Highlights
- Ένα βιβλίο για τις νέες μητέρες που δεν εξιδανικεύει τη μητρότητα, αλλά την απεικονίζει με ρεαλισμό μέσα στην κούραση, το χιούμορ και την ακαταστασία της.
- Η Helene the Illustrator δεν αντιλαμβάνεται τον πρώτο χρόνο με το μωρό της ως προσωπική αποτυχία. Οι δυσκολίες αποτελούν κοινό τόπο στη πρώιμη μητρότητα.
- Το κείμενο συνδέει τη σημερινή συζήτηση για τη μητρότητα με την απομόνωση που έζησαν πολλές μητέρες στις αρχές του 21ου αιώνα.
- Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί αποσπασματικά, ακόμα και μέσα στις ελάχιστες στιγμές ανάπαυσης μιας νέας μαμάς.
- Με αφορμή τη Γιορτή της Μητέρας, προτείνεται μια πιο ρεαλιστική, λιγότερο ενοχική ματιά στη μητρική εμπειρία.
Έχω γράψει πολλές φορές ότι όταν έγινα μητέρα, δεν βρέθηκε κανείς να μου πει: «Καλώς ήρθες στο κλαμπ!» Την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, τα πρακτικά εργαλεία που είχαμε στη διάθεσή μας οι νέοι γονείς ήταν ελάχιστα και η απομόνωσή μας στην ιδιωτική σφαίρα πολύ μεγάλη.
Χωρίς καλωσορίσματα στη νέα ζωή μας, οι νέοι γονείς αισθανόμασταν απίστευτη μοναξιά, ματαίωση και ανικανότητα, γιατί κανείς δεν μας είχε προετοιμάσει ότι η καθημερινότητά μας θα έρθει τούμπα. Τώρα διαπιστώνω, χαμογελώντας ειρωνικά, ότι η τούμπα αναγραμματίζεται σε ταμπού.
Μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια ήρθε μια πραγματική άνθηση της γονεϊκότητας ως έννοιας, κυρίως μέσα από τη ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, που δικτύωσε τους καινούργιους γονείς, τους έδωσε το κατάλληλο υλικό και τους βοήθησε να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνοι τους σε αυτή τη νέα, δύσκολη συνθήκη.
Η πρώτη γενιά γονέων του 21ου αιώνα αντιμετώπισε μεγαλύτερα εμπόδια από τις προηγούμενες, καθώς η κατάρρευση των παραδοσιακών δομών στήριξης συνέπεσε με την κυριαρχία της μαζικής κουλτούρας των παραδοσιακών μέσων επικοινωνίας που συντηρούσαν το πρότυπο της «τέλειας» μητέρας ως το μοναδικό αποδεκτό αφήγημα. Αυτό πέρασε αρχικά και στη διαδικτυακή κουλτούρα και στην πρώιμη κοινωνική δικτύωση, αλλά σύντομα παρουσιάστηκαν και πολλά ανατρεπτικά αφηγήματα, που απελευθέρωσαν μέρος των γυναικών και τις έμαθαν να διεκδικούν μια αξιοπρεπή μητρότητα, ενώ ταυτόχρονα επαναπλαισίωσαν και τον πατρικό ρόλο.
Νομίζω ότι τότε, ίσως για πρώτη φορά τόσο μαζικά, επετράπη στους γονείς και κυρίως στις μητέρες, που ως τότε θεωρούνταν οι αποκλειστικές υπεύθυνες για τη φροντίδα και την ανατροφή, να μιλήσουν για τη γονεϊκή εξάντληση χωρίς να τη βαφτίζουν αποτυχία ή να την αποδίδουν σε κάποια δήθεν «φυσική» αδυναμία, συντηρούμενη από το πολιτισμικό μας πλαίσιο, που μάλλον τιμωρεί παρά υποστηρίζει την εξέλιξη των μελών του.
Καλώς ήρθες στο κλαμπ!
Μετά το 2010, άρχισαν να εμφανίζονται σταδιακά και με γεωμετρική πρόοδο καλά εργαλεία διαχείρισης της πραγματικότητας, κυρίως βιβλία, που σίγουρα θα μου ήταν πολύ βοηθητικά αν τα είχα στη διάθεσή μου λίγα χρόνια νωρίτερα. Ένα από αυτά είναι το βιβλίο της Helene the Illustrator «Καλώς ήρθες στο κλαμπ! Ένας χιουμοριστικός οδηγός για (εξουθενωμένες) νέες μαμάδες».
Στα ελληνικά, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις KeyBooks, σε μετάφραση της Άννας Παπαϊωάννου, και καλωσορίζει τις νέες μαμάδες σε μια καινούργια παγκόσμια ομάδα γυναικών, σε μια εντελώς νέα συνθήκη, πολύ δύσκολη και εξουθενωτική, από αυτές που το πατριαρχικό αφήγημα θεωρούσε αυτονόητο χρέος μας να υπηρετούμε με χαμόγελο. Σε μια συνθήκη κοινό τόπο για όλες μας. 
Η Γιορτή της Μητέρας σε ρεαλιστικό πλαίσιο
Με αφορμή τη Γιορτή της Μητέρας, αν αφαιρέσουμε την εμπορευματοποιημένη ευαισθησία, αξίζει να μιλήσουμε για τη μητρότητα όχι μόνο ως συγκίνηση, αγάπη, λουλούδια, ζωγραφιές και κάρτες, αλλά ως μια ακραία συνθήκη εξουθένωσης. Άυπνοι εγκέφαλοι, τσακισμένα σώματα, μάτια και αυτιά σε εγρήγορση. Και μια λίστα από απαιτήσεις κάθε είδους.
Το μωρό που κλαίει, το στήθος που πονάει, το σπίτι που είναι αχούρι, το φαγητό που πρέπει να μαγειρευτεί, τα ρούχα που στοιβάζονται στα άπλυτα, ο σύντροφος που δεν κατανοεί και δεν συμμετέχει. Και μαζί με αυτά, η ματαίωση για την παλιά ζωή που χάθηκε ανεπιστρεπτί. Άλλο να ξέρεις ότι θα συμβεί ως φαντασίωση και άλλο να ζεις την κατάρρευσή της ως πραγματικότητα.
Η ίδια η εικόνα του βιβλίου αποτυπώνει την ωμή πραγματικότητα της μητρότητας, ξηλώνοντας το ροζ συννεφάκι που είχε επιβληθεί για χρόνια στις γυναίκες και που συχνά τις οδηγούσε σε ενοχές, τραύματα και δυσλειτουργίες. Τώρα πια ξέρουμε ότι η προσπάθεια να ανταποκριθούμε στη στερεοτυπική εικόνα της «τέλειας» μητέρας μάς εμποδίζει να αφουγκραστούμε τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού μας.
Μαμάδες απεριποίητες, τρελαμένες, με μωρά στην αγκαλιά, στα βυζιά, στα χέρια, στα πόδια, με τσάντες γεμάτες πράγματα, που προσπαθούν να φάνε ένα γλυκό, να πιουν έναν καφέ και να πουν δυο κουβέντες, ενώ η πραγματικότητα γύρω τους τις καταπίνει.
Κι όμως, εξακολουθούν να γελούν, να κρατούν η μια το χέρι της άλλης, να αναγνωρίζουν τις εαυτές τους μέσα σε αυτή την απολύτως κοινή, και απολύτως αποσιωπημένη, γενικευμένη ακαταστασία που προκαλεί η έμφυλη ανισότητα στη φροντίδα και στην ανατροφή.
Και στο πόδι και με το ένα χέρι
Το «Καλώς ήρθες στο κλαμπ!» είναι γραμμένο έτσι ώστε οι νέες μαμάδες να το διαβάζουν με ευκολία. Μικρού μεγέθους, διαβάζεται ακόμα και με το ένα χέρι ή/και ακόμα και στο πόδι, ενώ χωρίζεται σε πέντε κεφάλαια.
Το αρχικό αφορά τις πρώτες μέρες μετά τον τοκετό, το δεύτερο τον ύπνο, το τρίτο τη ζωή της γυναίκας ως μαμάς, το τέταρτο το τι είναι φυσιολογικό και τι όχι και το πέμπτο τον καινούργιο εαυτό που αποκτά η γυναίκα μετά τη γέννα, αρχικά μάλιστα ασυνείδητα.
Είναι ένας οδηγός που βοηθάει τις νέες μητέρες να χτίσουν μια νέα ταυτότητα που συχνά συγκρούεται βίαια με την παλιά ζωή τους, μα και με την έμφυτη ανθρώπινη ανάγκη για αυτονομία και ελεύθερη βούληση. Ταυτόχρονα, λειτουργεί θεραπευτικά για παλιότερες μητέρες, που παίρνουν έστω μια ηθική δικαίωση για όσα βίωσαν, μα δεν έγιναν πιστευτές. Ή έγιναν, μα δεν βοηθήθηκαν όσο πραγματικά χρειάζονταν.
Όταν έγινα για πρώτη φορά μαμά, συνειδητοποίησα ότι δεν μπορούσα να σχετιστώ με καμία από τις τέλειες μητέρες που έβλεπα στο Instagram.
Έτσι, άρχισα να μοιράζομαι τις εικονογραφήσεις μου για το πώς ήταν πραγματικά η μητρότητα για εμένα και έμεινα έκπληκτη από την ανταπόκριση του κόσμου.
Αυτό το βιβλίο είναι η απάντησή μου στον πρώτο χρόνο της μητρότητας. Είναι μια ειλικρινής συλλογή των σκέψεων, των συμβουλών και των αστείων εικονογραφήσεών μου.
Helene the illustrator
Το βιβλίο είναι εικονογραφημένο με τρυφερές εικόνες, με τις οποίες πολλές γυναίκες σίγουρα θα ταυτιστούν. Τα κείμενά του δεν είναι μεγάλα. Είναι γραμμένα έτσι ώστε κάθε κεφάλαιο να μπορεί να διαβαστεί εύκολα και γρήγορα από μια εξουθενωμένη μαμά που έχει ελάχιστο χρόνο. Δεν χρειάζεται δηλαδή η αναγνώστρια να πιάσει το βιβλίο από την αρχή ως το τέλος, παρόλο που θεωρώ ότι αυτό θα ήταν μια πολύ καλή προετοιμασία ήδη από την εγκυμοσύνη. Είναι φτιαγμένο έτσι ώστε να μπορεί να διαβάσει έστω ένα ή δύο κεφάλαια την ώρα που θηλάζει, ξεκουράζεται ή περνά μια στιγμή απόγνωσης, όπου πραγματικά δεν ξέρει τι να κάνει.
Θα δώσω μόνο κάποιους ενδεικτικούς τίτλους κεφαλαίων: «Η φούσκα του νεογέννητου», «Θα κοιμηθείς επιτέλους;», «Ο μικρός κλέφτης του ύπνου», «Netflix και άραγμα», «Η σύγκριση μειώνει τη χαρά», «Κι αυτό θα περάσει», «Τόσα πολλά παιχνίδια», «Κάρμα (Συγγνώμη, μαμά)», «Όλα αλλάζουν», «Κι όμως επέζησες», «Τα κατάφερες». Λόγια με χιούμορ και κατανόηση για τη χαρά, την αϋπνία, το παράδοξο, τις συγκρίσεις, τις ενοχές, τις ήττες και τις μικρές καθημερινές νίκες, σε έναν κόσμο που απαιτεί από τις μητέρες το ανέφικτο: την απόλυτη τελειότητα στα πάντα.
Ένα αόρατο δίκτυο υποστήριξης
Είτε περιμένετε μωρό είτε έχετε το παιδάκι σας ήδη στην αγκαλιά σας και προσπαθείτε να αντεπεξέλθετε στη νέα καθημερινότητα, αυτό το βιβλίο θα σας βοηθήσει. Γιατί θα νιώσετε αγχωμένες, πελαγωμένες, ανεπαρκείς και όλα αυτά μαζί και άλλα τόσα. Αυτό που χρειάζεται να θυμάστε για αρχή είναι ότι δεν είστε οι μόνες εξουθενωμένες. Καλώς ήρθατε στο κλαμπ. Δεν αποτύχατε. Έτσι περνούν οι γυναίκες σε αυτή τη νέα συνθήκη, με ζόρι και ταλαιπωρία. Όμως, μπορούν και πρέπει να έχουν η μια την άλλη.
Η Helene δημιουργεί έναν υποστηρικτικό, ειλικρινή και παρηγορητικό οδηγό για τη νέα ζωή με ένα μωρό. Με μια αγκαλιά, μια ζεστή κούπα καφέ και ένα ποτήρι κρασί που χρειάζονται όλες οι μαμάδες. Φυσικά, τίποτα δεν λύνεται τόσο απλά, αλλά είναι ιδιαίτερα ενδυναμωτικό το να κατανοήσετε ότι αυτό που ζείτε το έχουν ζήσει και άλλες γυναίκες πριν από εσάς. Χωρίς να πάψουν να αγαπούν τα παιδιά τους, χωρίς να πάψουν να είναι καλές μητέρες, χωρίς να χρειαστεί να προσποιηθούν ότι η μητρότητα είναι μόνο φως ή ότι η «τελειότητα» είναι προϋπόθεση αγάπης, προχωρούν η μια με σύμμαχο την άλλη και ανθούν μαζί με τα παιδιά τους.
Σας καλωσορίζουμε στο κλαμπ!
Helene The Illustrator
Καλώς ήρθες στο κλαμπ! Ένας χιουμοριστικός οδηγός για (εξουθενωμένες) νέες μαμάδες
Εκδόσεις KeyBooks, μετάφραση: Άννα Παπαϊωάννου
