμεινε χωρίς νερό… Στο κορίτσι αρέσει να ακούει τις αφηγήσεις, γιατί αισθάνεται ότι βλέπει τον παππού της και συζητούν μεταξύ τους. Και κυρίως γιατί είναι αληθινές. Ένα τρυφερό βιβλίο για τις ρίζες και τη μνήμη, χάρη στην οποία οι άνθρωποι που έφυγαν ζουν για πάντα μέσα από τις αναμνήσεις που αφήνουν πίσω.
Η γιαγιά μου ερωτεύτηκε, Εκδόσεις Τελεία, 5+
Κείμενο: Έλενα Περικλέους | Εικονογράφηση: Σάντρα Ελευθερίου
Η Ελένη έχει ήδη αρκετές αλλαγές να διαχειριστεί στο σπίτι της. Ο μπαμπάς της έχει φύγει, η μαμά της προσπαθεί να συνηθίσει τη νέα κατάσταση και τότε έρχεται άλλη μία ανατροπή: η γιαγιά της ερωτεύεται. Για την Ελένη, η ιδέα μοιάζει σχεδόν απίθανη. Οι γιαγιάδες, άλλωστε, υποτίθεται πως είναι γιαγιάδες. Ή μήπως όχι μόνο αυτό; Μέσα από τη δική της ματιά, με χιούμορ και απορίες που έχουν κάτι από τη λογική των παιδιών, η ιστορία μιλά για μια οικογένεια που αλλάζει και για μια γυναίκα που, όσο κι αν έχει μεγαλώσει, εξακολουθεί να έχει τη δική της ζωή, τις επιθυμίες και τα συναισθήματά της.
Ησυχία, ο παππούς κοιμάται!, Εκδόσεις Καστανιώτη, 5+
Κείμενο: Μανώλης Νικόλτσιος | Εικονογράφηση: Ευτυχία Ηλιάδου
Ο παππούς κοιμάται συνέχεια, στην πολυθρόνα, στο τραπέζι, στο μπάνιο. Αλήθεια, παντού! Και του εγγονού του –που του λένε να μην κάνει φασαρία όταν ο παππούς κοιμάται, κι όλο μη και μη και μη ακούει και θυμώνει γιατί θέλει να παίξει μα δεν μπορεί– του αρέσει να του κάνει φάρσες. Να του αλλάζει κρυφά τα κανάλια στην τηλεόραση, έπειτα να κάνει πως παίζει κιθάρα, να του αλλάζει το βιβλίο που κρατάει στα χέρια του και να βάζει στη θέση του ένα κόμικ και άλλα τέτοια πολλά. Και μετά να παίζουν και να γελάνε μαζί. Όταν, όμως, ο παππούς τού δίνει μια εξήγηση γιατί τον παίρνει συνέχεια ο ύπνος, ο πιτσιρικάς θέλει να μπει και εκείνος στα όνειρά του. Και τότε είναι η σειρά του παππού να κάνει ησυχία για να μην τον ξυπνήσει! Μια τρυφερή, συγκινητική ιστορία για έναν παππού και έναν εγγονό, για την τρίτη ηλικία, τον σεβασμό, το χιούμορ, την οικογένεια, τις μνήμες και την αγάπη.
13 παραμύθια που μου έλεγε η Αρβανίτισσα γιαγιά μου για να κοιμηθώ, Εκδόσεις Φουρφούρι, 5+
Κείμενο: Κατερίνα Τσούμπα | Εικονογράφηση: Αμάντα Γκαλάλ
13 μοναδικά παραμύθια που αντλούν από την Αρβανίτικη παράδοση, και συγκεκριμένα από τα αρβανιτοχώρια των Μυκηνών. Ένα παιχνίδι μιας αληθινής γιαγιάς με την εγγονή της, που περιλαμβάνει παραμύθια και αφηγήσεις που απεκδύονται την πολιτική ορθότητα της σύγχρονης παραμυθολογίας και βουτούν κατευθείαν στα άδυτα νερά της υπαρξιακής αγωνίας, της μαγείας, της μαγγανείας κι άλλων σκοτεινών και ξεχωριστών πτυχών του ανθρώπινου φαινομένου.
Μεγαλώνω τη γιαγιά μου, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, 5+
Κείμενο: Βαγγέλης Ηλιόπουλος | Εικονογράφηση: Κάτια Βαρβάκη
Όταν το αγόρι είναι μικρό, η γιαγιά είναι παντού: τον κρατά όταν λείπουν οι γονείς του, τον πηγαίνει στο πάρκο, τον φροντίζει και περνά μαζί του ατέλειωτες ώρες. Όσο όμως εκείνο μεγαλώνει, μεγαλώνει και η γιαγιά. Οι βόλτες γίνονται πιο δύσκολες, οι δυνάμεις της λιγοστεύουν και αρχίζει να χρειάζεται βοήθεια για όσα κάποτε έκανε χωρίς δεύτερη σκέψη. Κάπως έτσι οι ρόλοι αλλάζουν. Ο εγγονός, μεγαλύτερος πια, είναι εκείνος που την προσέχει, τη συνοδεύει και στέκεται δίπλα της. Μια ιστορία που ακολουθεί τους δυο τους μέσα στα χρόνια, από την εποχή που η γιαγιά μεγάλωνε το παιδί μέχρι τη στιγμή που το παιδί αρχίζει, με τον δικό του τρόπο, να «μεγαλώνει» τη γιαγιά του.
Ο κήπος της γιαγιάς μου, Εκδόσεις Μικρή Σελήνη, 6+
Κείμενο: Jordan Scott | Εικονογράφηση: Sydney Smith | Μετάφραση: Μαριάννα Ψύχαλου
Ένα αγόρι αναπολεί τις στιγμές που περνούσε παρέα με τη γιαγιά του: στην κουζίνα, όταν την έβρισκε κρυμμένη μέσα στους ατμούς από τις πατάτες που έβραζαν, στον μικρό της κήπο, που καλλιεργούσαν μαζί, στους δρόμους, πιασμένοι χέρι χέρι να ψάχνουν σκουλήκια κάτω από τη βροχή και στο τραπέζι, καθισμένοι πλάι πλάι να απολαμβάνουν φαγητό από τον κήπο τους. Ο ποιητής Jordan Scott αφηγείται μια προσωπική ιστορία μιλώντας για τα παιδικά του χρόνια στο σπίτι της γιαγιάς του, για τη μεταξύ τους σχέση, τις συνήθειές τους και πώς αυτές καθόρισαν τον τρόπο που εκείνος αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Η μέρα που η γιαγιά χάλασε το ίντερνετ, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 7+
Κείμενο: Mark-Uwe Kling | Εικονογράφηση: Astrid Henn | Μετάφραση: Μαρία Μαντή
Μία φορά ανέλαβε η Τίφανι να προσέχει τη γιαγιά και η γιαγιά πήγε και χάλασε το ίντερνετ. Και χωρίς ίντερνετ τίποτα δεν είναι όπως πριν: Ο Μαξ δεν μπορεί να παίξει με το κινητό του, η Λουίζα δεν μπορεί να ακούσει μουσική, ο παππούς δεν μπορεί να δει τηλεόραση. Η μαμά και ο μπαμπάς επιστρέφουν νωρίτερα στο σπίτι από τη δουλειά, γιατί δεν μπορούν να δουλέψουν. Κανείς δεν ξέρει τι να κάνει χωρίς ίντερνετ. Παρ’ όλα αυτά, η μέρα τους αποδεικνύεται υπέροχη. Κι ας είναι χαλασμένο το ίντερνετ! Ή μήπως ακριβώς γι’ αυτό; Μια χιουμοριστική ιστορία για το πώς μια τυχαία τεχνική βλάβη στο διαδίκτυο επηρεάζει μια σύγχρονη οικογένεια.
Η γιαγιά τερματοφύλακας, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 7+
Κείμενο: Σοφία Μαντουβάλου, Νίκος Ηλιάδης | Εικονογράφηση: Δέσποινα Καραπάνου
Η γιαγιά δεν σκαμπάζει πολλά από ποδόσφαιρο. Είναι όμως καλή μαθήτρια και ακολουθεί πιστά τις οδηγίες του εγγονού της. Κλότσα κλότσα η γιαγιά, κλότσα κλότσα ο εγγονός, βάζουν στο τέρμα της καρδιάς χίλια γκολ απανωτά. Κι εκείνο που δεν ξεχνάνε ποτέ είναι τα γέλια και τα χάχανα σε μερικές ιστορικές στιγμές. Όπως τότε που η μπάλα καρφώθηκε με δύναμη στο κεφάλι της γιαγιάς, κι εκείνη έπεσε φαρδιά πλατιά στο γρασίδι και άρχισε να βλέπει αστεράκια, ή τότε που η γιαγιά εμφανίστηκε μπροστά στην εστία του κήπου με κράνος ποδηλάτου για περικεφαλαία και ένα καπάκι κατσαρόλας για ασπίδα. Μια ιστορία γεμάτη χιούμορ και περιπέτεια, για τις σχέσεις τρυφερότητας και αγάπης που αναπτύσσονται ανάμεσα σε μια γιαγιά και τον εγγονό της, με αφορμή το αγαπημένο του άθλημα.
Ο παππούς, ο Σούπερμαν και ένα κερασάκι, Εκδόσεις Κέδρος, 9+
Κείμενο: Άννα Κουππάνου | Εικονογράφηση: Αιμιλία Κονταίου
Ο κύριος Τιμόθεος μαθαίνει ότι θα γίνει παππούς, ενώ το εγγόνι του είναι ακόμη ένα μικροσκοπικό «κερασάκι» στην κοιλιά της μαμάς του. Το δικό του εγγόνι θα είναι το ομορφότερο, το εξυπνότερο και το πιο αστείο παιδί σε όλο τον κόσμο! Η χαρά του είναι μεγάλη, μαζί της όμως έρχονται και οι απορίες. Θα είναι αγόρι ή κορίτσι; Πώς είναι τα παιδιά σήμερα; Τι χρειάζονται από έναν παππού; Πώς ήταν ο ίδιος μικρός; Γιατί του φαίνονται όλα δύσκολα και βουνό ασήκωτο και δρόμος αδιάβατος; Πώς θα καταφέρει ο ίδιος να γίνει ο καλύτερος; Αποφασισμένος να μην είναι ένας οποιοσδήποτε παππούς αλλά ένας αληθινός Σούπερ Παππούς, αρχίζει να προετοιμάζεται για τον καινούργιο του ρόλο, προκειμένου να τα κάνει όλα σωστά. Ποιοι είναι όμως οι κανόνες για να γίνεις ο καλύτερος παππούς; Και ποιος θα μπορούσε να τα καταφέρει;
Ένας παππούς σκέτος μπελάς!, Εκδόσεις Πατάκη, 10+
Κείμενο: Fabrizio Silei | Εικονογράφηση: Adriano Gon | Μετάφραση: Δήμητρα Δότση
Η Μάρθα ζει µια ήρεµη ζωή µε την οικογένειά της, ώσπου µια µέρα καταφτάνει ο κοσµογυρισµένος παππούς. Ένας παππούς… σκέτος µπελάς! Mέσα σε λίγες εβδοµάδες θα σαρώσει σαν σίφουνας όλη την οικογένεια, φέρνοντας τα πάνω κάτω. Μα είναι τόσο τροµερός αυτός ο παππούς; Η αλήθεια δεν είναι πάντα αυτή που νοµίζουµε µε την πρώτη µατιά. Ίσως ούτε και µε τη δεύτερη…Μια ξεκαρδιστική ιστορία και µια εκρηκτική περιπέτεια για την ξεχωριστή σχέση παππού-παιδιών-εγγονιών.
Για πιο μικρά παιδιά προτείνουμε επίσης τα: Η γιαγιά μου και ο παππούς μου (Ράνια Μπουμπουρή, Εκδόσεις Ψυχογιός), Ο δικός μου ο παππούς (Μάκης Τσίτας, Εκδόσεις Πατάκη), Όταν έγινα ο παππούς σου (Susannah Shane, Εκδόσεις Πατάκη), Ο Τίμος στον παππού και στη γιαγιά (Emmanuelle Massonaud, Εκδόσεις Μίνωας), Η γιαγιά μου μπορεί… και Ο παππούς μου μπορεί… (Στέργια Κάββαλου, Εκδόσεις Καστανιώτη)
