Φώτης Δούσος | Αλέξανδρος Ράπτης | Hippo Theatre Group

Ίκαρος: Ο Φώτης Δούσος και ο Αλέξανδρος Ράπτης μιλούν για τη νέα παράσταση θεάτρου για παιδιά της Hippo Theatre Group

Highlights

  • Ο Φώτης Δούσος και ο Αλέξανδρος Ράπτης μεταφέρουν τον μύθο του Ίκαρου στο 2300, με ήρωα ένα ανθρωποειδές που αρχίζει να αμφισβητεί τις εντολές του.
  • Στη Γη του «Ίκαρου», η οικολογική καταστροφή πλήττει πρώτα όσους ζουν έξω από τον προστατευτικό θόλο.
  • Όπως και στην περιπέτεια της μικρής Τίρα, η Hippo μιλά στα παιδιά για τον φόβο τους για το μέλλον του πλανήτη, χωρίς να τους αναθέτει τη σωτηρία του.
  • Με την τεχνική σωματικού θεάτρου kinemo, δύο ηθοποιοί αλλάζουν ρόλους και αποδίδουν με τις κινήσεις τους τα διαφορετικά περιβάλλοντα της ιστορίας.
  • Στις παραστάσεις της Hippo τα παιδιά παίρνουν μέρος σε θεατρικά παιχνίδια, συνεργάζονται και αποφασίζουν πώς θα αντιμετωπίσουν όσα συμβαίνουν στη σκηνή.

Ο Φώτης Δούσος και ο Αλέξανδρος Ράπτης, δημιουργοί της Hippo Theatre Group, έγραψαν και σκηνοθέτησαν την περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας για παιδιά «Ίκαρος», εμπνευσμένη από τον αρχαίο μύθο, που συνεχίζει να γοητεύει έως σήμερα.

Η ιστορία τους εκτυλίσσεται το 2300. Στη Γη ο αέρας λιγοστεύει. Όσοι ζουν κάτω από έναν τεχνητό θόλο έχουν ακόμη πρόσβαση στους λιγοστούς φυσικούς πόρους του πλανήτη. Οι υπόλοιποι προσπαθούν να επιβιώσουν έξω από αυτόν. Ο Ίκαρος, ένα ανθρωποειδές που κατασκεύασε ο δρ Νταλ, ετοιμάζεται να ταξιδέψει στον Κέπλερ, έναν μακρινό πλανήτη που μοιάζει με τη Γη. Λίγο πριν από την αναχώρησή του, μια ανακάλυψη τον κάνει να αμφισβητήσει την αποστολή του.

Με αφορμή τον «Ίκαρο», συζητήσαμε με τον Φώτη Δούσο (ΦΔ) και τον Αλέξανδρο Ράπτη (ΑΡ) για τα δεκαεπτά χρόνια της Hippo Theatre Group και για τα παιδιά που έχουν συναντήσει στις περιοδείες τους, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Μιλήσαμε, επίσης, για την αδυναμία τους στους ήρωες της επιστημονικής φαντασίας, για τις ευθύνες που συχνά φορτώνουμε στα παιδιά όταν τους μιλάμε για το περιβάλλον, αλλά και για την ίδια τη δουλειά τους στη σκηνή. Στον «Ίκαρο», άλλωστε, δύο ηθοποιοί παίζουν όλους τους ρόλους. Πώς φτιάχνουν με τις κινήσεις τους έναν ολόκληρο κόσμο και τι συμβαίνει όταν δίνουν τον λόγο στα παιδιά;

Hippo Theatre Group

Ας αρχίσουμε με μια γνωριμία. Η Hippo Theatre Group μετρά ήδη 17 χρόνια ζωής, με παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα και ταξίδια σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Πώς ξεκίνησε αυτή η κοινή σας πορεία και τι είναι εκείνο που εξακολουθεί να σας ενθουσιάζει στο θέατρο για παιδιά, ύστερα από τόσα χρόνια;

ΦΔ: Ήμασταν σε μια φάση καλλιτεχνικής και προσωπικής αναζήτησης. Ήταν λίγα χρόνια που είχαμε τελειώσει τη Σχολή Θεάτρου και θέλαμε να πειραματιστούμε, να δημιουργήσουμε και να κάνουμε δουλειές με τους δικούς μας όρους. Οπότε φτιάξαμε την ομάδα Hippo για να διερευνήσουμε μια άγνωστη για μας πλευρά της δημιουργικότητάς μας, αλλά και για να ακολουθήσουμε έναν πιο αντικομφορμιστικό τρόπο ζωής, με πολλά ταξίδια, συνεχείς μετακινήσεις και όμορφες συναντήσεις. Το  θέατρο για παιδιά, λόγω της μεγάλης ρευστότητας που το χαρακτηρίζει, μας αναζωογονεί και μας κρατάει συνέχεια σε εγρήγορση.

Στη νέα σας παράσταση παίρνετε έναν από τους γνωστότερους μύθους της αρχαιότητας και τον μεταφέρετε σε ένα μακρινό μέλλον. Πώς προέκυψε η ιδέα;

ΦΔ: Μας ενδιαφέρει αυτή η σύζευξη παρελθόντος και μέλλοντος που προκύπτει από την ιδέα. Θεωρούμε ότι έχει να πει πολλά για το παρόν μας. Για τα επείγοντα ζητήματα που μας απασχολούν τώρα. Πάντως, η χρήση αρχαίων ελληνικών (και όχι μόνο) μύθων σε μελλοντολογικό περιβάλλον δεν είναι κάτι καινούργιο. Το έχουμε ξαναδεί στη λογοτεχνία γενικότερα. Αποτελεί πρόσφορο πάντρεμα και ενδιαφέρει το κοινό.

Ο Ίκαρος που γνωρίζουμε από τη μυθολογία πλήρωσε ακριβά την επιθυμία του να πετάξει ψηλότερα. Ο δικός σας Ίκαρος αρχίζει να αμφισβητεί όσα του έχουν αναθέσει. Πώς τέμνονται οι δύο αφηγήσεις;

ΦΔ: Ο Ίκαρος του μύθου αποδεικνύεται απερίσκεπτος και κάπως αλαζόνας. Κάνει του κεφαλιού του, παρασυρμένος από την αίσθηση ελευθερίας που έχει. Ο δικός μας μελλοντολογικός Ίκαρος δεν παρασύρεται από την ελευθερία του. Καταλαβαίνει γρήγορα τις ευθύνες που απορρέουν από αυτήν. Και προτιμάει να στραφεί προς τους άλλους, προς το κοινωνικό σύνολο. Δεν είναι εγωιστής. Δεν σκέφτεται τόσο τον εαυτό του, αλλά το κοινό καλό.

Πριν από μερικά χρόνια, στην «Πόλη των Χαμένων Ρομπότ», είχατε δημιουργήσει τον Πιν, ένα ανθρωποειδές που αναζητούσε την ελευθερία του. Τώρα επιστρέφετε στην επιστημονική φαντασία με έναν άλλον τεχνητό ήρωα. Τι σας γοητεύει τόσο σε αυτά τα πλάσματα που προσπαθούν να αποκτήσουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά; Και πόσο έχει αλλάξει η δική σας ματιά στην τεχνητή νοημοσύνη τα τελευταία χρόνια;

ΦΔ: Αποτελεί μάλλον κεντρικό θεματικό άξονα στα έργα που γράφουμε ότι η «ανθρωπιά» δεν είναι εγγενές μας χαρακτηριστικό, αλλά κάτι που κερδίζεται, κάτι που δημιουργείται με κόπους και θυσίες. Αποτελεί, με λίγα λόγια, προϊόν υπέρβασης. Ποτέ δεν βλέπαμε την ΤΝ ρομαντικά ή εξωραϊστικά. Είναι ένα εργαλείο που πάει να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Και αυτό μοιάζει επικίνδυνο. Επίσης, αποτελεί έναν καθρέφτη που πάνω του προβάλλονται όλα τα θετικά αλλά και όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά των δημιουργών της.

Στον κόσμο του «Ίκαρου», κάποιοι άνθρωποι ζουν προστατευμένοι κάτω από έναν θόλο, ενώ άλλοι αγωνίζονται να επιβιώσουν έξω από αυτόν. Η περιβαλλοντική καταστροφή, λοιπόν, συνοδεύεται από μια βαθιά κοινωνική ανισότητα. Πώς αποφασίσατε να εντάξετε αυτή τη διάσταση στην ιστορία; Και πώς μιλάτε στα παιδιά για τέτοιες αδικίες, που, αν και τοποθετούνται στο μέλλον, μας είναι ήδη αρκετά γνώριμες;

ΦΔ: Το οικολογικό πρόβλημα είναι ένα από τα μείζονα προβλήματα του καιρού μας με ανυπολόγιστες συνέπειες για τις επόμενες γενιές. Επομένως, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη δραματουργία μας και επανερχόμαστε σε αυτό ξανά και ξανά. Θα ήταν αφελές, ωστόσο, αν το αντιμετωπίζαμε ως κάτι απομονωμένο και μονοδιάστατο, αποκομμένο από τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές πρακτικές που το δημιούργησαν και το συντηρούν. Για μας το θέατρο έχει υποχρέωση να κονταροχτυπιέται με τέτοια δυσεπίλυτα θέματα. Αυτή είναι η ουσία του.

Η οικολογική κρίση σάς έχει απασχολήσει και στο παρελθόν, ιδιαίτερα με την περιπέτεια της μικρής Τίρα. Τα σημερινά παιδιά μεγαλώνουν ακούγοντας διαρκώς για πυρκαγιές, πλημμύρες, εξαφανίσεις ειδών και ένα μάλλον δυσοίωνο μέλλον. Πώς τα βοηθάτε να κατανοήσουν όσα συμβαίνουν, χωρίς να τα τρομάζετε ή να τους δημιουργείτε την εντύπωση ότι η σωτηρία του πλανήτη είναι δική τους ευθύνη;

ΑΡ: Τα «δύσκολα» θέματα δεν πρέπει να απουσιάζουν από τις θεματικές του θεάτρου για παιδιά. Αντί να προσπαθούμε να τα «προστατεύσουμε», υποτιμώντας τη νοημοσύνη τους, οφείλουμε να τα αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, χωρίς, βέβαια, να τους μεταφέρουμε το βάρος πράξεων για τις οποίες δεν φέρουν καμία ευθύνη.Το θέατρο προσφέρει έναν ασφαλή χώρο, μέσα στον οποίο, μέσα από μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική προσέγγιση, ένας φόβος μπορεί να αποκτήσει σχήμα, πρόσωπο και σώμα και, επομένως, να γίνει πιο κατανοητός και διαχειρίσιμος.

Στην περίπτωση της Τίρα, δεν θέλαμε να δώσουμε στα παιδιά ένα μάθημα. Θέλαμε να τους παρουσιάσουμε μια ηρωίδα που φοβάται, που δεν έχει όλες τις απαντήσεις, αλλά που δεν είναι μόνη της. Μέσα από τις δράσεις και τις αλληλεπιδράσεις της με τους άλλους, μέσα από τις αποφάσεις που καλούνται να πάρουν οι ήρωες επί σκηνής, αναδεικνύεται σταδιακά η σχέση μας με τη φύση: ότι είναι κάτι που αγαπάμε, μας συγκινεί και θέλουμε να φροντίζουμε. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στον Ίκαρο. Μέσα από τη συνεργασία, την αλληλεγγύη και την αγάπη για τον πλανήτη, αναδεικνύεται η δυνατότητα να σωθεί ένας μελλοντικός κόσμος που βρίσκεται σε κίνδυνο.

Φυσικά, αποφεύγουμε συνειδητά τον ηθικολογικό τόνο και την ανάγκη να καταλήξουμε σε ένα τελικό «πόρισμα». Δεν λέμε ποτέ στα παιδιά «εσείς θα σώσετε τον κόσμο». Αν θέλουμε να μείνει κάτι μέσα τους, αυτό είναι η αίσθηση ότι ο κόσμος αξίζει τη φροντίδα μας, ότι υπάρχουν άνθρωποι που νοιάζονται γι’ αυτόν και ότι τα συναισθήματα που βιώνουν –η ανησυχία, η θλίψη, ο θυμός– είναι απολύτως φυσιολογικά και μπορούν να τα εκφράσουν και να τα μοιραστούν.

Σκηνή από την παράσταση «Ίκαρος» | Θέατρο για παιδιά | Hippo Theatre Group

Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Hippo είναι το σωματικό θέατρο kinemo, που έχετε αναπτύξει οι ίδιοι. Θα ήθελα να μας εξηγήσετε λίγο πώς δουλεύετε. Στον «Ίκαρο», για παράδειγμα, έχετε να δημιουργήσετε έναν ολόκληρο μελλοντικό κόσμο, με διαστημικά ταξίδια, ανθρωποειδή και διαφορετικές κοινωνίες, έχοντας στη σκηνή μόλις δύο ηθοποιούς. Πώς τα καταφέρνετε;

ΑΡ: Το kinemo ξεκινά από μια απλή πεποίθηση: ότι το σώμα είναι μια γλώσσα από μόνο του. Δουλεύουμε με τη σωματική έκφραση, τον ρυθμό, τη σχέση των σωμάτων μεταξύ τους και με τον χώρο που τα περιβάλλει, καθώς και με μια σωματικότητα που δεν περιορίζεται στην απλή απεικόνιση, αλλά έχει τη δύναμη να μετασχηματίζεται και να μετασχηματίζει. Οι ρίζες της δουλειάς μας βρίσκονται σε μια διαδρομή που συνδέει δυτικές και ανατολικές παραστατικές παραδόσεις, ένα πεδίο που με απασχολεί ιδιαίτερα τόσο σε προσωπικό όσο και σε ερευνητικό επίπεδο, στο πλαίσιο της διδακτορικής μου διατριβής.

Στον Ίκαρο παίζουν μόνο δύο ηθοποιοί. Ωστόσο, μέσα από το ταλέντο τους, τις πολύωρες πρόβες και τη μέθοδό μας, καταφέρνουν να πολλαπλασιάζονται επί σκηνής. Κάποια στιγμή έχεις την αίσθηση ότι βλέπεις τέσσερις ηθοποιούς. Η επιτυχημένη εναλλαγή των ρόλων, ο εκρηκτικός ρυθμός και η έντονη σωματική δυναμική των σκηνών δημιουργούν διαρκώς νέους χώρους, εικόνες και σχέσεις. Σταδιακά, αρχίζουμε να βλέπουμε το μέλλον, να φανταζόμαστε το σκηνικό περιβάλλον και να αισθανόμαστε την ατμόσφαιρα του 2300.

Με τη βοήθεια των ευφάνταστων κοστουμιών, ο σκηνικός κόσμος ζωντανεύει χωρίς την ανάγκη ενός σύνθετου σκηνικού. Αυτή η σκηνική λιτότητα αφήνει χώρο στη φαντασία των παιδιών, τα οποία καλούνται να συμπληρώσουν όσα δεν βλέπουν, δημιουργώντας τις δικές τους εικόνες και εκδοχές του κόσμου της παράστασης. Έτσι, η παρακολούθηση μετατρέπεται σε μια πιο προσωπική και συμμετοχική εμπειρία, διαφορετική για κάθε θεατή.

Οι παραστάσεις σας έχουν έντονο διαδραστικό χαρακτήρα. Πόσο χώρο αφήνετε στα παιδιά να επηρεάσουν όσα συμβαίνουν στη σκηνή; Σας έχει τύχει κάποια παιδική αντίδραση ή μια εντελώς απρόσμενη απάντηση να σας κάνει να δείτε διαφορετικά την ίδια σας την ιστορία;

ΑΡ: Η διάδραση είναι πλέον αρκετά συνηθισμένη στις θεατρικές παραστάσεις για παιδιά. Πρόκειται για μια σύγχρονη σκηνική προσέγγιση που επιτρέπει στον θεατή να αποκτήσει μια πιο βιωματική και ολοκληρωμένη εμπειρία. Η διάδραση που ενσωματώνουμε στις παραστάσεις μας συχνά περιλαμβάνει δραστηριότητες θεατρικού παιχνιδιού ή εκπαιδευτικού δράματος, οι οποίες βοηθούν τα παιδιά να επεξεργαστούν τις θεματικές κάθε έργου. Τα προσκαλούν να σκεφτούν, να συνεργαστούν, να λάβουν αποφάσεις και να αναπτύξουν την κριτική τους ικανότητα.

Ο αυθορμητισμός των παιδιών και η εφευρετικότητα της σκέψης τους εξακολουθούν να με εκπλήσσουν σε κάθε παράσταση. Είναι εντυπωσιακό το πόσο απρόβλεπτες, ευφάνταστες και συχνά ανατρεπτικές μπορεί να είναι οι αντιδράσεις τους. Αυτός είναι άλλωστε και ένας από τους λόγους που η διάδραση παραμένει για εμάς μια ζωντανή και ουσιαστική διαδικασία: κάθε φορά η παράσταση συνδιαμορφώνεται, έστω και για λίγο, από τα ίδια τα παιδιά.

Έχετε συναντήσει παιδιά σε μεγάλες πόλεις, απομακρυσμένα χωριά, νησιά, αλλά και ελληνικά σχολεία του εξωτερικού. Φαντάζομαι πως όλα αυτά τα χρόνια έχετε συγκεντρώσει αρκετές ιστορίες από τις συναντήσεις σας μαζί τους. Τι έχετε μάθει εσείς από τα παιδιά; Έχει αλλάξει κάτι στον τρόπο με τον οποίο τα αντιλαμβάνεστε και τους απευθύνεστε, από τις πρώτες σας παραστάσεις μέχρι σήμερα;

ΑΡ: Η αλήθεια είναι ότι έχω ταξιδέψει με τις παραστάσεις μας σε πολλά μέρη του κόσμου και συνεχίζω να το κάνω. Τα παιδιά, παντού, είναι ίδια: αυθόρμητες αντιδράσεις, ειλικρινής ματιά, θετική ενέργεια, έντονα συναισθήματα, ανιδιοτέλεια, αγάπη.

Μέσα από την αλληλεπίδραση με το κοινό και τα συνεχή ταξίδια, διαμορφώσαμε σταδιακά το προσωπικό μας υποκριτικό και καλλιτεχνικό ύφος. Οι συναντήσεις με παιδιά από διαφορετικές χώρες και πολιτισμικά περιβάλλοντα μου έδωσαν πολύτιμα ερεθίσματα και επηρέασαν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργώ και επικοινωνώ μέσα από το θέατρο. Δεν είναι υπερβολή να πω ότι ως καλλιτέχνης χρωστάω σχεδόν τα πάντα στα παιδιά.

Διαβάστε περισσότερα για την παράσταση θεάτρου για παιδιά “Ίκαρος”. 

Κλείστε τα εισιτήριά σας εδώ.

Κανείς δεν έχει manual για τη γονεϊκότητα, αλλά έχουμε ο ένας τον άλλον.

Γίνε μέλος της παρέας του ParentStories για ιστορίες, ιδέες και σκέψεις που κάνουν τη γονεϊκότητα λίγο πιο αληθινή και λίγο πιο ελαφριά!

Βρες έμπνευση, στήριξη και καινούργιες οπτικές που θα σε συνοδεύουν σε αυτό το ταξίδι.

We don’t spam! Read our privacy policy for more info.