Αφορμή για τούτο το άρθρο στάθηκε ένα πανικοβλημένο ποστ μητέρας σε γκρουπ για νέες μαμάδες στο Facebook. «Μαύρα κόπρανα στο παιδί. Φεύγω τώρα για Παίδων», έγραψε. Μέσα σε λίγα λεπτά, απάντησαν πολλές μητέρες. «Μας έχει συμβεί», «μίλησα με παιδίατρο και τα μαύρα κακά ήταν χρωματισμένα από τροφή», και το… βασικότερο όλων «Πριν πας νοσοκομείο, μήπως το παιδί έφαγε μπισκότα OREO;»
Όταν η έκπληκτη απάντηση της μητέρας ήταν ότι πράγματι το παιδί της είχε καταναλώσει μπισκότα τύπου OREO. Για να είμαι ειλικρινής, πρώτη φορά άκουσα/διάβασα ότι προκαλούν ψευδομέλαινες κενώσεις. Οπότε, έκανα την έρευνά μου και είδα ότι ήμουν εν αγνοία μάλλον γιατί δεν τρώμε OREO, τουλάχιστον στο σπίτι. Πολλές οικογένειες αντιμετώπισαν το σοκ των σκούρων κοπράνων, μέχρι ο/η γιατρός να το ταυτίσει με τα συγκεκριμένα μπισκότα.
Μαύρα κόπρανα στο παιδί: Πανικός ή όχι;
Η μέλαινα κένωση μπορεί να σημαίνει αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό. Αυτό είναι ιατρικό επείγον όταν συνοδεύεται από συμπτώματα. Όμως υπάρχει και κάτι πολύ πιο συχνό, ειδικά όταν το παιδί είναι κατά τα άλλα καλά: Ψευδομέλαινα κένωση, δηλαδή μαύρος χρωματισμός των κοπράνων από κάποια τροφή ή σκεύασμα.
Η πιο συνηθισμένη παγίδα άγχους είναι ότι το μαύρο χρώμα συχνά σημαίνει αίμα που έχει οξειδωθεί. Ο γονιός το βλέπει, πανικοβάλλεται και θέλει να προλάβει το χειρότερο, πηγαίνοντας το παιδί στον παιδίατρο ή στο παιδιατρικό νοσοκομείο.
Αν το παιδί είναι κλινικά καλά, οι συχνότερες εξηγήσεις για την ψευδομέλαινα κένωση είναι:
-
Σκευάσματα σιδήρου (κάνουν συχνά τα κόπρανα πολύ σκούρα έως μαύρα). Ο/η γιατρός ενημερώνει πριν τη λήψη.
-
Σκευάσματα βισμουθίου (αντιόξινα, σπάνια συνταγογραφούνται στα μικρά παιδιά, αλλά συμβαίνει). Ο/η γιατρός ενημερώνει πριν τη λήψη.
-
Τροφές με ισχυρό σκούρο χρωστικό φορτίο:συγκεκριμένα μαύρα sandwich cookies και πολύ σκούρα σοκολατένια προϊόντα, αλλά και φυσικές τροφές όπως γλυκόριζα, μύρτιλλα, σταφύλια.
Τα μπισκότα τύπου Oreo δεν είναι το μοναδικό αίτιο για ψευδομέλαινα κένωση, είναι όμως πολύ συχνό παράδειγμα, επειδή για την παρασκευή τους χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σκούρο κακάο, συχνά έντονα αλκαλοποιημένο, με σχεδόν μαύρο χρώμα. Το έντονο σκούρο χρωστικό φορτίο μπορεί να περάσει από το έντερο και να σκουρύνει την κένωση. Αυτό είναι καλό να το θυμόμαστε, για να μην αγχωθούμε αν συμβεί στο παιδί.
Πώς διακρίνουμε τι συμβαίνει;
Στην παιδιατρική γαστρεντερολογία ο διαχωρισμός μέλαινας και ψευδομέλαινας κένωσης είναι κλασικός. Το πρώτο βήμα είναι ένα λεπτομερές ιστορικό 48 ωρών: τι έφαγε, τι ήπιε, τι σκεύασμα πήρε, αν άλλαξε κάτι στη διατροφή, αν υπήρξε πρόσφατη ίωση, αν υπάρχει δυσκοιλιότητα ή ραγάδα.
Η πραγματική μέλαινα κένωση περιγράφεται συχνά ως μαύρη, γυαλιστερή, κολλώδης (σαν πίσσα), με ιδιαίτερα έντονη και δυσάρεστη οσμή. Η ψευδομέλαινα, από τροφή, συχνά έχει συνηθισμένη σύσταση και οσμή. Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει αν υπάρχει αίμα στα κόπρανα με απλό εργαστηριακό έλεγχο, όταν χρειάζεται.
Αν υπάρχει έστω και ένα από τα παρακάτω, ζητάτε άμεσα ιατρική εκτίμηση:
- επιμονή των μαύρων κενώσεων χωρίς ύποπτη τροφή ή σκεύασμα στο ιστορικό
- ωχρότητα, έντονη κόπωση, λήθαργος
- πόνος στην κοιλιά, επίμονος έμετος ή έμετος με αίμα
- ζάλη, τάση λιποθυμίας, ιδρώτας, ταχυκαρδία
- πυρετός με κακή γενική κατάσταση
- γνωστό ιστορικό γαστρεντερικών προβλημάτων ή πρόσφατη λήψη φαρμάκων που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας (αυτό αφορά κυρίως μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους, αλλά πρέπει να αναφερθεί).
Αν το παιδί είναι καλά;
Αν το παιδί είναι ευδιάθετο, χωρίς πόνο, χωρίς ωχρότητα, χωρίς εμετούς, και υπάρχει βάσιμη υποψία τροφής ή σκευάσματος στο τελευταίο 24ωρο έως 48ωρο:
-
Επικοινωνείτε με τον/την παιδίατρο, ειδικά αν είναι η πρώτη φορά ή αν κάτι στην εικόνα του παιδιού σας ανησυχεί. Ακούτε καταρχάς τις συμβουλές του/της.
-
Σταματάτε το ύποπτο τρόφιμο ή ακολουθείτε την οδηγία του/της παιδιάτρου αν πρόκειται για σίδηρο.
-
Κρατάτε σημειώσεις για το τι ακριβώς έφαγε ή πήρε.
-
Παρατηρείτε τα κόπρανα 24–48 ώρες. Η επιστροφή στο φυσιολογικό χρώμα είναι η πιο απλή επιβεβαίωση ότι μιλάμε για ψευδομέλαινα κένωση.
Μια προσθήκη για το τέλος: Το παντζάρι και τα προϊόντα με κόκκινη χρωστική/κόκκινη βαφή καθιστούν τα κόπρανα κόκκινα, σαν να περιέχουν φρέσκο αίμα. Αντίστοιχα, μπορεί να δούμε πράσινα κόπρανα, αν τα παιδιά έχουν καταναλώσει πολλά πράσινα λαχανικά (χλωροφύλλη) ή χρωστικές τροφίμων (πολύ συχνό σε γλυκά, frosting, καραμέλες).
Το άρθρο δεν αντικαθιστά καμία ιατρική συμβουλή. Γράφεται για να σας καθησυχάσει πριν επικοινωνήσετε με τον/την παιδίατρο, αν γνωρίζετε τι έχει φάει το παιδί σας και να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας, αν παρατηρήσετε κόπρανα διαφόρων αποχρώσεων, που οφείλονται σε τροφές.
