Highlights
- Καταρρίπτουμε την ιδέα του «Zen γονιού». Η απώλεια της ψυχραιμίας είναι βιολογικά αναμενόμενη λόγω του mental load και της κούρασης.
- Η σύνδεση δεν κρίνεται από την απουσία εντάσεων, αλλά από την ποιότητα της επανασύνδεσης στο «κλείσιμο» της ημέρας.
- Πώς ζητάμε συγγνώμη χωρίς το τοξικό «ναι μεν, αλλά», αναλαμβάνοντας πλήρως την ευθύνη των συναισθημάτων μας.
- Το κρίσιμο μήνυμα προς το παιδί: ο θυμός είναι ένα περαστικό φαινόμενο, που αφορά κάθε άνθρωπο, και δεν απειλεί τη σταθερότητα της αγάπης μας.
- Ζητώντας εμείς συγγνώμη, διδάσκουμε στα παιδιά την ενσυναίσθηση, την αυτορρύθμιση και το θάρρος να παραδέχονται τα λάθη τους.
Το σπίτι επιτέλους ησύχασε. Τα lego που παραλίγο να μας στοιχίσουν έναν αστράγαλο μαζεύτηκαν (περίπου), τα δόντια πλύθηκαν μετά από διαπραγματεύσεις που θα ζήλευε και διπλωμάτης του ΟΗΕ, και τα μικρά μας πλάσματα παραδόθηκαν στην αγκαλιά του Μορφέα. Κι εμείς; Εμείς μένουμε πίσω, συχνά παρέα με εκείνη τη γνωστή, πικρή επίγευση της ενοχής. Σε αυτές τις σιωπηλές στιγμές, η σκέψη μας γυρνάει διαρκώς στην επανόρθωση της σχέσης με το παιδί. Στη συγγνώμη που πρέπει να του ζητήσουμε. Τα ερωτήματα, αμείλικτα, μας γεμίζουν τύψεις. «Γιατί φωνάξαμε πάλι;», «Γιατί δεν είχαμε λίγη υπομονή ακόμα;», «Μήπως τους κάνουμε κακό;», «Τι σόι γονείς είμαστε;»
Ας πάρουμε μια βαθιά ανάσα και ας ομολογήσουμε μια μεγάλη αλήθεια, κυρίως για να την ακούσουμε εμείς και να τη συνειδητοποιήσουμε: Η γονεϊκότητα δεν είναι διαγωνισμός ζεν αταραξίας. Ούτε ήταν ποτέ, αλλά σήμερα η κατάσταση είναι συχνά οριακή για τις αντοχές μας, ψυχικές και σωματικές. Ζούμε σε ρυθμούς εξοντωτικούς, κουβαλάμε (ειδικά οι γυναίκες) ένα τεράστιο «αόρατο φορτίο», το περίφημο mental load, και καλούμαστε να επιτελέσουμε πολλαπλούς ρόλους ταυτόχρονα. Συχνά έχουμε να διαχειριστούμε προσωπικά ψυχικά φορτία. Είναι βιολογικά αναμενόμενο το νευρικό μας σύστημα ενίοτε να «κρασάρει».
Στην αναπτυξιακή ψυχολογία υπάρχει μια έννοια που λυτρώνει: Μιλώ για τη ρήξη και την επανόρθωση (rupture and repair). Οι έρευνες καταδεικνύουν ότι σε μια υγιή σχέση γονέα-παιδιού, ο «συγχρονισμός» επιτυγχάνεται μόλις στο 30% του χρόνου. Το υπόλοιπο 70% του χρόνου αλληλεπίδρασης αποτελείται από στιγμές ασυνεννοησίας, έντασης ή κούρασης. Το μυστικό, λοιπόν, δεν κρύβεται στην απουσία της ρήξης, μια ουτοπία που μας γεμίζει τύψεις, αλλά στη δύναμη και στην ποιότητα που φέρει η επανόρθωση της σχέσης με το παιδί. Χάρη σε αυτή, μάλιστα, θα μπορέσουμε να ισορροπήσουμε καλύτερα τη μεταξύ μας επικοινωνία.
Γιατί η συγγνώμη προς το παιδί είναι το πιο δυνατό μάθημα
Όταν χάνουμε την ψυχραιμία μας και οι τόνοι ανεβαίνουν, το παιδί βιώνει μια προσωρινή αποσύνδεση. Ο κόσμος του κλονίζεται. Η επανόρθωση είναι η γέφυρα που καλούμαστε να ξαναχτίσουμε για να περάσουμε απέναντι. Και είναι δική μας ευθύνη, των ενηλίκων, να τοποθετήσουμε το πρώτο λιθαράκι με μια ειλικρινή συγγνώμη προς το παιδί.
Αντί να αφήνουμε τις τύψεις να μας καταβάλλουν (οι οποίες, παρεμπιπτόντως, δεν βοηθούν κανέναν), ας δοκιμάσουμε ένα μικρό τελετουργικό ή μια ρουτίνα επανόρθωσης. Λίγο πριν κοιμηθούν τα παιδιά ή ακόμα και ψιθυριστά αν έχουν ήδη αποκοιμηθεί (το υποσυνείδητο ίσως ακούει και σίγουρα είναι και δική μας ανάγκη, όχι μόνο των παιδιών), ας τα πλησιάσουμε με ησυχία.
Ένα πιθανό σενάριο για επανόρθωση της σχέσης με το παιδί
Χαμηλώνουμε τον τόνο της φωνής μας, αποβάλλουμε κάθε άμυνα και αρθρώνουμε την αλήθεια μας, χωρίς δικαιολογίες:
«Αγάπη μου, σήμερα ήταν μια δύσκολη μέρα. Νωρίτερα έχασα την υπομονή μου και φώναξα. Λυπάμαι γι’ αυτό. Ήμουν πολύ κουρασμένη/ος και τα συναισθήματά μου έγιναν έντονα, σαν καταιγίδα. Θέλω να ξέρεις, όμως, κάτι πολύ σημαντικό: Ο θυμός μου είναι δικό μου θέμα, όχι δικό σου. Ακόμα και όταν θυμώνω, ακόμα και όταν γκρινιάζω, η αγάπη μου για σένα δεν αλλάζει ούτε τόσο δα. Δεν σταματάω ποτέ να σ’ αγαπώ. Είμαστε ομάδα. Και σ’ αγαπώ ακριβώς όπως είσαι. Την επόμενη φορά που θα θυμώσω, θα προσπαθήσω να κάνω παύση και θα μιλήσω πιο χαμηλά ή θα φύγω 30 δευτερόλεπτα στο άλλο δωμάτιο και θα γυρίσω».
Τα παραπάνω είναι μια βάση σεναρίου, σχεδόν εργαλειακή, που προσαρμόζουμε στη δική μας πραγματικότητα και την εκφράζουμε με τα δικά μας λόγια, ώστε να μη μοιάζει αφύσικη. Ταυτόχρονα, κρατάμε το παιδί στην αγκαλιά μας και του προσφέρουμε την τρυφερότητα που χρειάζεται.
Γιατί αυτή η προσέγγιση λειτουργεί θεραπευτικά;
- Ανάληψη ευθύνης: Δεν λέμε «φώναξα επειδή με εκνεύρισες». Λέμε «φώναξα επειδή έχασα την υπομονή μου». Έτσι, τα παιδιά μαθαίνουν ότι δεν ευθύνονται εκείνα για τις αντιδράσεις των ενηλίκων.
- Σημασία της συγχώρεσης και του λάθους: Τους δείχνουμε έμπρακτα ότι και οι μεγάλοι σφάλλουν. Ότι η συγγνώμη δεν είναι αδυναμία, αλλά πράξη γενναιότητας και σεβασμού. Πώς θα μάθουν να ζητούν συγγνώμη αύριο, αν δεν την ακούσουν από εμάς σήμερα;
- Διαχωρισμός πράξης και προσώπου: Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι ο θυμός είναι ένα συναίσθημα παροδικό, όχι μια μόνιμη κατάσταση και σίγουρα όχι απόσυρση της αγάπης.
- Συμπερίληψη και αποδοχή: Αποδεχόμενοι τη δική μας ατέλεια, δίνουμε την άδεια στο παιδί να είναι και εκείνο ατελές.
Απόψε, λοιπόν, ας κάνουμε μια συμφωνία. Ας κλείσουμε τη μέρα χτίζοντας μια γέφυρα, όχι έναν τοίχο. Η επανόρθωση της σχέσης με το παιδί χαλαρώνει τον εγκέφαλό του προκειμένου να επαναρρυθμιστεί και ηρεμεί τη δική μας ψυχή.
Καληνύχτα (χωρίς ενοχές, μόνο με αγάπη άνευ όρων),
Π.
Υ.Γ. Αν οι φωνές είναι καθημερινές, αν υπάρχει φόβος, αν υπάρχουν προσβολές, αν υπάρχει απώλεια ελέγχου, τότε χρειάζεστε υποστήριξη. Ζητήστε τη. Μόνο καλό θα σας κάνει.
