«Με λένε Αλέξη Σταμάτη, έχω γεννηθεί στην Αθήνα, στο μαιευτήριο Αλεξάνδρα, έχω περάσει τη μισή και πάνω ζωή μου στο τρίγωνο Σόλωνος – Εξάρχεια – Κολωνάκι. Έκανα σπουδές Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και έκανα μεταπτυχιακά στο Λονδίνο. Τέλη της δεκαετίας του 90 παράτησα την αρχιτεκτονική για τη συγγραφή. Από τότε έχω γράψει πάνω από 40 βιβλία σχεδόν όλων των ειδών…»
Με αυτά τα λόγια ξεκινούσε η συνέντευξη που μου είχε δώσει ο Αλέξης Σταμάτης τον Δεκέμβριο του 2022, για λογαριασμό του Τaλκ, με αφορμή την κυκλοφορία του παιδικού βιβλίου του Ταλεντίνα, από τις Εκδόσεις Καστανιώτη, για παιδιά 3-7 ετών. Μετά την είδηση του θανάτου του, πάγωσα. Είχα πολλά να πω και να γράψω για τον Αλέξη, αλλά υπήρξαν πολλοί άλλοι που τα είπαν και τα έγραψαν καλύτερα από μένα.
Σκέφτηκα, όμως, να επαναφέρω στο διαδίκτυο κάποια αποσπάσματα από εκείνη τη συνέντευξη, για να μη σβηστεί ακόμα το ίχνος τους. Στη μνήμη του Αλέξη Σταμάτη, λοιπόν, συναντάμε ξανά την Ταλεντίνα, μέσα από τα δικά του λόγια.
- Αυτό που με οδήγησε να γράψω ξανά για παιδιά έπειτα από σχεδόν 15 χρόνια είναι η γέννηση του παιδιού μου, του Ερμή, το 2019. Φαίνεται πως ξύπνησε μέσα μου κάτι που είχε να κάνει με το παρελθόν, αλλά και με τα βιβλία που διαβάζουμε με τη γυναίκα μου, την Εύα, στον Ερμή. (σ.σ. Το 2008 είχε κυκλοφορήσει το πρώτο παιδικό βιβλίο του Αλέξη Σταμάτη Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος, για παιδιά 8+)
- Ίσως επειδή ο Ερμής ασχολείται τόσο πολύ με τη μουσική έτσι κι εγώ εμπνεύστηκα μία μικρή ηρωίδα που είναι μια μεγάλη πιανίστα, ένα παιδί-θαύμα. Αυτή είναι η Λυδία. Η Ταλεντίνα δεν είναι ακριβώς κορίτσι, είναι αστέρι, ενέργεια, δύναμη, μια φανταστική φίλη.
- Όλοι οι καλλιτέχνες χρειαζόμαστε μία μυστική δύναμη για να απευθυνόμαστε. Μια μυστική δύναμη με την οποία συναλλασσόμαστε, η οποία ναι μεν προέρχεται από μέσα μας στο τώρα αλλά πιθανότατα έχει κι άλλες ρίζες. Μπορεί να εδράζεται στο παρελθόν και να κουβαλάει μέσα της αρχέγονα και πρωτογενή στοιχεία.
- Εγώ δεν είχα ακριβώς Ταλεντίνα, αλλά μια εσωτερική δύναμη την οποία θα μπορούσα βέβαια να είχα ονοματίσει όπως θα ήθελα. Νομίζω ότι στη δική μου περίπτωση ήταν ο άλλος μου εαυτός. Ένας εαυτός που θα μπορούσε ταυτόχρονα να παρατηρεί, αλλά και να πρωταγωνιστήσει στις εκάστοτε συνθήκες.
- Από πολύ μικρός παρατηρούσα με μεγάλη περιέργεια το τι συνέβαινε γύρω μου, όχι τόσο τα μεγάλα γεγονότα, αλλά τα μικρά, τα πολύ μικρά, τον μικρόκοσμο. Για παράδειγμα, παρατηρούσα ένα φύλλο, ένα έντομο, επί ώρα. Με ενδιέφερε επίσης το πως σε μια συγκεκριμένη γωνία λόγου χάρη σκάει το φως και τι είδους σχήματα δημιουργεί. Πράγματα που ήταν δεδομένα για τους άλλους ανθρώπους, τα οποία σπάνια κανείς δεν θα τα ξεχώριζε ή θα συνελάμβανε την ειδική τους θερμοκρασία, για μένα ήταν αφορμές για να τρέχει ο νους μου.
- Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργούνται στον νου μου κάποιες μικροϊστορίες. Μιλάμε για πολύ μικρή ηλικία. Σε συνδυασμό βέβαια με το αδηφάγο, θα έλεγα, διάβασμα. Ήμουν πολύ βιβλιόφιλος, πάρα πολύ διαβαστερός. Βιβλιοφάγος. Ταυτιζόμουν αγρίως με τους ήρωες. Όταν ήμουν πιτσιρικάς είχα ταυτιστεί με τον Όλιβερ Τουίστ. Νόμιζα ότι ήμουν ορφανός.
- Η μητέρα μου, η ηθοποιός Μπέτυ Αρβανίτη, εμφανίζεται στο βιβλίο ως ηθοποιός και ως γιαγιά της Λυδίας. Δεν το γνώριζε, μα ούτε κι εγώ το είχα προγραμματίσει.Ήταν σαν εισέβαλε στο βιβλίο, κάτι που με χαροποιεί, μια και η Ταλεντίνα είναι αφιερωμένη στον γιο μου τον Ερμή.
- Η συμβουλή της γιαγιάς Μπέτυς στη Λυδία, ότι δηλαδή το ταλέντο από μόνο του δεν αρκεί, αλλά χρειάζεται και σκληρή εξάσκηση, θα μπορούσε να αντανακλά πραγματικά λόγια της μητέρας μου. Έπειτα από τόσα χρόνια εμπειρίας νομίζω ότι το πιστεύει, γιατί είναι ένας άνθρωπος οποίος δεν εφησυχάζει και για την οποία το ταλέντο «δεν είναι δεδομένο». Πρέπει να επιβεβαιώνεται σε κάθε παράσταση.
- Η δουλειά, η εξάσκηση, είναι για τη μητέρα μου εξαιρετικά σημαντικά. Σε αυτή την ηλικία έχει μια διαδικασία προσέγγισης του εκάστοτε ρόλου της εξαντλητική. Επίσης, έχει μια σταθερή συνομιλία με το τώρα. Ένας μέντορας μπορεί όντως να κινητοποιήσει ένα κουρασμένο ταλέντο, μια και τα παραδείγματα που θα χρησιμοποιήσει θα είναι μέσα από την εμπειρία του, το ταλέντο θα ταυτιστεί με τον πεπειραμένο «άλλο» και θα προσπαθήσει.
- Η Λυδία είναι ένα παιδί με ιδιαίτερες δεξιότητες, και κάποια στιγμή η πίεση την καταβάλλει. Υπάρχουν γονείς με χαρισματικά παιδιά που τα αφήνουν να ανθήσουν με το δικό τους τρόπο. Υπάρχουν, όμως, και άλλοι που, με ανεβασμένες τις προσδοκίες, τα αγχώνουν με αποτέλεσμα αυτό το ταλέντο να «καίγεται». Πόσα παιδιά-θαύματα που ξέρουμε κάηκαν πολύ νωρίς.
- Ένας ταλαντούχος άνθρωπος δεν μπορεί να είναι πραγματικά ευτυχισμένος αν χτίσει όλη του τη ζωή πάνω στο ξεχωριστό χαρακτηριστικό του. Αλλιώς εγκλωβίζεται. Το ταλέντο γίνεται μονομανία, κάτι που παρατηρώ συχνά στο χώρο μας. Μεγαλώσαμε πια. Δεν είμαστε στο 1980 όπου ζούσαμε δανεικές ζωές και μυθοποιούσαμε καταστάσεις. Εδώ και πολύ καιρό έχει έρθει η σειρά μας να γράψουμε τη δική μας ιστορία, η οποία χωράει και απλά πράγματα, κέφι, χαρά και ανεμελιά. Πόσο βοηθάει ο Ερμής σε αυτό!
- Η γονεϊκότητα μου άλλαξε τον κόσμο. Από τη στιγμή που ήρθε ο Ερμής στη ζωή μου ένιωσα πως από τη δική μου περιπέτεια μπαίνω στην περιπέτεια ενός άλλου. Η δική μου εμπειρία με τη μητέρα μου και τη δουλειά της έπαιξε σημαντικό ρόλο. Μπορεί να μην έγινα ηθοποιός, περνώντας ωστόσο τόσο χρόνο στα παρασκήνια εν τέλει κατέληξα να ασχοληθώ με την τέχνη χωρίς να φαίνομαι. Να δημιουργώ μόνος και να μην είμαι παρών όταν ο άλλος – το κοινό, ο αναγνώστης – «καταναλώνει» αυτό που έχω κατασκευάσει.
- Η μαμά του Ερμή, η ηθοποιός Εύα Σιμάτου, και η γιαγιά Μπέτυ έχουν κάτι κοινό. Είναι πάρα πολύ ευθείς και ασυμβίβαστοι άνθρωποι. Ποτέ δεν ασχολήθηκαν με το περιτύλιγμα, με τη δηθενιά. Ελπίζω να λειτουργήσουν σαν πρότυπα συμπεριφοράς.
- O Ερμής είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος που όμως ακόμη δεν έχει καταλάβει καλά καλά τον κόσμο. Δεν πρόκειται να τον επηρεάσουμε σε τίποτα και θα τον ενθαρρύνουμε σε όποια κατεύθυνσή κι αν θελήσει να στραφεί. Ο πατέρας μου δεν με πίεσε να γίνω αρχιτέκτονας. Ήταν μια δική μου απόφαση που δεν απαρνιέμαι, γιατί εν τέλει μου έκανε πολύ καλό. Η αρχιτεκτονική με βοήθησε δραστικά αργότερα στη λογοτεχνία. Η εγγενής δομή, η οπτική γωνία κι ένα σωρό αλλά κοινά που ενώνουν τις δυο επιστήμες-τέχνες συμπλήρωσαν ιδανικά η μια την άλλη. Μπορεί λοιπόν να επιλέξει κάτι στο οποίο η καλλιτεχνία να παίζει σημαντικό, αλλά όχι πρωταγωνιστικό ρόλο. Ποιος ξέρει; Έχουμε χρόνια μπροστά μας για να το μάθουμε…
Διαβάστε: Αλέξης Σταμάτης, Ταλεντίνα, Εκδόσεις Καστανιώτη, εικονογράφηση: Νικολέττα Φιλιππίδη
